XIII. Hac autem persuasione freti, se mutuo ad omne scelus per- petrandum hortati sunt. Inde in diverbium abiit, pa/w^ci/ xa/ #iuftsr avpiov yap aieQdvfoMptv, quod memorat apostolus, Epist. ad Cor. i. cap. xv. 32. Apud poetam nihil frequentius occurrit. Catull. carm. v. : —
" Vivamus, mea Lesbia, atque amemus, Rumoresque senum severiorum Omnes unius Eestimemus assis. Soles occidere et redire possunt : Nobis, cum semel occidit brevis lux, Nox est perpetua una dormienda."
Et Horatius, Od. I. iv. 15:—
«' Vitae summa brevis spem nos vetat inchoare longam.
Jam te premet nox, fabulseque Manes, Et domus exilis Plutonia : quo simul mearis,
Nee regna vini sortiere tails Nee tenerum Lycidam mirabere."
Atque ipse Persius, ridens licet, Sat. v. 151 : —
" Indulge genio : carpamus dulcia ; nostrum est Quod vivis : cinis, et manes, et fabula fies."
Propius ad verba ab apostolo memorata Grseci. Ita Strato: —
Ka/ v'm *«,} ripvov £vpoxfa.rts ; ou yap Is ahi Hiofttf ou$' ahi Ttf^ios t&fttfa'
Et,—
Tlivt xa,} iv<ppa,ivou, <rt ya.p xvptev, % 7} ro piXko* Qu$ti$ yiyvtuffxtt.
Ast ab ea sententia, quam ex traditione antiquissima hauserat vul- gus, se nunquam removeri passum est.
XIV. Quae diving veritatis particulas alias etiam innuerunt tra- ditiones, recensere facile esset. Illorum inquam, beneficio uti, ad luminis naturalis reliquias promovendas, omnium hominum officium erat. At eas ipsas traditiones pene primo in loco corruptas fuisse apparet; atque ita ipsum morbi remedium (atque contra mortem
96 DE THEOLOGIZE NATURALIS [LIB. I.
seternam antidotus) in letale virus conversum est. Doctrinam enim hanc warp ova pddorov in Deo quserendo naturali lumini hand contem- nendas tulisse suppetias, ostendimus; ipsa vero tandem corrupta, lumen etiam istud residuum et omnes de Deo mentis humana? ^r/?o- ^-/l-^sig sensim corrupit et evertit. Id quomodo factum sit, paucis ex- ponemus.
XV. Ut hue illuc per ora virum volitent traditiones, iis naturale est. Eo rerum statu, quern descripsimus, quisque pro copia, cujus factus est particeps, illis usus est. Qui dispersas, et Line inde vagantes, primo sistere, colligere, et exponere ausi sunt, poetaa fuere. Hi primo hymnis et cantiunculis ad captandas hominum aures, melos modulati, provinciam suam aggressi sunt ; deinde scriptis omne genus fabulis, ultra quod dici potest, refertissimis, ornatam dederunt. Totius molis fundamentum, traditiones. Paulatim vero totam istam, quam ex antiquis traditionibus Dei eognitionem hauserat mortale genus, penitissime corruperunt. De Hellenismo prascipue loqui- mur; nam is modus aKoffraff/a$ ad Catholicismum tandem pervenit. Dum ideo, qua3 audiverant vel in sensus peregrinos et fabulosos de- torserint, vel figmentis astutis auxerint, vel alia istis, quaa audiverant, gemina commenti sint, vel ingeniosis excogitatis allegoriis ad ea le gend a, quaB et ipsi quidem obscurafama acceperant a majoribus, nee ullatenus intelligebant,usi sint,nihil sani,solidi, veri, nihil non vanum, fictum, idololatricum, exitiale in tota religione naturali reliquerunt.
XVI. Imo, ita illi quidem omnia confuderant, ut quid, unde, a quibus acceperunt, qua fama, traditione, occasionibus, rationibus ducti, multa, plurima amplexi sunt, penitus impossibile sit conjecturis assequi. Traditiones fabulis interpolatas, theologiam naturalem, atque moralem, diabolorum, mortuorum hominum, cultum eos mis- cuisse apparet. Quid ex theologia naturali corrupta, quid ex tradi tionibus perversis, quid ex oraculis diabolicis, quid ex vulgi usu, quid ex proprio cerebro quisque hauserit, investigari accurate prorsus est impossibile. Imo scepenumero obscuram aliquam traditionem divioam, theologiaB naturalis partem aliquam egregiam, fabulas inep- tissimas, ac cultum Satanicum, iisdem verbis, eadem figmentorum sarcina exhibuerunt. Idem, erat Sol, Noachus, Saturnus, imo Jupi ter, Planeta, Heros, Ccelum, ^Ether, et ipse Satan, uti postea ple- nius videbimus.
