XII. Succedit apud Bellarminum,e/nsco/)07*Mm in ecclesiaRomana successio; eadem etiam ratio apud Muhammedanos, caliphatus est. Habuit itidem vetus Roma pontifices suos maximos, quorum titulum? nomen, locum, officium, spirittim invasit, arripuit possidetque epis- copus iste Bellarminianus, Apoc. xiii. 11-13. Eorum pontificum a primis consulibus ad Tiberium CaBsarem, sub cujus imperio nomen Christianum innotescere coepit, successio fastis recensebatur. Horum vero summam auctoritatem divinitus constitutam fuisse crediderunt. Ita orator, ad pontifices pro domo sua, c. i., xii. " Cum multa," inquit, "divinitus, pontifices a majoribus nostris inventa atque instituta sunt, turn nihil prasclarius, quam qubd vos eosdem et religionibus deorum immortalium et summa3 reipublicse pra3esse voluerunt." In qua qui- dem sententia persistunt adhuc Romanenses ornnes. Illico etiam ea profert, qua3 etiamnum in disputationibus pontificiorum de ecclesia, utramque faciunt paginam. " Quid est enim/' inquit, " tam arrogans, quam de religione, de rebus divinis, ceremoniis sacris, pontificum collegium docere conari; aut tam stultum, quam si quis quid in vestris libris invenerit, id narrare vobis; aut tam curiosum, quam ea scire velle, de quibus majores nostri vos solos consuli, et scire volu- erunt?" Neque horum pontificum quisquam aut femina fuit, aut magus, aut homicida, aut incestus, aut sacrilegus, quod scimus ex eorum temporum monumentis. Abs hisce vero diversam in reli- gionis negotio opinionem suscipere, non nisi extreme dementise visum est.
XIII. Imo tantaB fuere auctoritatis summi isti pontifices, ut vix impune magis ab eonim sententia in religione dissentiri cuiquam licuerit, quam nunc temporis ab ipsius papas. Eorum enim auctori tatem ita describit historicus, ut vix scire possis, utrum de veteri an
124< DE THEOLOGIZE NATURALIS [LIB. L
de nova Roma loquatur. Hovrtyixsg, inquit, ex institutione scilicet Numse, rqv j&syfffrriv tfapa 'Pu/Aaioig s^ovtftav 'l^ovtit .... s/c7 xaf ruv j&syiffruv vpayfidruv xvpior xai yap dixdfyvtfiv ovroi rag )spdg ftixag airdffag, Idiuraig re xal ap^ovdi nai Xsirovpyo/g Ssiuv (quse solenrds adhuc est Romanse ecclesise in varia membrorum genera distributio), xaf VG^oOsrouffiv offa ruv ispuv aypatpa ovra %al avsQitfra, xpivovrsg a dv dsia ruy^dvsiv avroTg paveiy VO/AUV rs nai s6ifffj,uv. Tag ds ap%dg offaig ^uo'/a rs xai ^spaffsfa $zojv dvaKtirai, xai roiig hpsTg atfavrag s^srd- fyvffi. 'Yvrrf'srag rs avruv xaf Xsirovpyovg, oJg %puvrai tfpbg ra ispa, ovrot (pv\drrovff( f^qdzv s^af^aprdvsiv vapd rcvg hpovg voftovg. ToTg rs /diwraigj (/Koffoi {Ay "(taffi rovg ^spi ra $£?a, 5j daij&ovia, ffs^afffAovg, £^yr,rat yivovrai y.at vrpoffirar xa/ s7 nvag a'/ff&uvrai ftf) veiOofASvovg ra?g tftirayaTc avruv, fyl[jiio\j<si vpbg sxaffrov ^pJj/^a opuvrsg. E/V/ rs dvuir&vQvvoi tfdffqg d'txqg rs xa/ ^Tj/a/as, ours /3ouX?j Xoyov avrodidovrsg ours brifty. ' ExXiffovrog d's rivog avruv rev /3/ov, srspog s/g rbv sxsivov xadiffraro rovov, ovy^ v<ffo rov dfjf&ov a'tpsfatg, dXX' uvo avruv exsivuv, Dionys. Halicarnas. Antiquit. R-om. lib. ii. An accuratiorem pontificise auctoritatis descriptionem exhibere potuerit, si jam mine (uti olim) Rom86 viveret Dionysius, merito