IV. Eandem viam institerunt recentiores Platonico-Pythagorsei ; Plotinus, Porphyrius, Jamblichus, Amelius, Eumenius, aliique. Ex- emplo sit Porphyrii fabula, Saturni patrem suum Ccelum, Saturnum Jovis exsecantis tppiiveia, et ad causas rerum ccelestes applicatio. *O Kf>ovo£, inquit, dsQstg fatsf/Mrcu, us b Ovpavog' roD SsoXoyou (hoc est Musaso) df qdovqs fatffjufa&at xal xar&ytda* ra, SsTa, tie y'tvsffiv
psvov, atfoffffspparifyiv re dvvdpsig tig qdovqv sxXvQsvra,' odsv s
rbv Ovpavlv xariovra tig Tqv sKr&j&vsi Kpovog" fpurog ruv Ovpavp o Kpovog effri, XMI y rovrou apafpa,' xariafft ds dvvdpsig s% owb ruv KXavuptiVUv; dXXa rag /ASV i% Ovpavov ds^srai Kpovog, Tag de fab rov Kpovou Z&ve* — " Saturnus vinctus castratur sicuti Ccelus: quo ipso theologus innuit essentias divinas dulcedine inescatas vinciri, atque in generationem deduci, et voluptate resolutas virtutes quas- dam proseminare: unde Ccelum coeundi desiderio, in Terram descen- dentem exsecat Saturnus : Saturnus enim, et ejus orbis, primus est, qui contra Ccelum movetur, descendunt autem tarn a ccelo, quam a stellis errantibus virtutes qusedam. Sed Cceli virtutes Saturnus; Saturni deinde Jupiter excipit." Haec ille, in libro de Nympharum Antro apud Homerum. Vim scilicet Cceli prolificam, Saturnus, qui ei proximus ordine retrograde rnotui ejus obversatur ita excipere, ut immediate in terras descendere non possit; Saturni vero influxum, virtutem Jovis intercipere, earn fabulam iunuere contendit. Corn- men to hoc, inquam, primorum idololatrarum stupori, et Hellenismi insanise fucum illinere sategerunt.
V. Philo Byblius apud Eusebium, de Prsepar. Evang., lib. i. cap. ix., ineptissime philosopher ha3c finxisse, cum alia plane res esset, pluribus ostendit: 'AXXa, inquit, o/ pev vsururoi ruv hpoXiyuv, ra pet ytyovora, vpuyparu e% up^rtg a-Tre^s/^ai/ro, aX^qyoptag wl pvdovg ewvov- ffavrsg xcti roTg xoffptKoig cra^jj^ao'/ ovyytveiou vXaffd/MVOi pvffrqpia xar'e- trwrar—" At recentiores theologi, rejectis iis, quas ab initio facta sunt, allegoriis et fabulis excogitatis, aninitate aliqua cum rebus uni- versi conficta, mysteria constituerunt."
VI. Pluribus vanitatem istam exagitat Eusebius Prapar. Evang.
CAP. VI.] ORTTJS ET PROGRESSTJS IDOLOLATRI.E. 201
lib. iii. cap. i. Nam cum ea tune temporis Christianis res erat. Post- quam enim evangelii lumen usque adeo radiis suis terrarum orbem perculisset, ut erubescenda veteris superstitionis insania apud ipsum vulgus in contemptum venerit, acutiores sophists, quod dixi, quo stultitiam istam colore novo fucatam, amabilem redderent, figmento huic, cui adversatur omnis historian fides, pertinacissime adhaeserunt. Imo, ut id obiter dicam, innovata est primis ecclesise temporibus apud ipsos gentiles tota philosophandi ratio. Postquam enim Am- monius Alexandrinus, philosophorum sui seculi Coryphaaus, cujus au- ditores fuere Origenes, Herennius, et Plotinus, hie Porphyrii prseeep- tor, ut is Jamblichi, nonnulla sapientise ccelestis semina orationibus suis philosophicis auditorum animis insevisset ; illi qui Christianam religionem, ob inveterata prasjudicia et orbis terrarum odium amplecti nollent, non destiterunt tamen semina ista pro virili excolere, in Pla- tonis lacunas veritatis rivulos diducentes. Adde quod alii ex librorum nostrorum lection e, plurima ex reconditissimis evangelii mysteriis hauserant. Horum erant Numenius, Amelius, Plotinus, Herennius, Porphyrius, Jamblichus, Proclus3 Hierocles, Marinus, Damascius, alii- que, qui quamvis neque curiosas Platonicorum speculationes, nee magicas Pythagoricorum incantationes deseruerint; plures tamen veritatis ccelestis scintillulas eis admiscuerunt.
