III. Nemo autem est, qui adeo animose opinionis hujus patro- inium unquam, quod sciam, in se suscepit, ac Athanasius Kir-
cherns, Obelise. Pamph., lib. i. cap. i. pag. 2, 3. Testimoniis autem nititur Rabbinicis, noviciis omnibus, plerisque ineptissimis ; imo, ne juid causa? deesset, figmento monstrosissimo de creatione literarum n paradiso fidem adhibere videtur; saltern Deum librum scripsisse, ac Adamo dedisse, extra controversiam poni velit. Josephi testi- monium quoque adducit ; sed iis verbis, quse apud eum nullibi ex tant ; neque sine dubio exstitere unquam, pag. 7. Chamum impias irtes invenisse, quas, quia Noachus noluit permittere ut in arcam in- duceret, saxis et laminis ferreis inscripsisse, nullus dubitat. Sed ita 3st, vir ille doctus, ut vix ullibi in animum induxisse videatur, quid scribere deberet, sed quid possit; paratus interea credere, quicquid,
" Graecia mendax
Audet in historia." . . . . — Juv. Sat. x. 174.
IV. Atque ha3C sunt argumenta, quibus, ut sententiam istam de .iteris antediluvianis probabilem redd ant, utuntur viri docti. An j_juod vellent, eorum ope obtinuerint, restat ut paucis videamus.
276 DE LITERARTJM ORIGINS. [LIB. IV.
Adamum literas invenisse, tantum suspicio est, et conjectura, cui, ut assentiamur, ratio nulla cogit. Unde Augustinus, Qusest. sup. Exod. lib. ii. qu. Ixix. : " Nonnullis videtur a primis ho minibus literas ccepisse, et productas esse ad Noe, atque inde ad parentes Abrahse, et inde ad populum Israel; sed unde hoc probari possit, ignoro/' Qua viri doctissimi ignorantia adhuc laboramus omnes. Post re- missum peccatum, "canticum eum Deo dixisse," refert Targurn Chald. in Cant. Solom., cap. LI. De scriptione nihil addit auctor, quamvis alias nugarum pleiius. Angelus Roccha imaginibus, nescio quibus, et picturis noviciis in Bibliotheca Yaticana nititur, ipse autem quam ineptus auctor sit, quam nullius judicii, postea videbimus. Adamum, vero, artes omnes et scientias non invenisse certum est; imo, forte, ne multas quidem excogitavit, cum vitain duxerit sine dubio serumnosissimam, et magna erat ejus miseria, quamdiu viveret. Plinii auctoritas, in hac causa, nulla esse potest; utpote qui de rerum originibus, ultra Grascorum fabulas et conjecturas, nihil sciret, atque ideo in omui vera antiquitate infantissimus. Qui vero mun- dum seternum fuisse negant, ejus testimonio uti non possunt, non debent; cum non aliam ob causam seternitatem literarum finxerit, quam quia mundum initio caruisse censeret.
V. Neque Enoch! prophetic commemoratio conjecture huic fidem afferre, aut auctoritatem videtur. Ejusmodi dictorum meraoriam per multa secula, et quidni per omnia, conservare, impossible videri non debet, iis praBsertim, quorum ad stomachum et palatum satisfa- ciunt traditiones ecclesiasticse; apud Druidas, non " fas fuisse sacra literis mandare," refert Caesar, lib. vi. de Bell. Gall. cap. xiv. Eandem disciph'nam observasse Pythagorseos omnes, et^Egyptiorum theologos, notum est; et antea nos ostendimus ex Herodoti lib. ii. Imo La ced semonii leges nullas scrip tis cornmiserunt, quod observatum Justiniano, J. 2, S. 20. Refert Plutarchus in vita Lycurgi: No>oug inquit, yeypappivovg ovx edqitev. Neque tamen concise et laconice dicta memorise infixa retinendi spes defuit. Sed traditionibus fidem in hac causa asserere non opus est. Prophetiam enim istam Enochi vel aypdpug vel syypdput exstitisse, per ea omnia secula, ex quo Jen primum prolata est et innotuit, ad Judse usque tempora illumqueJiie vel ex traditione, vel ex libris scriptis earn didieisse cur crederemus causa nulla est. Qui earn primus literis mandavit, dvo ttvivp ayiov <pep6{tsvc$ cum esset, aliunde quam ab ipsius spiritus afflatu illanijtiii hausisse credibile non est. Et cur ab oblivione longissima tum temporis vendicaretur, causa erat gravissima, Instabat prope te pus in quo plenissime implenda erat prophetia ista in ecclesiaBJ Judaicse iravuksfyiy,, et horrenda destructione, cujus typus et ex-f •emplar in diluvio praacessit; prout, eandem cum Juda telam per- texens, docet Petrus, 2 Epist. cap. iii. Antiquissimam ideo judici- jorumDeijam turn exsequendorum preedictionem, ad sanctorum fidemj
CAP. III.]
