XYIII. Ceterum Dionysi Thebani ortum et res gestas, ex Dio- doro refert Eusebius, Prsepar. Evangel, lib. xx. cap. xx. Is vero cum forsan Europreorum primus in oras Asiaticas excursiones aliquas
VOL. xyu. 7
08 DE THEOLOGLE NATURALIS [LIB. I.
fecisset, apud proximi seculi fabulatores antiquas omnes traditiones de Bacchis supra memoratis exhausit; ac unus omnia fuit, quorum revera nullus erat; in eum enim omnia pene varpoKapadora con- gesserunt pvfairoio/. Neque hie substitit miiifica frustratio. Quia vitium vinearumque inventionem Baccho veteres ascripserunt, per Bacchum vel vinum, vel autumnum, seu earn anni tempestatem, qua maturescunt vites tantum denotari contenderunt theologise natu- ralis consarcinatores. Ita nos docet Lucretius, lib. ii 654-658: —
«' Hie, si quis mare Neptunum, Cereremque vocare Constituet fruges, et Bacchi nomine abuti Mavolt, quam laticis proprium proferre vocamen ; Concedamus, ut liic terrarum dictitet orbem Esse Deum Matrem, dum re non sit tamen apse."
Et Athenseus Deipn. lib. i. : "Evioi de nut rfy A/ovitfou Qwyqv e/$ TT\V SdXaffffav olvoffotfav ttfiftafvtiv <paff}, craXa/ syvupifyfAevqv qdvv 'yap ziva.1 rbv oJvov tfapeyxovpsvTig SaXdcffaf — hoc est, " Fugientis ad mare Bacchi fabula, quidam vini condituram significari putant, jam olim cogni- tam; quoniam affusa maris aqua vinum suavius est/' Sed ex Mosis historia fabulam desumptam esse nimis constat.
XIX. Hsec eos inepte confinxisse et imperite testis est Philo By- blius, prsefatione ad historiam Sanchuniathonis: *AXX', inquit, o/ fist
TUV hpoXoyuv, ra ftev yzyovora
xu,}} ro?g
— hoc est, " Sed juniores theologi, postquam ea, qua3 revera facta sunt, rejecissent, ab initio allegorias et fabulas excogitarint, affinitate inter res mundanas conficta, mysteria constituebant/' Atque ille quidem, cum omnia, quse de diis dicta sunt, ad veras historias referenda esse, constituisset, et totam illam theologian! naturalem ex una parte, et poetarum pvQrwv ex altera rejicit. Sed et innumera alia hujus confusionis exempla ubivis oc- currunt. Historia ortus mundi apud Diodorum Siculum, prassertim Sanchuniathonem et Philonem ilium Byblium idem ostendit. Pri- mum caput Geneseos in multorum seculorum historiam, de, nescio quibus regibus translatur: Ccelum, Terra, Sol, Luna, fljo qui Pluto esse dicitur, in eo locum habent. Ipse etiam &$'% introducitur. Inter salebras hasce agitato, quam facile fuerit antique serpenti, human o generi nefarias de Deo opinationes, ac impios sui cultus im- ponere, quivis conjicere potest.