XVII. Est autem mens humana, cascitate nativa laborans, fabu- larum errorumque avida, tenaxque. Postquam ideo dsunda/povfa et polytheismo imbuta erat, ipsum lumen naturale, prsejudiciis remo- vendis impar, plane succubuit; neque unquam e fabularum lerna se extricare potuit: TJno exemplo confusio ha3C ante oculos poni posse videtur. Bacchus idem est, qui Adonis, Evius, et Sabus; ita Plutarchus Sympos. 4, quass. 5 ; ubi ceremoniarum Judaicarum ori- gines investigare, omni veritatis et candoris cura abjecta; ineptis-
CA.P. VIII.] CORRUPTIONE ET AMISSIONE. 97
sime aggreditur. Nomina lacchus et Bacchus a ^\ fluxisse pene probat, erudite sane conjicit Sanfordius, libro prirno de Descensu Christ! ad Inferos. Ei autem viro optimo et doctissimo, multos in originum <roXvds6rr,ro$, idololatrijB et Hellenism! disquisitione, plurima debere, nonnullos omnia, scio, quern tamen raro a quo- piam nominatum, a nemine laudatum invenies. Adonin autem ab ^'"IN esse nemo, opinor, negabit; Sabus a n^?V; atque Evius ^9? exprimere videtur; unde Levitas inter Judasos nomen sortitos fuisse somniat Plutarchus. Atqui haac sunt Dei vivi vel nomina vel epitheta. Yerum ideo numen, per nomina ilia, qua3 tenui licet fama ad eos pervenerant, intelligebant veteres. lis eo modo re- ceptis alia ^g/bc assignarunt. Ea inter, qua?dam vera fuere, sed •vj/eufoflv/papa alia, falsa, diabolica. Primo quas de Noacho audiverant eo retulerunt; et nomen Bacchi a $t seu a Noacho, due! nonnullis videtur. Liberum surripuisse Noachi vites et vineam non est dubi- tandum. Inde Lactantius : " Mendacium poetarum non est in facto, sed in nomine/' Yid. Yoss. de Idololatria, lib. i. cap. xix. et xxv. Ita verus Deus et n?7^0 ^^, Gen. ix. 20, confusi sunt. Bacchus etiam forsan est E^3 "% "films Cushi;" ita Bocharto placet, Geog Sac., lib. i. cap. ii. ; hoc est Nimrodus. Inde Zaypsvs dictus, seu "robustus venatof," Gen. x. 9; et NsC^w^j, uti Grasci omnes Nim- rodum appellant. At totam pene Mosis historiam Baccho ascriptam esse plurimis exemplis ostendit Sanfordius, lib. i. cap. i. sect. 18, 19; post eum, atque iisdem instantiis, Yossius, lib. i. cap. xxx. ; neque ali- ter sentit Bochartus, lib. i. cap. xviii. QuaBCunque autem de Baccho eadem omnia de Osiride ^Egypto dicuntur, qui cum magnus fuerit inter su$s, post mortem solis honores omnes adeptus est. Tandem vero prodiit Bacchus Thebanus, sive Aiowtog, a Nysa monte sic dic- tus; et Nysam non nisi Synam esse, quidam viri docti suspicantur, per literarum fteraQetiv. Arabiam autem Grascis Indiam nuncupari, multis testimoniis facile esset evincere. At etiam Nysa mons est in India ultra Caucasum, non procul a fluvio Copheno, uti ostendit Philostratus in Yita Apollonii, lib. ii. cap. iv., quern in honorem Bacchi, qui ibi scilicet miranda operatus est, vitibus consevisse homines, nar- rat. Eum autem Bacchum Assyrium fuisse; ad ilium vero per- venisse Bacchum Thebanum, perhibuerunt ejus regionis incolas. Alii civitatem quidem ad radices mentis positam Nysam appellari; ipsum montem Meron. Ita Curtius, lib. viii. cap. x. M qpts autem femur est. Unde fabula de Baccho femori Jovis insuto ; nisi Hebraismum suspiceris, et ex femore Jovis natum esse, nihil aliud significare, quam esse Dei filium, ut Heinsio placet in Aristarcho. Atque ha3C baud indigna sannis, quibus ea excipit Lucianus Dialog, ix.