v. 47. rov Blov r& xdoue, victum mundi) Litotes, in antitheto ad animas, v. 16. — xeon, clauserit) rogatus, vel non rogatus opem. Aspectus miserorum, corda spectatorum illico pulsat, vel etiam aperit: tum homo libere vel claudit, vel pandit amplius vis- cera. Conf. Deut. 45, 7. — ra oniayyva, viscera) Cum visceri- bus clauditur vel aperitur res familiaris.— 1 ayann t& O86) i. e. amor erga Deum. — ¢. 4,20. — méver, manet) Dicebat, se amare Deum: sed non jam amat. v. 48.
v. 18. Aoyw) sermone otioso. opponitur opere. — ylwoon). lin- gua simulante. opponitur veritate.
v. 19. é&y récm, in hoc) Hine pendet cognoscimus et pacabi- mus: et hue ref. guoniam major, v. 20. — é&* rig alndelag, ex veritate) Ex dicit principium sive ortum. Rom. 2, 8. Veritas etiam amorem facit verum. v.48. — éungoodev avrs) Coram illo, omnia vere noscente, pacabimus corda in precibus, v. 22. — meloouer, pacabimus) ut desistant condemnare. Idem verbum, Matth. 28, 44. — rag xagdiag nus, corda nostra) Vocabulum ouveldyovg, con- scientia, Petrus et Paulus, soli ex sacris scriptoribus, adhibent: nec nisi semel,. idque alio sensu, ponunt LXX Eccl. 40, 20. nam Hebr. ad dicitur xaodia-v. gr. 4 Reg. 2, 44. 8,38. Itaque nusquam Jo- hannes ouveidnotv, conscientiam, vocat, hic autem cordis eam nomine innuit. conscientia enim pacatur, condemnat. Conf. Apparat. p. 588.
v. 20. Ove éav) Ore éav, quicquid: Col. 3, 23. not. idem pro- pemodum quod 6 gay, mox v. 22. quicquid sive quibuscunque’ re- bus condemnarit nos cor nostrum, id poterimus pacare. Vel potius, si ore et éav diremtum velis, guod post incisum, subaudito inquam, repetitum statues, ut persaepe fit. — xarayerwoxn, condemnet) non de toto statu nostro, sed de uno alterove defectu aut errato. Hoe verbum cum emphasi pronunciandum est: at versu sequente empha- sis cadit in vocabulum cor. — Ore uesiSwv, quod major) Conscien- tia pusilla est, et scit aliquid nostri duntaxat, non sine trepidatione, neque habet quod condonet: at Deus magnus est, novit omnia no- stra, praesentia, praeterita, futura, et omnium, et habet jus volun- tatemque condonandi. Hoe per se nondum pacat corda: sed dum hoc idem pii agnoscunt, et delicta sua confitentur, et a conscientia ad Deum, illa majorem, appellant, Deique omniscientiae se nulla re subducere conantur; tranquillitatem assequuntur. ¢.4,9. Exempla, Ps. 51, 8. cum contextu: Ps. 32, 5. 49, 43. 90, 8. — yLvMoxéel, noscit) nec tamen xarayevmoxer, condemnat. Dulce Paregmenon in Graeco.
Vv. 24. uy xarayevwoxn, non condemnet) vel laesa nunquam, vel iterum placata. — magénolav, fiductam) in rogando. Id repe- titur ¢. 5, 14.8. Haee parrhesia longo. gradu excellit tranquillita- tem illam, quae verbo meéloouev placabimus exprimitur. ;
v. 23. Tu Ovouare) nomini. conf. Hebr. 6, 10. — KadWS, sic- ut) Particula haec pertinet ad verba credamus et amemus.
*) v. 24. &* t& mvevuaros, ex Spiritu) Prima est haee Spiri- tus sancti in hac epistola mentio, oeconomiae divinae hic, ut etiam in evangelio Johannis, ¢. 44, 4. ss. 26., convenienter. Et hoc versu est
*) quir, nobis] Pronomen hoe, utul expressum in Vers. germ., per mar- ginem utriusgue Ed. gr. ewulare potius censendum est. E. B.