Sect. 19. 2. Non esse salutare, cilm sit naturale, nimis est mani- festum; quid enim natura sumus? " Filii irse," Eph. ii. 3 ; " Tenebrse," cap. V. 8, Job. i. 5; " Mortui in peccatis," [Eph. ii. 1.] Quid mens nostra? " Inimicitia adversus Deum," Rom. viii. 7; "Caro," Gal. v. 16; " Obscurata vanitate,"' Eph. iv. 1 8. Ita ut vi ejus res salutares percipere non possumus, quia spiritualiter dijudicantur, 1 Cor. ii. 14. Nihil aliud sumus nisi caro, Joh. iii. 6. In ea autem carne nihil boni habitat, Rom. vii. 18; neque quicquid aliud agit, aut agere potest, nisi con- cupiscere adversus Spiritum, Gal. v. 1 7. Lumine ideo hoc non ob- stante, cum apparet omnes homines mortuos, cacos, surdos esse, mentem et intellectum habere obscuratum, esse ipsas tenebras, meram csecitatem, ita ut opus habeant novo spiritu, nova vita, mente, intel- lectu, nova denique luce spirituali, quae mentes et corda eorum irradiet, ut salutariter intelligant, cognoscant, percipiant ra rou ©eou, et Dei voluntati obedientiam rite prcsstent, lumen illud non esse salutare liquidb constat.
Sect. 20. 3. Eodem argumento probatur non esse lumen hoc ad salutem sufficiens, nempe quia non est salutare; sufficientiam quidem habet ad dva.'xoXoynair/.v, ad salutem non item, quia n!n\j[i.aTty.a msv- /xarixug cognoscere vi ejus nemo potest. Deinde Deus nihil agit frustra, praesertim in rebus maximis novi foederis, per sanguinem Filii sui acquisitis. Lumen verb hoc, si esset ad salutem subjective sujffi-
472 PRO SACRIS SCRIPTURIS
ciens, quid quoeso opus esset illuminatione Spiritus Sancti, quid men- tis renovatione, quid novi intellectus donatione, quid omuipotenti et efficaci cordium irradiatione cognitioue Dei in facie Jesu Christi? quid vanitatis amotione, tenebrarum, et csecitatis curatione, oculorum apertione? quid denique evangelio? cum unum hoc lumen internum omnibus commune, omnium vicem supplere possit facillime.
Porro: cum sit istiusmodi principium directivum intus splendes- cens, videamus an meMs et rectius se gerat, respectu revelationis eorum quee cognosci debeant; nam hujus etiam respectu sufficientiam ejus jactitant fanatici, atque ejus gratis verbum Dei scriptum pro nihilo dncunt: contrarium probant, —
(1.) Universalis omnium per omnia secula a creatione mundi in hunc usque diem experientia: quis enim unquam lucis bujus ductu ad verara Dei cognitionem pervenerit? qui post homines natos, ek optime usi sunt, atque eximiis insuper dotibus super vulgus hominum ornati fuerunt, ad unum omnes " vani facti sunt in ratiocinationibus suis, et obtenebratum est cor eorum insipiens/' Rom. i. 21.
(2.) Tota ista gra^tiae, bonitatis, et sapientise divinse o/xovo/x/a, qua Deus ToXu/xfp&Ts xa/ 'Tco'KvTpd'jTug, in prophetis et Filio suo locutus, volun- tatem suam hominibus revelavit; quam qui maximi, et prorsus insesti- mabilis beneficii loco non habet, ille et ingratus est et maledictus, Ps. cxlvii. 1 9, 20.
(3.) Omnia ista testimonia quibus, superiori disputatione, necessi- tatem atque perfectionem sacrse Scripturae probavimus ; quse hie re- petere opus non est.
Sect. 21. 4. Lumen hoc non esse ipsum in nobis Christum, qui est via, vita, et Veritas, lux et salus, cum neque sit salutare, neque ad salute^n surfficiens, hominum neminem esse cui dubium sit libenter arbitrarer: riparoXoyoZai quidem fanatici, neque prodigium ullum confidentius asserunt, quam lucem banc ipsum esse Christum. Sit ideo vel persona Chrisli ^saviJpwTou, vel Spiritus Christi, vel aliquid aliud quod mystice et relative Christus dici possit. Non esse personam Christi, si modb personam habeant, et ipsi sint homines, opinor, ag- noscent. Neque Spiritus Christi esse potest, cum sit quid omnibus commune ; at quidam saltem sunt, Uvivfji^a ,wri 'i-)(0)tri(;, Judee 19. Porro, " ubi Spiritus ille Domini est, ibi est libertaf^," 2 Cor. iii. 1 7. At homi- num genus, maximam partem, peccato adhuc servire constat. Deinde quidam sunt in carne, quidam in Spiritu, Rom. viii. 9. In iis vero tantirm habitat Spiritus, qui sunt in Spiritu. Nulla autem est pro- missio Spiritus, nullus fructus, nullum privilegium, cujus per Spiri- tuni participes facti sumus, nulla per Spiritum regeneration is, sancti- ficationis, adoptionis mentio est, quse huic figmento non vehementer reclamat. Ecclesia quidem mystice Christus dicitur, 1 Cor. xii. 12, cum sit corpus ejus, quatenus scilicet unionem habet cum capita;
EXERCITATIONES AD VERSUS FANATICOS. 473
at lumen hoc fanaticorum non esse ecclesiara, suo loco videbimus, Sed Christus fanaticorum imaginarius est et fictitius, non Filius Dei incarnatus, Qidv^pu'Trog, sed qualitas, nescio quee, divina, seu auima mundi, omnibus mista, quae rh vav sit, atque vera nihil. Hoc verb illorum 'zp^rov -^iZbog, ciim ad disputationem de persona Christi deven- tum est, peuitus destruetur.
Sect. 22. 5. Omissis iis quse contra Arminianos, Socinianos, alios- que graticB universalis assertores alibi disputavimus, ne in plurimas res nos simul ingeramus, unico argumento, Christum lumen salntare omnibus et singulis non infundere probamus; illud vero ita se habet. Christus neminem luce salutari perfundit, nisi per Spiritum et ver- bum suum. Ut ita, atque non aliter ageret, maxima est novi foederis promissio, Esa. lix. 21, atque ipsius Christi, Joh. xiv, 15, 16. Quic- quid est verbi Dei, aut revelationis mentis Domini, huic proposi- tioni testimonium perhibet. " Siquis enira Spiritum Christi non habet, non est ejus," Rom. viii. 9. At Christum Spiritum suum Sanctum, promissuni foederis, omnibus et singulis non largiri an tea probatum est. De verbo idem testatur experientia.
Sect. 23. 6. Ultimse nostrae propositionis, de usu atque fine luminis cujuscunque divini, nobis per Christum gratiose indulti, veritatem satis superque demonstravimus in disputatione de perfectione Scrip- turge. Strictim addimus: —
(1.) Si cujusque lumen privatum sit regula Deo obedientiam prse- standi, tum tot regulas habemus quot homines; at unions est xai/wi/ divinus, Gal. vi. 16; Phil. iii. 16 ; Esa. viii. 20. At ita plane incerta essent omnia in rebus divinis. hoc tantiira excepto, quod princeps tenebrarum vi hujus incertitudinis in rem suam compendium faceret.