"Avfysj uvufroKOfoi ftfydXu fit€Xnp,ivoi a'ltrrpu, Ou Xtfii ^{Ovv [i>7'] of I7rfa.la.ri. Tlavra, yap cT^Jf A6a.va.ro; furvp <ra.vt-7riffx.ovos, os t/y iip.7v, "va. pv\ (fipifftv i%a £, ra.; JCKKicc.; a.'Z'ox.o-tri
yu.7a.v etpa^ivovrtf.
Perfidiosi homines, quae vos dementia cepit ? Quae facitis Deus baud ignorat ; namque salutis Auctor inexstiuctus videt omnia, et omnia novit. Qui mini jussit uti vobis haec dicta referrem,
CAP. II.] POSTDILUVIAN!. lf)9
Exitio ne sit demens socordia vobis Dicite justitiam, vitiis absistite, necne Inter vos animis odia exercete cruentis. Humano late tingentes sanguine terrain."
Hsec ilia, quse paulo post fingit se Noachi nurum, et in area una curn eo, maritoque suo fuisse. Sed ficta sunt ornnia, quse Sibylla- rum nomine circumferuntur. Miror mortalium quenquam adeo un- quam abjectaB fuisse credulitatis, ut aliter sentiret. Eorum auctores non tantum plurima ex sacris Scripturis hauserunt, sed Christian! fuerunt, et haeretici. Priscillam et Maximillam Montani prophetissas centones istos composuisse, si facti feminaB auctores, baud est im- probabile. Nonnisi post earum evulgatas propbetias, Christianas religionis mysteria ex oraculis Sibyllinis fuere deprompta. Fatidicas quasdam rnulieres, quas Sibyllas dixerunt, quasi diis a consiliis se- cretioribus (To yty evfadfyiv, 2/CuXX.a/w/v, inquit Diodorus, lib. iv. 61), inter gentes vixisse, baud negarem. Earum autem sortes et oracula diabolica fuisse, omnis historic fides docet. Consulantur qua3 ex earum libris, jussu senatus Romani, variis temporibus deprompta memoriaB tradiderunt Dionysius Halicarnassaeus, Plutarcbus, Cicero, Varro, Livius, Tacitus, Zosimus, aliique; superstitionem diabolicam, et Hellenismum sapiunt omnia. Summam omnium refert Annal. xv. cap. xliv. Corn. Tacitus : " Mos/' inquit, "petita diis piacula, aditique Si byllas libri, ex quibus supplicatum Vulcano et Cereri ProserpinaBque, ac propitiata Juno per matronas, primum in Capitolio, deinde apud proximum mare/' Forsan autem vera etiam nonnulla falsis miscuit antiquus serpens, suo more, quo vera suspecta redderet, falsis conci- liaret fidem. Etiam quse tenui fama, ex primaB promissionis, alia- rumque revelationum divinarum traditione, priora muudi secula, de future MessiaB regno invaserant, in lacunas etbnicas diducta, vati- ciniis istis permista fuerant. Tale illud esse videtur, cujus in lib. ii. de Divinatione, cap. liv., meminit Marcus Tullius: "SibyllaB," inquit, "versus observamus, quos ilia furens fudisse dicitur; quorum inter- pres nuper falsa qucedam, hominum fama, dicturus in senatu putaba- tur, eum, quern re vera regem babebamus, appellandum quoque regem esse, si salvi esse velimus. Hoc si est in libris, in quern ho- minem, et in quod tempus est? callide enim, qui ilia composuit, per- fecit, ut, quodcunque accidisset prsedictum videretur, hominum et temporum definitione sublata." Lucium Cottam quindecimvirum notat, qui instigante Antonio, Julii CaBsaris ambitioni, potestati regise etiam nomen addere cupientis, publica fama eorum tem porum de rege maximo venture, litare conatus est. Idem oracu- lum iisdem pene verbis exponunt historicorum Romanorum no- minatissimi, Suetonius et Tacitus; ille in Vita Vespasiani, hie Historiarum quinto. " Veterem et constantem opinionem/' vocat Suetonius. " Persuasionem ex antic^uis sacerdotum libris/' Tacitus.
