Sect. 40. Oh. 4. " Scriptura est litera mortua; Spiritus vivificat:" quis liter ce mortuce, nisi ipse sit mortuus adhcerere velit?
Resp. ] . Falsissima est ista assertio : Scriptura est verbum Dei, quod vivum est et efiicax, Heb. iv. 12, neque uspiam litera esse mortua dicitur: occidit quidem, sed ideo viva est.
2. Litera occidit, quatenus litera legis est, ab evangelio separata., et quatenus a Spiritu, et vero sensu voluntatis Dei destituuntur, qui literse adhserent, quse. Judseorum conditio fuit, contra quos eo loci disputat apostolus.
Sect. 41. Oh. 5. " Omnes filii tui erunt a Deo docti," Esa. liv. 13; ergo alia institutione aut doctrind non opus est.
Resp. 1. Scriptura sacra est ipsa doctrina, quam a Deo docemur, Ps. cxix. 2. Promissio facta est non omnibus, sed filiis ecclesiae. 3. Causa principalis instructionis, quce rem ipsam effectam dabit, non excludit alias, quibus ipsa uti velit; Deus nos docet, sed per Spiritum et verbum. Matt, xxviii. 19, 20, 2 Cor. iv. 6, 7.
EXERCITATIONES ADVERSUS FANATICOS. 465
Sect. 42. Ob. 6. Objiciunt illud prophetse, " Non amplius doce- bunt quisque amicum suum, et quisque fratrem suum, dicendo, Cog- noscite Jehovam: nam quilibet eorum cognoscent me, a minimo eorum usque ad maximum eorum, dictum Jehovae," Jer. xxxi. 83, 34.
Mesp. 1. Si vei-ba hsec absolute intelligi debeant, turn aperte con- demnatur horrida ilia vociferatio, qua per vicos urbis, agros, atque temjDla quae vocant, illud, " cognoscite Dominum" reboant fanatici. 2. Is tantiim docendi modus sou gradus rejicitur, qui necessarius est eorum respectu quorum cordibus lex non est inscripta: nam negatio ista docendi per amicos et fratres effectus est inscriptionis legis in eorum cordibus: externus ideo rejicitur ille docendi modus, atque eorum respectu tantura in quorum cordibus lex erat per gratiam in- scribenda, quatenus usui erat ad convincendum eos in ipsius gratige efficacis absentia. 3. Uberior gratia, clarior cognitio, promptior observantia, promittuntur ; instituta Dei non condemnantur.
Sect. 43. Oh. 7, ex Luc. xvii. 21, "Regnum Dei," inquit Servator, "in vobis est:" hoc est in impiis Pharisseis; ergo in omnibus quibus- cunque. Quid igitur opus est verbo regni exteriori ciim ipsum regnum sit ia omnibus?
Resp. 1. Verbum illud hrog semel tan turn alibi in Novo Testa- mento legitur, ibique substantive cum articulo usurpatur, pro parte vasis inteiiori, Matt, xxiii. 26. Hie loci, eodem sensu usurpari videtur, quo ab eodem evangelista, Jt/, cap. xi. 20,"Ej5^a(r£v s(f hn,ag n SaaiXsIa rou Qsoj: hoc est, "Ad vos pervenit regnum Dei;" nempe in pradicatione, miraculis, atque prsesentia ipsius Christi. Hoc sensu regnum Dei erat, non in Pharisseis, sed inter eos; eo quod Christus ipse, istius regni Rex, fundator, praeco, jam tum id prajdicabat, et in medio illo- rum fundamenta ejus posuit. Hanc verb verborum expositionem ut amplecterer, cogit Servatoris scopus, atque totius sermonis cohserentia. Ver. 20, docet incredulos Judaeos Servator noster, regnum Messiae (quod regnum Dei vocabant) non eo modo venturura quo ipsi som- niabant. nempe /^sra voXXrjg (pavraaiag' Oix sp^srai, inquit, ri (SaffiXsia Tov Qiou /ubira -Traparriprjfftug: non tali utique observatione, quali, regni terreni opinione praeoccupati, illi usi sunt. " Sed inter vos jam est," in- quit; "quod etiam ex miraculis quae facio, atque doctrina quam doceo, facile percepturi essetis, nisi cceci essetis atque fatui." 2. Sano sensu concedi potest regnum Dei esse in fidelibus, cum sit "justitia, pax, et gaudium in Spiritu Sancto," Rom. xiv. 17. At tum (1.) non est in or)inihus; nam in omnibus non esse justitiam, pacem, et gaudium, in confesso est. (2.) Ista sunt efFectus praedicationis verbi, ac per earn indies in cordibus sanctorum augentur. (3.) Regnum hoc erat jam tum in aliquibus Judseorum, credentibus nimirum in Christum. (4.) In omnibus esse debet qui istius regni sunt participes et haeredes. (5.) Christus itaque suis verbis, exspectationem regni terreni, cum
VOL. XVI. SO
466 PRO SACRIS SCRIPTUEIS
pompa mundana venturi, damnat; prsesentiam regni in sua persona et prsedicationeconfirmat; fructum regni in homine interioricollocat; verbum suum nequaquam irritum facit.
EXERCIT. IV.
De lumine interne.
Sect. 1. De lumine agentibus, exorandus est " Pater" ille " lumi- num" a quo descendit omnis donatiobona, et omne integrum donum, ut splenderet in cordibus nostris, ad prgebendum lucem notitise glorise suae in facie Jesu Christi, ut a potestate tenebrarum liberati, in sui cognitionem atque cultum rite dirigamur.
Sect. 2. Est autem lux increata vel creata. Quse increata est, Densest: 'O Qshg (pSjg sen, 1 Job. i. 5 ; et (pug oItlu ccrpoffirov, 1 Tim. vi. 16; Acyog etiam, seu Filius Dei seternus, uti ^wjj sic et (pug dicitur, Job. i. 4, 5. Lux autem base divina increata, quae in Deo est, et quae Deus esse absolute dicitur, essentiale est divinse sapientise, sanctitatis, intelligentise, simplicitatis, bonitatis, et nativum dvab- yaff^a, SOU splendor, quo Deus summe perfectus, ab omnibus igno- rantiae, mutationis, injustitiai tenebris remotissimus, gloriose est axirdpXTig.
Sect. 3. Porro : lux Deus esse dicitur respectu ad creaturas habito, quatenus nimirum iis omnibus, omnis lucis fons atque auctor ipse solus est, atque semper exstitit. " Jeliova lux mea,"Ps. xxvii. 1 ; ' O "koyog est lux hominum," Job. i. 4; "Lux mundi," Job. viii. 12, seu omnis verse lucis fons et origo. Ut respectu gloriosse suae essentise, ipse lucem inbabitat, ita respectu nostri, lux cum eo babitat, Dan. ii. 22, indeque emanat secundum beneplacitum voluntatis suae. Deo etiam alio sensu lucem tribui in Scripturis apparet; nempe non quatenus essentialis est naturae divinae proprietas, et infinita ejus splendescens majestas, neque quatenus creaturas luce perfundit, sed qua est per- fectionum divinarum effulgentia et fulgor, quae in notitiam et con- ceptum rationalem cadunt. " Hac luce se amicit Deus, tanquam panno," Ps. civ. 2; "Et splendor ejus tanquam lux est," Hab. iii. 4. Ita olim visionibus apparuit Ezekieli, i. 27, 28; Danieli, vii. 9, 10, 11, aliisque ; neque boc a gloria Dei, seu magnifica excellentiarum Dei aestimatione, differt.