CAP. III.] ANTEDILUVIAN A. 149
ad effectum perductum credo,, donee ipse Enosh, qui signanter no- tatur, aliquandiu exstiterat paterfamilias ; atque in ea sententia sunt Judsei pene omnes.
IV. Idololatriasinmundum ingressumverbis hiscenotari,asserit Tar- gum Jonathani ascriptum : py& Jir6 my\- ^t3»5 1&0"IB* TnDI'a'T NTT Kin "I NWO D1BQ jHUTWb^ pSDI; — " Ilia astas," inquit, "in cujus diebus inceperunt errare, et fecerunt sibi idola, et cognominabant idola sua nomine sermonis Domini/' Hoc est, idola sua deos vocabant. Ita etiam Arabs interpres ex editione Erpenii," Tune inceperunt homines recedere ab obedientia Dei;" aliter quam habet codex in Bibliis Poly- glottis Londinensibus editus. Targum Onkelosi duo sunt exem- plaria ; unum expressit Arias Montanus in editione Bibliorum Regia, aliud Buxtorfius in sua Basiliensi; quorum hoc "supersedisse homines ab invocando,""ccepisse invocare nomen Domini" illudaffirmat. Mai- monides omnis idololatriae initium hinc arcessit, initio libri de Cultu Stell. : iniN 'IMPI nvy mjnai nhti nya m«n ^n IJJB BnjKn , inquit, wi
^m -^Nin nox : DHIVD nn^n in rrri D^iton JD IDVJ; ^lixi inn D^ Dm IUD DH^ p^ni onioa- D^n:i D^yn nx ^n:nf> o^a^i i^ Dr6 pl^n^l DnNfii'l Dfrart DH D«l&n 1^ ; — hoc est, " In diebus Enosh magnum errorem errarunt filii honiinum; et obstupuerunt animi sapientum illius generationis, etiam ipse Enosh ex erran- tibus erat, atque hie fuit error eorum: dicebant, cum Deus ipse creavit Stellas et sphseras ad regendum mundum, easque in alto collocavit, et gloriam eis dedit, et illis ministris utitur, merito pro- fecto celebremus eas^ et extollamus, et gloriam eis impertiamur." Respexit vir doctus ad verba ilia Mosis, Gen. i. 16: &$$ ^.sl
rbwsch itopn liNsn-nsi Dv»n rbtftich ^ttn-nlKBrmK Erifwi rMttnwshuc
v v : v : T t » T - v : v •••;*•'; T ~ T ~ v ; — ; - •• ; v
DUjisn n«l np^n. Ab iis degeneres patriarcharum filios occasionem sentit arripuisse, adorandi solem, lunam, totumque ornatum coelo- rum, quibus commissum erat in dies noctesque, adeoque in totum terrarum orbem imperium. In eadem sententia est R. D. Kimchi : " In diebus," inquit, " Enosh, erraverunt post idololatriam, et invo- catio nominis Dei tune profanata fuit; sunt autem qui verbum ?rnn per incipere exponunt hoc modo, 'Tune inceperunt homines vo- care nomina simulachrorum et idolorum nomine Dei/" Maimoni- dem sequitur Seldenus, Prolog, iii. ad Syntag. de Diis Syris.
V. Josephus vero hisce omnibus antiquior veri et unius Dei cul- tum ad septimum usque seculum durasse asserit, A/>%a/oX. lib. i. Ei astipulatur in Maase-Beresith, cap. xxii. R. Eliezer; et probat idolo- latrise nullam hie mentionem fieri, quia rerum aliarum, quas colerent, hoc est, solis et stellarum, nulla facta est mentio. Hisce consentiunt veteres Christiani jplerique. Of ^v ouv e% 'ASap, inquit Cynllusad Julian., xa,i f^^pi rov ~Nue ysyovoTSS avdpuvoi, $eov zvot, rlv pvffei y.ai a\7i$u<; ruv oXwv druMOvpyov rsriprixaffr, pera de xaraxhwffAov xa,} roD
xaraffxtvwv affvufcarov sff^xoKfi Kepi Qeov do^av} o/' f&sv ovpavlv
150 DE THEOLOGIA AD AMIGA [LIB. II.
sTvou Sew, jjX/ov £E xat tfeXiJ«jv sripoi. Atque hsec sententia veris- shna est, in qua est etiam Epiphanius, lib. i. cap. i. sect. 4. Beda in Ohron. ^C1, principaliter, "incipere" significat; et in pihel " pro- fanare,"in hiphil aut hophal rarissime ; inde "&$*, " principium/' et ^C1) " publice aliquid " ordiri. Atque hanc interpretationem amplec- titur Hieronymus. • Neque turn primum inceperunt homines pro- fanare nomen Domini, in diebus scilicet Enosh; cum id ab impiis Cainitis longe ante natum Enoshum factum sit. Nulla ideo causa est cur signanter diceretur, turn incepisse homines profanare nomen Dei; peculiari modo invocare, maxima.
VI. Non ideo corruptio cultus religiosi, sed reformatio ecclesise verbis hisce indicatur. Novum quid et insolitum significare notat particula praeposita. Cum autem ecclesia intra unius familise limites sisteretur, baud difficilis erat ejus reformatio, per ejectionem scilicet contumacium. Verum aucto in immensum bumano genere, et dilatis ecclesise pomoeriis, alia erat via ineunda. Multitude enim peccan- tium impunitatem et licentiam peccandi parit ; duo ideo haec verba denotant. Primo, segreges ccetus, ad Dei cultum solennem peragen- dum, pios constituisse. Deinde, nomen suscepisse peculiare cul to- rum seu filiorum Dei, quo ad aliam usque defectionem usi sunt. Ita separatim Dei nomen solenniter invocabant; et Dei nomine vocati sunt; hoc est cultores, seu filii Dei. Utrumque sensum probant nostrates interpretes; nam ut in textu legunt, "Then began men to call upon the name of the LORD;" ita addunt in margine, " To call themselves by the name of the LORD/' Atque hsec sola via re- formandse ecclesia3 erat reliqua. Earn ingredi, cum plurimi verum Dei cultum corrumpunt, et pertinaciter in sceleratis moribus persis- tunt (qui erat istis temporibus ecclesise status), et rei ipsius natura, et recta ratio postulat. Quid enim agerent, qui Deo conscientias suas illibatas et puras sistere in cultu religiose cuperent? An se apostatarum turbas misceri, atque corrumpi paterentur? Id eorum officii non esse videtur: an apostatas foras ejicerent, et exterminarent e fmibus ecclesiaB? Id vero in plures a paucioribus fieri nequit. Restitit ideo piorum separatio, et in coetus segreges col lectio. Illud nunc factum esse, verba hsec memorant, Non enim turn primum profanatum est nomen Domini, quod ab impiis Cainitis longe ante factum est; neque turn primum absolute loquendo homines incepe runt nomen Domini invocare, cum cultui ejus a jactis mundi funda- inentis pn omnes vacarent; at vero turn primum, nonnulli, separa- tione visibili a reliquo muudo facta, solenniter inter se cultum reli- giosum peragebant.
VII. Atque hsec secunda erat eeclesise antediluvian se reformatio. Prima defectio singularis erat in persona Caini. Illius ejectione con- stitit prima reformatio. Enoshi tempore latius serpserat, plures- que infecerat hypocrisis. Ut a labe communi immunes se sisterent,