CAP. I.] ANTEDILUVIANA. 137
seculo praster serpentem." Apostolum autem, ex principiis inter JudaBOs olim concessis, in Epistola ad Hebrseos disputare, commen- tariis nostris ad earn epistolam (ffvv Qzti) ostendemus. Judsei recen- tiores odio Christi in alia sunt sententia. Eecte Fagius: "Hinc videamus majorem sinceritatem fuisse apud veteres Hebrseos in interpretatione Scripturarum, quam sit hodie apud recentiores JudaB- orum scriptores, qui saBpe, data opera, clarissimos eosque praBcipuos ScripturaB locos depravant, et in suum sensum maligne detorquent." Josephus olim verborum cortici haBsit, lib. i. cap. iii. ' ApysaioX. Nescio, quas allegorias fingit Philo. Sociniani negant ullum hie haberi de Christo promissum. " Si negemus ibi promissionem esse, sed male- dictionem, eamque sicut alias omnes sunt, temporalem, quse inimi- citias hominum et serpentum significet. cum aiitea nulla esset, quid quaeso adferet Carolius, quo Xo'yoi/ ibi promissum confirmet?" Johan. Sommerus adv. Petrum Carol ium, lib. ii. cap. iii. fol. 73. Hinc in exposition e graduum revelationis voluntatis divinaB, locum hunc perpetuo silentio prsetereunt Volkel. de Ver. Relig. lib. ii. cap. viii. x 13, 14; et qui ejus vestigiis inhaBret, Simon. Episcop. lib. ii. Instit.
leol. cap. xi. Expresse Valentinus Smalcius, Kefutat. Thes. Vantzii disputat. iv. p. 94. " Evangelium," in quit, " mox in para- liso constitution is suaB primordia sumpsisse,verba sunt Frantzii, nulla
:rarum literarum auctoritate, nulla ratione confirmata. Si dicat rerba ilia, ' Semen mulieris conteret caput serpentis/ posse ad Chris-
im et ad victoriam, quam de Satana reportavit, intelligi, quod solum est, quod ab omnibus urgetur et quod ex his verbis elici potest, respondeo nihil id ad propositum facere. Multa enim dicta exstant in sacris literis de rebus aliis prolata, quse postea sub novo foedere ad Christum et ad ea, quse ad fcedus novam pertinent referri possunt. Habere autem ilia pro vatiniciis et promissis, eorum est, qui non haberit, unde aperte suas probent opiniones. Et certe si evangelii primordia coepissent in paradiso, vix credibile videtur, fieri potuisse, ut aliquis sacrorum scriptorum novi fcederis, semel saltern, illud vati- cinium non allegasset, quod tamen nusquam factum esse, ipsa luce clarius est/' Vidimus, quaB sit hujus he-minis de vaticinio et pro- misso hoc evangelico sententia. Ad Christum illud directe pertinere negat; idque audacter; aut ejus in Novo Testamento mention em ul- lam fieri. Sed non omnium eadem est sententia. Christum, "semen illud mulieris, in paradiso lapsis hominibus a Deo promissum, con- triturum caput serpentis infernalis/; vocat Jeremias Felbengerus, De- monstrat. Evangel, p. 17. Mentionem autem promissi hujus in novo fwdere fieri impudenter nimis negat Smalcius. Serpens est diabolus, 2 Cor. xi. 3, Apoc. xii. 9, 14, xx. 2; impii sunt s^idvoJv, Matt. iii. 7; SK vrarp&$ diaZohw, Joh. viii. 44; qui an apyji:, cap. viii. 44; et acr' apxys apaprdvei, 1 Joh. iii. 8', per seductionem communium hominum parentum, qua omnes occidit
138 DE THEOLOGIA AD AMIGA [LIB. II.
Deinde, semen mulieris Christus est, Heb. ii. 14; Gal. iii. 16, iv. 4. Ipsum autem contrivisse caput istius serpentis, non negabunt, opinor, Sociniani. Vid. Job. xii. 31, xiv. 30; Luc. x. 18; 1 Cor. xv. 54- Heb. ii. 14; 1 Job. iii. 8; sed de bisce alibi. Vulgatus in- terpres babet, ipsa conteret; et nescio quid inde blasphemum de beata virgine, blaterant commentatores, stupore plane asinino. JHJ generis est masculini; ei respondet pronomen wn ipse. Ideo quam- vis seniores reddant SHJ per gveppa, et non per giropog, tamen loco rot? ann habent auro'v, ad rem ipsam, non verba attendentes; more veterum. Ita Comicus, " Ubi scelus, qui me perdidit?" Eadem lo- quendi formula in Novo Testamento baud insolens: Mad»jre6<rare vavra ra Uvri, (SaKrifyvreg auroug, Matt, xxviii. 19 ; et forma adversa, wo (nempe tfffopoe) gffgtfe tfapu rqv o3ov, xai ra vrersiva rou ovpavou xurspu.'ysv avro. Luc. viii. 5 ; et, IlaX/v evroXqv Kaivqv ypdpu v^Tv^ o effnv aXqQsg sv aurw, xa/ sv vftfv, 1 Job. ii. 8 ; et Apoc. xvii. 16, Ka/ ra d'sxa x'epara a sJdsg lifl rb Siipiov oZro/ pifffiffoua TVV Kopvw quare? quia us para ilia rev era fuere /3ao-/Xs^,mas. gen. Lectionem illam rejicit Hieronymus,tanquamveri- tati Hebraicse contrariam, Trad. Heb. in Gen. Detestanda ideo au- dacia Guidonis Fabritii Boderiani, viri sane docti, sed superstitionibus obnoxii, qui in editione interlineari Platiniana pro ^n, aon sub- stituere aggressus est. Yarise lectionis vestigium hie nullum esse ap- paret, apud solertissimum istiusmodi varietatum indagatorem Lud, Cappell. Critic. Sac. lib. v. cap. xi. sect. 4, pro &n autem, vel cura, ut falsi crimen innotesceret, vel incuria impressorum irrepsit ^n quge vox Hebrcea, non est. Accepto autem hoc promisso Adamum poeni- tentiam egisse atque a peccato fuisse liberatum ostendit auctor libri, cui titulum fecit Sapient. Solomonis, cap. x. 1 : Aurjj, Sapientia scilicet, ^wroVXaorov war'spa xotfftov ftovov xriffQsvra disp-jXaZe, xa/ I^f/Xaro avrkv sx TapacTT-w/Aaros /3/ou. Et Targ. in Cantic. Cantic. cap. i. 1, ex traditione Judaica, Adamum post remissionem peccati sui, die Sabbathi Can- ticum prasstans Deo dixisse, affirmat. Per novam bane gratise, redemptionis, et remissionis peccatorum, morte Mediatoris obtinendse, revelationem, immutata prorsus est tota theologice hominum pec catorum natura specialis. Mansit quidem finis ultimus omni theo logice communis, qui est fruitio Dei seterna. Non tantum autem doctrinis, sed et principiis et mediis innovationem factam esse, ostendet plenior evangelicce theologise enarratio.
VI. Prsecepta ad novam bane theologiam pertinentia duum gene- rum fuere. Primo enim omnia prsecepta moralia, quibus magnam partem constitit tbeologia g>pyros, in novae hujusce usum translata sunt. Lumen illud nativum, moralium operationum directivum, quod menti prirni hominis in ipsa creatione Deus indidit, ex gratiosa ip- sius ohovopfa etiam post lapsum, corruptum licet et debilitatum, Jx pepovs in omnibus posteris ejus mansisse, superius fusius demonstravi- mus. Illud autem in iis, qui novam bane revelationem fide sunt