556
ANTIDOTDM CONTRA NAUFRAGIUM
sanorum verborum, tanquam saburra librare ct solidare judicium, prius- quam solvamus in oceanum autliorum ; alias misere fluctuabimus.
Tandem ecclesia? sua3 misertus Deus excitavit heroas qui religionem reformarunt, non formarunt ; idem speculum detersum pulvere quod et ante, sed nitidius. Postquam autem a papatu secessimus, quidam e nostris damnatas ab ecclesia vetcri opiniones recoxerunt, quibus si Augustinum prfe- feramus, non habent quod SBgre ferant. Scripsit historiam Pelagianam post Latium (>•) Vossius (s), sed partibus addictior, alias vir doctus et modestus, nimis multa haurit a Jesuitis, aliisque non optimis fidei authoribus : sin- gula (/) baireses suas habent historias, quas non inconsultum asset contexere, Harum indago difficilis, quia dum dormierunt agricolne, sparsa sunt zizania ; et verecunda, ut vitiorum, sic errorum initia ; ut liquet si singulorum erro- rum census babeatur. Cuneis in hoc non dissimiles, qui tenues primo lignis impacti locum faciunt crassioribus, donee paulatim fissum dissiliat lignum. Error errori viam struit ; sed ut et errorum natales ignoli fuerint, satis tamcn est ut si cum fide semel data non consentiunt, pro damnatis habeantur. E re etiam erit observare quodnam in pravis dogmatibus, ir^ai- Tov -^Budo; unde alia fluunt. Ut eccleeiam, i. e. papam non posse errare ; quod non solum error, sed errandi principium, unde jus cuivis errori. Hoc intuitu vitium non erit vitium, proditio non proditio. Audite Bellarminum ; ' Si papa erraret probibendo virtutes, prajcipiendo vitia, teneretur ecclesia credere vitia esse bona, virtutes esse malas,' &c (;/). Quid est contra Deum, contra naturam, contra veritatem bellum gerere, si hoc non est ? Quasi Veritas non in rebus ipsis sed in opinione sita esset. At uisyjov dis-^olv -/.av hoyai '/.av fj.ri doxT^, hoc est terminos a Deo positos mutare, qui asternum divorcium posuit inter lucem et tenebras, bonum et malum. Sic aiunt ; concupiscentiam Adamo fuisse naturalem, tantum fraeno originalis justitiie cohabitam. Hinc post baptismum non tam habere rationem culpae quam poeufE. Quorsum hoc, nisi ut inferant, non obstante concupiscentia legem posse impleri, operibus nos justificari, mereri, supererogare (v) ? Unde indulgentia?, purgatorium, et quid non.
His positis, ostendamus jam paucis, quo afiectu et conatu custodiendum sit hoc depositum.
1. Sancte habenda est base sacrosancta fides : area minus reverenter excepta multas clades intulit ; sunt qui in hoc deposito ludos sibi faciunt.
2. Sincere. Aurum accepimus, aurum reddamus, non superstruendaa stipul^e aut fenum ; nee scenas serviendum, Infernum suum circumferunt, qui depositum hoc ad ahorum libidinem inflectunt. Non miscendo nostros affectus cum sacro hoc deposito ; quod fecisse quibusdam morituris tor- mento fuit. Augustinus suo tempore questus est, vix quteri Jesum, prop- ter Jesum ; qua3 utinam querela nostro tempore locum non haberet.
3. Constantor etiam adhterescendum ; parum est verbis et calumniis peti, ne vita quidem contra hoc depositum chara est ; omnia patiamur ne quid patiatur depositum ; quo amisso ut alia omnia possideremus, tamen miseri sumus. Apostatarum princeps Sathanas conatur omnes eadem ruina involvere ; non desinit (inquit Cyprianus) perditos perdere.
Cum ebuUit aliqua novitas, statim apparet paleas levitas, et frumenti gravitas ; nam levia et desultoria ingenia cito transferuntur, et semper sunt ancipites temporum palpatores. Vespertiliones in fide, qui nunc in avibus nunc in muribus habentur.
4. Studiose et solicite ; nam id nunc verum est quod olim questus Hil- larius, ingeniosam rem esse nunc esse Christianum ; sola innocentia non satis tuti sumus (w;). Ne ergo securis nobis elabi, aut invitis eripi depositum
FIDEI ET BOTSM CONSCIENTIE. 557
catiamur. Omnia sunt latronibus infesta, et invasori Sathan® fere una pura ut Thesauro hoc nos spoliet ; non prajvaluit ejus malitia, quo minus elucesceret sacra Veritas ; at si etlecerit ut non custodiamus, hoc ei satis erit. Cavendum hie et a vivis et a mortuis impostoribus, vix hie cavet etiam qui cavet. Ait PHnius, scorpium caudam subinde ad hipides acuere ne desit occasioni ; sic adversarii nostri intenti sunt omnibus occasionibus ; an nos stertemus ? An acrius illi ad perniciem, quam nos ad salutem ? Judas (ut disitur) non dormit.
1. Restat jam ut ad argumenta moventia accedam ; primo depositum est. In depositario requiritur ut fidelis sit. Mutua est obUgatio depositi inter Deum et nos ; ille penes nos depositam suam veritatem voluit ; nos item nosmetipsos, salutem nostram, et coronam apud eum deponimus ? At qua fiducia pendebimus ab ejus fide, si nos proditores depositi fuerimus ? Si depositum hoc nostra culpa detritum, mutilatum fuerit, actio mala3 fidei in nos competet. Apud homines tui-pe est eos fallere qui nisi nobis credi- dissent non fallerentur.
2. Secundo, praeclarum hoc est depositum, eminenter bonum. Ita a Deo facti sumus, ut prsclaris moveamur : ro zaXlv xaXiT, evocat ad sui amorem vi quadam magnetica. Bonum est unde nos ipsi boni ; unde maxima nobis et offeruntur, et exhibentur bona ; unde communio nobis intercedit cum summo bono. Hinc Deum alloquimur, et suis promissis luctamur cum eo. Hinc Sathanam in fugam damus ; ortu, forma, materia divinum est, usu salutiferum, eifectis mirandum. Hinc enim visus coecis, vita mortuis, ab inferis erutos in coelo ponit : sanctitate authorem refert, mysterio profundum, majestate gloriosum, unde nos transmutamur a gloria in gloriam ; duratione aeternum, unde nos ceterni sumus, et sterna nobis bona legantur. Absque hoc deposito esset quam atra nox (.r) incumberet ani- mis nostris ? Quanta opinionum divortia, et confusio ? Quam inermes essemus in medio cingentium hostium ? Hie ipsius Dei non os tantum apertum audimus, sed mentem etiam nudatam cernimus. His qui non movetur ignorat to tou xaXou xaX-ov. Yilis ei salus cui depositum hoc vile. Quomodo evademus (inquit apostolus) si neglexerimus tantam salutem ? Hoc depositum est in quo prserogativam sibi vendicat ecclesia. Non sic omni nationi.