EXERCITATIONES ADVERSUS FANATICOS. 441
privati quamvis sint, iitriim illos, quorum bono omni jure invigilare tenentur, ixrpsZsiv h -raideia xal vouhaia Kupiov, et per Scripturarum in- terpretationem assiduam erudire debeaiit necne, nemo, nisi qui non tantiim officiorum moralium, sed et naturalium de bono et malo -ffpo- Xfj-^sojv obliteratione, et dQXs-^i'a foeda, corruptee alicujus vTroDsssajg patrocinio sacrificare paratus sit, ambigere potest. Vide D, Arrow- smith. Tactica Sacra, lib. ii. cap. ii. sect. 7.
Sect. 12. Porro: ciim Spiritus Sanctus dona sua distribuat, Idia exddru) xadus (SovXsTut, privatorum aliqui yapUiiaci spiritualibus, ad aedificationem plurium aptis, sunt instruct!, alii non item. De pos- terioribus hisce, ^^esi superiori diximus. J}q priorihus autem, utriim verbum Dei publice exponere, atque ad plures condones sacras ha- bere (ciim non sint ad opus ministerli per legitimam yjiporovlav se- parati), necne, quceritur.
Hi vero duum geuerum sunt; aliqui enim sunt mere privati, neque ministerii officiura unquam suscepturi; hisce verb, utrum in iis ecclesiis, quaruni simt membra, atque inter earum coetuum pomoeria, ex ipsarum ecclesiarum mente et consensu, prout fert occasio vel postulare videtur necessitas, Scripturas exponere, aut ex iis de rebus divinis, et ad ecclesioe edificationem pertinentibus dis- serere liceat, hue et illuc, inter viros doctos sententiis inclinatur. Alii autem sunt, qui, quamvis nondum rite et ad mentem Christi, ad opus ministerii sint vocati, cum. nulla adhuc ecclesia pai'ticularis in qua Christo secundum ordinem in evangelic patefactum servire pos- sint, eos elegerit aut vocaverit, tamen sincere eV/cxot^s opiyovrai, et de officio eo suscipiendo sincere, simulatque legitime fieri possit, serib cogitant; de hisce vero utrum publice et ordinarie, verbum Dei in- terpretari, atque ad populum conciones sacras habere, rite possint, etiam quasritur.
Sect. 13. Nobis, quibus in toto ordine ecclesiastico, summa ratio est quae pro sedificatione et s'Tnyvuffn aXri&iiag r^g xar ihs'iZiiav promo- venda, Tit. i. 1, facit, primi generis hominibus, libertatem illam de qua diximus, modo ea ilxsyjujbdvMg %a.l %ara rd^iv, nempe ab apostolo prsescriptam, 1 Cor. xiv. 40, utantur, invitis eripere, religio est. Neque enim yapiaiMdTMv in eos collatorum ratio, 1 Cor. xii. 7, 1 1 ; Matt, xxv- 24, 25; 1 Pet. iv. 10, 11; 1 Cor. xiv. 12, 24; — nee unionis ecclesi- asticas a Christo institutai finis, 1 Cor. xii. 15-20, etc.; Eph. iv. 3-7, 15, 16; Act. ii. 42; — nee officium quod variorum mandatorum Christi respectu iis incumbit, Rom. xv. 14; Eph. v. 19; Col. iii. 16; 1 Thess. V. 14; 2 Thess. iii. 15; Heb. iii. 13; — nee primarum ecclesi- arum praxis (Ep. Eccles. Vien. et Lugdun. ; Origen. ad Celsum ; Ter- tull. Apol. ; Justin. Mart. Apol.) ; — nee sanctorum experientia aut fra- terna charitas, obog ilia -/Md' 'wzip'^oXriv, 1 Cor. xiii. ; — nee sanctorum sub veteri et novo testamento 'jrpd^ig celebrata, 2 Chron. xvii. 7-9; Job
442 PRO sAcms scripturts
ii. n ; Mai. iii. 16; Lac. iv. 16, 17; Act. xiii. 15; 1 Cor. xiv. 24-34; — uec libertas ilia qua omnes fideles liberos fecit Christus, Gal. vi. 1, id patitui'.
Sect. 14. Secundum genus quod attinet, ita se res habet. In ea communitate quae homini est cum Deo, a relatione quam ad Crea- torem optimum maximi;m creatura rationalis non potest non habere, unde cultus atque obedientise oritur indispensabilis necessitas, re- quiritur ut omnes eum cognoscant, et voluntatem ejus percipiant, secundum mensuram mediorum ab eo gratiose illis concessorum. Hsec naturae vox est, haec legis; officium hoc in omnium cordibus, pariter ac in Decalogo, primum locum tenet: ayvoiSrov Qiov nemo rite colit. Inter media autem, quibus ad sui cognitionem revelandam Deus utitur, sacra Scriptura non tantiim longissime aliis omnibus antecellit, sed fines salutares quod attinet, unicum est, seu singulare. Porro: cum medium hoc sit mere arhitrarium, atque a solo Dei beneplacito pendeat, dispensatio ejus ad usum hominum, a Uberrima etiam voluntate divina ut pendeat necesse est. Cum dispensatione autem mediorum una introducitur ad officium obligatio. Atque hsec naturalia sunt, neque institutioni alicui evangelicse innituntur, Marc, xii. 30, 31. Prout autein Dei cognitio, ea quae decet spirituali totius animse subjectione comitata, in pi-imci, quam vocant, Decalogi tabula summum locum occupat, ita, in secundd, amor proximi maximum prseceptum est; est autem amare to [SouXeaOa! mi a o'/srai aya&a B-/,ii- vou 'ii/sxa, xat to xara bvvafLiv m'paxTfKhv ilvat toutuv, teste philosopho.^ Quo magis verb ad perfectionem assurgit, eo perfectius bonum araato ut velit necesse est. Amor autem iste, cum in summo gradu esse debeat, atque ei quo nosmetipsos prosequimur, par aut similis, non potest is, in quo est, non prsecipuum bonum xara dvm/jjiv communi- care cum amato. Quoniam itaque Dei cognitio est vita seterna, Joh. xvii. 3, atque adeo praecipuum illud bonum quod quis cuiquam velle possit, imperante amore hoc non amplius cuiquam, ad id prse- standum idoneo, liberum est, velle alios in ea instruere vel nolle, sed, indispensabilis vi officii, ab omnibus exigitur. Jam verb prout dic- tum est, omnia haec ordinantur per specialem Dei providentiam: abs ea etiam est ordinis istius dispositio, secundum quem officiiim hoc prsestari debeat; cum et occasiones, et opportuna agendi tempora, inde administrentur.
Sect. 15. Hisce ita dispositis, inter eos quibus verbum suum se- cundum heneplacitum voluntatis suas, gratuitb Deus largitur, Ps. cxlvii. 20, Esa. lix. 19, una etiam cum eo, per Jesum Christum, Spiritum Sanctum, atque ea ipsius dona, quibus habiles et idonei ad alios instruendum in cognitioue sui homines reddantur, larga manu, et varie distribuit, 1 Cor. xii. Neque largitionem banc facit erga eos 1 Aristot. Rhetor, ii. cap. iv.
EXERCITATIONES ADVERSUS FANATICOS. 443