DE LITERARUM ORIGINE.
277
firmandam repetit, et in memoriam revocat, ipse ejus auctor Spiritus Sanctus. Ei autem ad sua iteranda, nee traditionibus, nee libris opus est.
VI. Porro: verum quidem est, Josephum, posteros Sethi (non ipsum Sethum) columiias duas erexisse amrmare, cujus narration! fidem adhibere nonnullis placet. Quamvis autem nuda ejus aucto- ritate, in re sibi minime perspecta, baud vehementer movear, suffi- ciat in hac causa, eum literarum mentionem facere negare ; quamvis eum in tota ista re " incredibili audacia, aut futili credulitate usum fuisse/' confidenter pronunciet Hornius, Introduct. ad Geograph. Vet. Hoc autem fieri potuisse, aliis modis absque literarum, proprie sic dictarum, usu, ex ^Egyptiis hieroglyphicis palam est. Sed incerta haec sunt omnia, quibus ad conjecturam bane stabiliendam, nee rationis monumentum aut pondus, neque umbra inest. Neque valere debebit Maimonidis testimonium ad versus validissima ista argu- menta, quibus probavimus, idololatras antediluvianos nullos fuisse.
VII. Suspicio, ideo, quorundam de literis Adamicis, aut antedilu- vianis, nullo modo probabilis est. Kationes autem, quibus (ultra probationum harum infirmitatem), ea omni veri specie, imo et pro- babilitatis colore destitui, ostendi potest, non desunt; unam aut alteram producere sufficiat. Ea, quam in hujus disputationis initio retulimus, ad litem hanc dimirendam satis valida est. A rerum principio Deus, in usum eum timentium, promissa multa et mandata, quaa fundamenta nullibi habuere, praeterquam in liberrima ejus re- velatione, hominibus dederat. Absque promissorum et mandatorum
n lillorum cognitione, frustra erat omnis ilia naturalis Dei notitia, quam ex lege naturae insita, vel rerum creatarum contemplatione obtinere 'tuerint. Deum autem, qui summe bonus est, voluisse, ut mediis mnibus ab ipso concessis, ad vitam aeternam obtinendam necessariis 5-Juteretur humanum genus, probationum baud eget. Cum autem 'tppqrug constet, media ilia scriptis optime conservari, et in no- itiam hominum pervenire potuisse, neque modus ille promissorum ;j]j|praeceptorumque divinorum conservandi Deo displicuerit, imo pla- uerit maxime, quae ratio idonea reddi potest, cur ante diluvium id eri noluerit, vel, ut fieret non praeceperit, si modo usus literarum llis|um cognitus esset ? Cum autem nulla vestigia exstent scriptures ali- ujus sacrse ex Dei mandate exaratae ante diluvium, literarum usum temporis cognitum non fuisse, noli suspicari, cum res certa sit. nde Theophylactus: O/ /MV, inquit, irpb rov vopou IxsTvoi Ssfa avbptg, ou