170 DE THEOLOGIA NOACHICA [LIB. III.
Nempe est, 'Ex <roD l^sXevffsrai o qyovftsvog* hoc est, valescet oriens, prsefectusque Judasaa rerum potietur. Hsec vero ad nostra carmina nihil.
II. Yerum Noachum coaavos suos antediluvian os scelerum admo- nuisse superius ostendimus. Filios etiam et nepotes post diluvium ab impietate et a Deo defectione cohibere, ilium enixiore opera non contendisse, nefas esset suspicari; utrumque frustra. Quamvis enim totius novi populi pater esset, degeneres tamen filios non potuit co^ ercere a stulto conatu, nomen suum celebrandi ingentis turris asdifi- catione, Gen. xi. 3, 4.
III. Ipsum Noachum, piosque omnes ab insano isto apostatarum molimine abstinuisse, sacra Scriptura clare innuit. Qui facinus illud aggressi sunt E^n ^3 fuere, Gen. xi. 5 ; hoc est," filii hominum." li opponuntur "filiis Dei/' seupiis, et Deum timentibus. "Filii" enim "Dei"adiebus Enosh, etante et post diluvium, fuere pii homines, theo- logiae AdamicsB adhasrentes, cultuique divino; "filii hominum" deser- toreset apostataa. Impios itaqueapostatas ecclesiaa desertores hie innuit Spiritus Sanctus. Fabulam gigantaaam hinc natam pueri norunt. Turrim autem struxerunt, non qua in ccelum ascenderent. Neque earn insaniam credibile est illos insaniisse, quos Deus impediit, ne inceptum perficerent, ver. 6. Neque ut immunes ab alio diluvio se sisterent, facinus illud aggressi sunt. Universale diluvium nullum futururri esse, non potuerunt ignorare. Neque eo fine e montibus totius terraB editissimis in vallem profundissimam descendissent. Verum superbia et xevofo%iq elati NOMEN et gloriam eo opere sibi comparare, apud se statuisse diserte testatur Moses, ver. 4.
IV. De confusione linguarum multa passim disputantur, quae hu- jus loci non sunt. De lingua primasva, ejusque nominis, quod postea obtinuit, ratione, pauca adjiciamus. "Filios Dei" sceleri wpyovoitag affines se neutiquam praabuisse diximus. Apud eos ideo, eorumque posteros mansit linguaa primsevae usus. Earn linguam Hebraeam fuisse, quaa nernpe postea ita vocata est, pene consentiunt viri docti. Recte 01. Bochartus [Geog. Sac.], lib. i. cap. x.: "Aliorum linguis confusis, hi" (hoc est, pii foederis participes),"propriam retinuerunt, id est, antiquis- simam illam, quas abHebero Hebrasa dicta est, quia sarta et tecta man- sit apud Heberi posteros." Quod sciam, solus inter recentiores in alia sententia est Grotius, Annotat. ad Gen. cap. xi. 1, "Erat terra labii unius." "Earn linguam," inquit, "Hebrai suam dicunt: Syri suam/' Recte hoc; Hebrsei ita dicunt idque constanter. Ita Targum Jona- thanis: x-n^ PD ND^ ma fcnan&n piteo wan N^nip {^'b;— "Lingua sancta loquebantur qua creatus est mundus ab initio." lisdem verbis Hierosolymitanum. Rabb. Sol. Jarchi in locum: "Labium unum est lingua sancta." Ita enim Aben Ezra, et veteres Christiani pmnes, excepto Theodoreto. " Sed Syri putant suam linguam fuisse," inquit Grotius. Hoc etiam verum est. In ea sententia sunt Maro-
CAP. II.] POSTDILUVIAN A. 171