XX. Egregie Pausanias in Arcadicis: *Ev r& iravri aiuvi croXXa /ASV /A&dvTo, (AflKfri ds y/vo/xsva, aT/o'ra tJvai <Z£<7roi7]'/,afftv s/g rovg, o/ ro?$ svoixodopouvrsg s-^tvffp&va,- — hoc est, "Omnibus quidem seculis
veteribus et obsoletis jam rerum eventis, fides eorum culpa in vulgus est abrogata, qui veritatis tanquam fundamenta superstructa fabulis obruerunt/' Ipsam veritatem adeo mendaciis corruptam et onustam, incredibilem reddiderunt; qui id factum sit, paulo post ostendit:
CAP. VIII.] CORRUPTIONS ET AMISSIONE. 99
"Or/ offot ds, inquit, /AutfoXo/^aoVi/ axoiovrsg qdovrcu ortpvxafft xai avrof n xai ourw ro/g aXqQ'sffiv sAu/^vaj/ro (tvyxtp&w&vrtt aura s-vj/guc'- Ita comparatum est, ut aqui hujusmodi figmentorum porten- tis aures prsebent, et ipsi mox aliquid adfingunt, quo fit, ut mendacio- rum quasi colluvie veritas vitiata, suam prorsus auctoritatem perdat." XXL Ex justo itaque Dei judicio, homines veritatem in injustitia detinentes tig adonpov vow tradente, faotum est, ut ii quibus non visum est Deum in notitia retinere, vani essent in suis ratiocinationibus, statim ideo diluvium quod dam spiritualium abominationum, omni injustitia, violentia, et impuritate comitatum, terrarum orbi incubuit. Id ex astu diaboli et plurimorum xaxofyMce, evenit. Invalescente etenim polytheismo, nihil tarn vanum, aut nihili fait, quod in deo- rum numerum non sit relatum. Nullus lapis, lignum nullum, nulla virtus, nullum vitium, nil boni erat, nil rnali quin coleretur. Eadem ar/^/a afFecti sunt, a gramine campi, ad suprema coeli sidera, crea- turse omnes. Hsec nos docet apostolus: "HXXagav, inquit, rfo do Qsou sv o/^o/w/z/ar/ efxovog tpQaprov ai/^w-roy, nat Xtrtnuv, %a} xa< tpveruv, ad Rom. i. 23. lis verbis Paulum omnis generis idololatras perstriugere constat. Hellenismo dementati, deos av&pu- <rro<pvsa$ censentes, ad corruptibilis hominis imaginern numinis effi gies finxerunt. Hsrsivuv, rtrpaKoduv, Kai IpKs-uv cultus, ab ^Egyptiis originem duxit. Kui/aj, Xuxouj, xa/ Xeovrag, xai npoxodBtXovg, xat aXXa wXsiova, Sqpia, xai twbpct, xa,} tfTqva ^go'rXao'roDi^rsg, Philoj — "Canes, lupos, leones, crocodiles, atque alia plurima, aquatilia, terrestria, et volatilia," deorum loco fingunt et adorant. Et Theophilus Antio- chenus ad Autolycum, lib i. : To pot Xotvbv xaraXtyeiv rb KXqQog £v <is£ov- rai ^uuv Aiyvtf-ioi epvsruv n xal Krqvuv xat Sqpluv xcc/ evvdpuv vqxruv. Etenim in illis, qui primi a Deo vero descivisse putantur, maximum diabolicoe dominationis et tyrannidis exemplum exstare voluit. Eo- rum ideo, quod Paul us Athenis fecit, in transitu contemplari licet tfsCatf/Aara, prsesertim cum neutiquam intra ^Egypti fines continuerit se superstitio ^Egyptiaca.
" Nos in templa tuam Romana recepimus Isin Semideosque canes,"
ait Lucanus, lib. viii. 831.
XXII. Nescio, quse nuper mysteria ex eorum sacris elicere cona- tus est Athanasius Kircherus, eosque solos sapuisse, quos ultra hu- manitatis stultitiam desipuisse credidit adhuc reliquus terrarum orbis, conatu magno et sumptuoso, sed irrito, ne dicam ridiculo, docere laborat. Ea vidit in illorum hieroglyphicis, qua? procul omni dubio, neque ipsi unquam viderunt, neque ullus qui Christiana modestise, aut veritatis qiuim typhi secularis potiorem rationem habendam, duxerit, visurus esset. Sed, —
Oux, tiiv aXX* lo'oKno'tv t^s,7v ^10, VVKTOC. <rt\riv7iv.
XXIII. Quid Paulus de illorum colendarum religionum ratione.
100 DE THEOLOGLE NATURALIS [LIB. I.
statuerit, ostendimus ; Philonis etiam Judaei in ^Egypti metropoli seta- tern agentis, astipulatum produximus. In eodem scelere illis expro- brando multus est Josephus, lib. i. contra Apionem. Exod. xii. 12, minatur Deus, " se in omnes deos ^Egyptiorum exerciturum judicia." Comminationis illud, quicquid sit, eura effectum dedisse, narrat Moses Num. xxxiii. 4. Inter csetera jumenta Apim ipsum, aliaque animalia, quae ^Egyptiis sacra, eum occidisse, non dubitandum. Quid de ./Egyptiorum cultu religioso senserint, qui inter ethnicos sibi sapere, nobis minus sane, quam ^Egyptii insaniisse videntur, notum est. Satyricus, Sat. xv. 1-6: —