bebat virtutes habere conspicuas, et majore erat dignitate; quare non alia exploratio requiritur: at diaconi debebant prius edere spe- cimen sui in ipsa diaconia, quam plene immitterentur in munus.
v. 44. yuvainag, uxores) Pendet ab habentes. v. 9. — woavrag, similiter) Ref. ad versum 8. — “un OvaBodeg, non chee praesertim apud extraneos. — musag, fidas) Ref. ad v. 9
v. 13. Poaduor) gradum ab humilitate diaconiae ad majora munera, in ecclesia. Qui in minore gradu fidelis est, ad majora promovetur. — éautoig, sibi ipsis) Non solum aliis inserviunt. — TLOAAY magonular) multam fiduciam erga Deum et homines, ex bona exercitatione. — éy mises, m fide) ut fidei et bonorum ejus consortes .sese Jocupletissime persentiscant.
v.44. ravru, haec) totam epistolam. — éanitwv, sperans) Nec tamen distulit Paulus monita necessaria. — éAdety, venire) c. 4, 13.
v. 15. éay 02 Boad’vw, si vero tardavero) Conf. ¢. 4,43. init. — iva, ut) Scopus epistolae. — mag dst, quomodo oporteat) Conf. ce. 4, 14.— év otxm O88, in domo Dei) Deus est o deoncrng, herus. 2 Tim. 2,42. — yreg, quae) Edclesiam innuit universalem, non uni- verse, sed quatenus pars ejus tum erat Ephesi, commissa Timotheo. — éxudyoia Ge&, ecclesia Dei) universitas eorum, qui sunt Domini. 2 Tim. 2, 49. Cwrros, viventis) Ecclesia Dei viventis opponitur fano Dianae Ephesiorum, Vita Dei, fundamentum spei nostrae, ¢. 4, 10., et fons veritatis. h. 1. Epitheton eidem nomini prius non additum: dein, ob epitasin, additum, uti 2 Cor. 6, 16. — Srvdog xai Edoalope rg alnIElag nui Eusloyeiseveng uéya uci.) Primam hane, inquit Jac. Cappellus in Observ. ad h. 1. hujus loci lectionem fuisse, visum est insignibus viris, collegis nostris longe charissimis, Andreae Mel- vino, Johanni Cameront, Johanni Fabricio. Nec desunt huic senten- tiae rationes. De eadem lectione sive distinctione delibavi aliquid in Apparatu, p. 709.s. [Zd. I. p.399. sqg.] quem respici velim: sed plura in Gnomonem huncce reservavi. Plane periocham superiorem av. 4. hucusque deductam, versu 44. 45. concludit apostolus, et nune novae periochae initium facit, quae c. 4, 4. ita arcto nexu continuatur, ut Veteres septimum hujus epistolae caput a c. 3, 46. inclusive ad c. 4, 7. apud R. Stephanum et alios numeraverint. Nune periodi initium pr ‘ope communis interpretum hodie apud Pro- testantes sententia figit in vocabulo svdog. Permultos in Apparatu citayvl: accedunt GiaGs Zeltnerus, I. C. Herzogius. Sane incisum hoe, suhog nal éEdoaioua rig adnOsiag, parum commode cum praece- dentibus verbis connectitur, quanquam Synedrium magnum hoc titulo passim honestari ait Lightfootus: idem vero multo incommodius a sequentibus divellitur. Nam particula xal, xal dmohovenerens, novae periochae initio non congruit. Fae, omohoyeuevas, absque xai, esse seriptum: tum demum aptum agnosces novi capitis principium. coll. v. 4. et cap. 4, 9., quibus locis, simillima ratione, sermo absque w%ai sic “inchoatur, muso¢g o Adyos: Nune quum zai in medio est, connectuntur verba, quibus interponitur : suhog xal Edgulapa ENS adndelug xat owohoyeucvag ucya xr. Advocari hue solitae sunt non dissimiles formulae Rabbinicae, quibus firmitudo et gravitas rei, quae dicenda venit, declaratur: sed prius considerandae sunt formulae apostolicae. Frequens enim est in hae epistola, Timo- theum contirmante et excitante, praefandi formula, qua Paulus
4 TIM. Ill, 15. 16. : 355
rem quampiam mox a se dicendam, commendat ut veram et bonam, et firmam et salubrem, ut omni intelligendi et appetendi vi appre- hendendam: mesos 0 Aoyos xal macns amodoyns akvog wrk. c. 4, 45. 4, 9.6., ubi misewe cum mesos, xudng cum enodoyxis «kos congruit. Eam ille bimembrem formulam hoc longe magnificentissimo loco grandioribus verbis exprimit, apud Hebraeos obviis. v. gr. R. Levi Barcelonita rationem, quare liberationis Iraélitarum e servitute aegyp- tiaca, tot signa memorialia in XV. praeceptis ad Pascha concurrenti- bus assignentur, hance affert: quia fundamentum td magnum sit et columna valida legis ac religions judaicae. ac Maimonides: Funda- mentum fundamenti, inquit, et columna sapientiae haec est, ut sciamus ete. Itaque Paulus ait: gudog xal édoatmua rg ahndetag xat Guohoyeuevasg wéya esl to rig evoEBelag wusngtor. i. e. Hoc my- sterium pietatis, est columna et firmamentum veritatis (ausov) et est quiddam confesso magnum, (anodexrov.). Evolvamus singulatim. Haee duo voeabula, svdog xai édoaiwua, sunt instar unius voca- buli, solidissimum quiddam exprimentis, quo notetur mysterium, ad- tissimum (unde sthos, a saw) et fundatissimum (unde édeaiwue, ab &w.) Iren. 1, 3. ¢. 44, Columna et firmamentum ecclesiae est evan- ~ gelium. In Hebraeo conjugata sunt nN veritas et jaNs nugov. Pari- ter aequipollent duotoyia (unde ouoloyeuérag) et anodoyn et cordis et oris-utraque; coll. 2 Tim. 2, 49. Hebr. 3, 4. Joh. 20, 28. Inde etiam aequipollent nuang anodoyns a&ftov, et omoloysuevms weve. uéya non est epitheton, cum édoatwua, aut cum pusygeoy, con- struendum, sed ponitur absolute, ueye res magna, uti 4 Cor. 9, 44. 2 Cor. 41, 15., ut eyanneog, dilectus, Phil. v. 14. Mysterium est magnum per se, maximo opere confitendum, omni confitendi vi am- plectendum, cujus magnitudinem norunt et confitentur omnes filii veritatis, ad magnam salutem. Non memoravit Paulus ro amodextor citra ro megdv hoc loco, sed utrumque laudavit: utiro msov xa 0 xahov commendantur. Mysterium pietatis est subjectum: reliqua verba, praedicatum. Pretasque cum veritate copulatur, uti Tit. 4, 4. Habebant etiam gentes mysteria, sed impietatis et erroris. Veritati, quod maximopere observandum est, cap. 4, 1. seqq. opponitur (inter- jecta dé particula, v.41.) apostasia a fide et mendacium, fabulaeque : v. 4.8.7. confessioni, hypocrisis falsiloguorum, qui in sua conscientia cauterizati sunt: v.2. magnitudini, id, quod anile est: et pietati, pro- fanitas. v. 7. [c. 6, 3.] Denique, insigne oxymoron est, omohoyenevarg et wusnoror, confessio et mysterium. In tota, at in sola ecclesia cele- bratur haee doctrina pietatis. Nunc relege textum, Lector, si vacat, a cap. 3,44. adc. 4, 7.8. ac rem libero religiosoque expende judicio,