CAP. I.]
ANTEDILUVIAN A.
135
deo Deum foedus novum cum Adamo lapso iniisse dicimus, novam obedientiae praescriptionem, promissionibus gratiosis munitam in- telligimus. Ad foedus Deum inter et homines constituendum, firm- andumque, nihil praeter requiritur. Foedus autem illud gratias fuisse, dicimus, quia in alio, seu mediatore gratuito fundatum. Quod- cunque enim fcedus immediate cum hominibus iniri potuerit, quam- vis obedientiam year tmeixeiav et sine rigore exegerit, operum futu- rum esset. Fcedus ideo hoc novum, gratis erat, quia in alio fun- datum, qui conditiones ejus omnes praestare tenebatur. Istius autem fcederis promissis et prseceptis constitit nova hsec theologia.
IV. Fcederis autem hujus fundamentum et naturam in celeber- rima ista seminis victricis promissione contemplari licet. Gen. iii. 1 5, nnsn PN"I ^w*1. ron njnr rni \jnr r^ neten pni *j^a JTB>K raw
y UMitel ; — " Et inimicitiam ponam inter te, et inter mulierem, et inter semen tuum, et inter semen ejus ; ipse conteret tibi caput, et tu conteres ei calcaneum." Hie primb Christus promissus est ; unde 6 Xdyos postea dictus; hoc est, is de quo sermo ille Dei salutaris, seu verbum promissionis factum est. Verbum enim ssepenumero ab solute pro promisso usurpatur; ut Anglice dicimus, " I will give you my word for it; and I will make good my word ; that is my promise;" — quod observatum doctissimo Cartwrighto in Harmon. Evang. In hoc etiam promisso, Agnus is erat mactatus; mactandus quidem respectu eventus realis, mactatus respectu effectus salutiferi; statim scilicet a jactis mundi fundamentis. Hsec inquam novae theologiae summa est. Hie vero paradisi fmvius (ut ita loquar) in quatuor capita se diffindit ; nempe, justitiam, atque, vi ejus, accepta- tionem gratiosam, haud amplius domi, et in obedientia .nativis viri- bus prsestanda petendam, sed ab alio, qui mortis aeternse periculum esset propulsaturus, gratis accipiendani esse, hie primo revelatur. De morte, merito peccati, peccatorum coram Deo justificatione, jam turn Deum inter et irpuroKXaffrous agebatur. Ad causam dicendam Adamum v. nono vocat ; undecimo peccati postulat, et reum peragit; mortem sonti pronuntiat, v. decimo nono ; foedus enim operum ilium irritum penitus fecisse, gravissima ista expostulatione, num comedisti de arbor e, de qua prcecepi tibi, ne comederes, ostendit; adedque omnem sibi cum Deo communionem ademisse. De renovation e communitatis ideo per alium hie agitur. Sibi enim in se homini peccatori spem nullam sitam esse, clarissime docuerat. Deinde sospitatorem hunc, seu ilium alterum, per quern omnimoda salus irnposterum exspectanda foret, in mundum inducendum, per ev<r&p- xuffiv, faciendum nempe a muliere, Gal. iv. 4. Unde hie dicitur semen mulieris; quam inductionem apostolus s/Vaywy^ rou vpo- roroxov e}$ r^v oixovpsvqv vocat Heb. i. 6, quaque dicitur thtp^tffSat tic, rbv Ktffpov, cap. x. 5. Prout itaque, suasore et impulsore ser- pente, peccatum per mulierem in mundum intraverit, per earn
136 DE THEOLOGIA AD AMIGA [LIB. II.
etiam remedium proventurum Dens promittit. Tertib, Ut perfectus liberator exsisteret, debere eum et pati, et vincere serpentem; morsus enirn calcanei per serpentem, plagam infert lethalem. Mortem ideo pro peccato et peccatoribus, liberatorem ex semine mulieris gustatu- rum, pranuntiat, Heb. ii. 9. Cumque Satanas victoriam, quam ex Lumano genere recens reportaverat, ad seternam omnium interneci- onem persequi et exercere voluerit, semen illud non tantiim ei vic- toriam e manibus erepturum, spoliaque cum forti isto divisurum, Esa. liii. 12; sed et ipsum Satanam debellaturum, operaque ejus eversurum, Deus promittit. Ultimo in loco, Servatorem hunc opti mum, atque victorem summum, cuma3ternaistajustitia, seuQt|P^ p^-f, Dan. ix.4 24, quam esset reducturus, fide apprehendendum esse. Id et natura rei, et modus revelationis postulat. Cum enim perditis et maledietis peccatoribus, omnimoda salus ab alio quopiam expetenda et exspectanda annunciatur, quam ut ei confidant, inque eo spem to- tam, se ipsos abnegantes, collocent, quo salutis istius participes fiant, absolute nihil amplius requiritur. Revelationis modus in promis- sione constitit; qui etiam fidem exigit; intelligi enim non potest, quomodo quis promissse rei obtinendse se accingat, nisi fidem adhi- bendo ipsi promissioni. Hisce autem capitibus omnem de mediatoris persona et officio, de justificatione gratuita, de resipiscentia, de morte sterna, vita, et prsemio, de resurrectione carnis, doctrinam (utut ob- scurius) contineri, facile esset probare.
V. Promissionem autem hanc Messiam respexisse, antiquiores Judsei agnoverunt, recentiores negant. Targ. Jon. Ben Uzziel, "Me- dicinam adhibebunt calcaneo KfWD N^i?D Wl, in diebus ejus regis Messise." Targ. HierusaL, " Incolumitatem prsestent in calcaneo KIWD total iwa KW npy spon, in fine extremitatis, diebus ejus regis MessiaB:" et inquit, " Erit memor tibi," aut tui, est vox minan- tis ; ut Anglice dicimus, " Remember this/' quo talionem minamur. Vulnus autem serpentis insanabile fore, docet uterque paraphrastes. In eundem sensum Paulus cum Judaeis agens, ex communi eorum} tune temporis, fide, promissum hoc enarrat, Heb. ii. 14, 'Ecre/ ovv ra waidla, xsKoivuvyxz aa,px.b$ xa,} a/^arog, xa/ avrls woipu'X'Xqffius fASTstf^e rw avruv, fact, dux, roD Savarou xarapy^<r>; rbv TO %pa,ro$ e^ovra rov Savdrou rovr ttn rbv 3/aCoXov ver. ] 5, xa/ dcraXXag^ rourous, otfo; ^oCy Savdrov did vavrbg ro\j Qv svo^ot rjtav dov^siag. Qu8e verba, quid aliud sonant, quam medicinam, seu remedium, paratum esse morsui serpentis per Messiam. Hoc verb factum fore IT' so-p/arwv ruv tfAepuv, hoc est, N*OI* npy tjion. Dies Messise, dies novissimos esse, etiam alibi asserit apostolus, scil. cap. i. 2. Porro medicinam serpenti paratam haud esse, quod utrumque Targum diserte afiirmat, docet idem apos tolus, cap. ii. 16, Ou y&p ftfaov dyysXuv evt^a^avsrai «XX« (fvepfAarog evi\afj,£dverai. Ita etiam in Midrash Tehillim, ad Ps. i.: jo f\n «an DW D^S-inD fan;— "Omnia sanabuntur in futuro