dubitari possit. " Summa/' inquit, " pontifices auctoritate prsediti sunt, maximisque in rebus dominantur. Nam omnes lites sacras jud leant inter idiotas, magistratus, ac sacrorum ministros." (In qua parte auctoritatis suse exsequenda, nulla non regna Christiana turba- vit pontifex Romanus, quaBdam etiam pessundedit et evertit.) " Sed leges etiam ferunt de sacris, quse nondum scripta sunt, nee usu re- cepta, si digna videantur, quae legibus, et consuetudinibus sarciantur" (hoc est, ipsi soli judices fuerunt traditionum non scriptarum; ita ut quascunque vellent, et quandocunque, legibus et canonibus obser- vanda sanxerint; qua? arx est praesentis pontificise potestatis muni- tissima.) " In omnes item magistratus quibus sacrificia et deorum cultus est commissus, et in omnes sacerdotes inquirunt, ministros quoque sacrorum in officio continent, ne quid contra sacras leges de- linquant." (Soli scilicet totius cleri Domini, ordinis et potestatis omnis ecclesiasticse fons et origo.) " Idiotis etiam deorum seu geni- orum cultum praemonstrant et interpretantur." (Idiotis autem istis satis est, si fide implicita ea, qua? ipsi in cultu divorum praecipiunt, reverenter colant et amplectantur.) " Quod si quern animadvertant pra9scripta sua contemnere, eum mulctant pro delicti magnitudine" (at pcenas istas capitales fuisse, pra3terquam in virgines vestales non legimus. Sed nulla pene in tota Europa regio est, quam funestis caedibus, sanguine, flamma, variorum generum mortibus ob neglecta prsescripta sua non macularunt, secundi ordinis pontifices Romani.) ''Ipsi judiciis ac mulcta sunt immunes, nee tenentur vel senatui, vel populo ration em reddere :" (hoc est, pontifex omnes judicat, a nemine judicatur. Et dulce quidem auribus pontificiis sonat avvirevQwos* Sed velint nolint, rationem tandem reddent omnium judici.) " Si
CAP. IX.] COKRUPTIONE ET AMISSIOKE. 125
quis autem e vita excesserit, in defuncti locum alius solet subrogari, non populi suffragiis, sed qui collegio videtur maxime idoneus." Prout etiamnum Romas fit. Cognoscat autem hinc lector, cujus suc cessor, cujusque vicarius sit pontifex Romanus.
XIV. Conspirationem in doctrina cum ecclesia antiqua proximo loco proponit. Cum autem abs ecclesia ista antiqua apostolos eorum- que scripta excludat, nihil aliud intelligit, quain earn esse veram ecclesiam, qua3 de rebus sacris ita docet, quemadmodum eorum, ex quibus coustat, antecessores docueririt. Atqui totius Gentilismi hsec arx erat munitissima. Nihil stultius, nihil vituperio dignius cense- bant, quam ritus ararftftrafadoYouf rejicere. Ea erat superstitio, quaB veterum ignara deorum. Socrates non ob aliam causam morti adjudicatus est, quam quod eos deos non esse senserit quos ab anti- quo urbs deos esse crediderit. In Christianos prsecipue, quod avita3 et patrise religionis essent desertores tantopere saBvitum est. Quan tum negotii evangelii professoribus hoc argumento facesserunt ido- lolatraB, testes sunt, Origenes, Justinus, Tertullianus, Arnobius, Lac- tantius, Augustinus, Clemens Alexandrinus, atque ad unum omnes, qui adversus eorum sopliismata veritatis patrocinium susceperunt. Itaque neque abs hoc praejudicio adversus evangelium immunes fuere.