VII. Inter veteres autem omnia confusa fuere et incerta. Disputat pluribus Plutarchus, utrum Apollo alius ftierit a sole, libro Ilspi rot Xpav sfautTpa, vvv rw HuMav. Poetarum autem antiquissimi, iis- dem hynmis eum solem esse decent, atque ubi natus fuerit quibus- que parentibus exponunt. Ita ut Arcades non tantum Luna sed et Sole se priores fingere potuerint. Addunt et fabulas ex traditionibus antiquis consarcinatas. Tale illud est, quod de exsilio pastorali Apol- linis scribunt; quod quidem ita celebrat Callimacbus, ut pene cre- derem Jacobi apud Labanem Syrum id vitae genus traducentis, fabula ista reprsesentari. Causam itineris et operis suscepti amorem fuisse docet.
" Adolescentis arnore incensus Admeti ;"
prout Jacobo servitutis pastoralis causa amor erat. In causa autem servitutis Apollineas assignanda, a cetera poetarum turba cum disce- dat Callimachus, dubio procul quin obscuraB alicujustraditionisfama id agendi ansam ei prsebuerit. Deinde pecorum subolescentium auc- tionem sub illius cura egregie depingit.
fP£?« KI Poi>£o<rtov rtXihi vrXiov, olVi. xtv s, fiffiv ' Art'oX
"Oils, oud Kxtitfii, Tfdffect %'z xtv ils *H BJ xi (Aouvor'oxos ^t^vf^orexof «7
202 ORTUS ET PKOGRESSUS IDOLOLATRLffi. [LIB. Ill
" Facile utique pascuum armentis abtindat, neque caprte Indigeant foetibus ovibus mistse, quibus Apollo Pascentibus oculum induxit, neque lacte carentes Oves, neque steriles, sed omnes agnos sub se habuerint, Et quse unipara gemellipara statim fuerit."
Si liberet poetse verba seorsim excutere plurima reperta forent, quse mire in Jacobi historiam quadrant ; sed quia ea prime intuitu lector non indiligens sit perspecturus, atque nos aliud agimus, iis hie loci insistere non placet.
VIII. Nova autem ista mystica theologia naturalis, putidissimum erat hominum in ignorantia et malitia obcsecatorum figmentum. So- lem, lunam, ceteraque sidera coeli divinis honoribus venerati sunt mortalium plurimi, longe antequam Hellenismi fabulse ortum ha- buere vel occasionem. Grsecia deorum avfyuvropvsuv quasi patria erat, et idolorum officina.. Ipsos autem Grsecos antiquitus non alios deos coluisse, quam solem, lunam, et astra, superius ex Platone osten- dimus. Sed ita novis magistris priscorum temporum ignorantise et tenebrarum patrocinium suscipere placuit, ipsi nihilo eis sapien- tiores, quorum maxime puduit. Non aliter hodieque rabbini Ju- daici portenta omnia Talmudica, ad nescio quas allegorias detor- quent; mirum cur idem in legendis suis non prsestiterint Jesuitse. Consultius forte et verecunde magis egissent, si philosophos rabbi- nosque imitati, ingeniosis mendaciis excogitatis, illis quomodo fidem conciliassent, quam postquam tot annos, tot hominum millia ubivis gentium per teterrimorum errorum devia circumduxissent, eas penitus et palam rejiciendo, factum est. Atqui hsec, dices, injuria est, imo vis; patres sanctissimos, e Societate Jesu, cum philosophis et rabbi- nis comparare, et conferre velle? Age igitur uno exemplo (aut for- san altero) sed maximi momenti, utrum illorum vestigia premant annon, dispiciamus. Immortalibus mortalium animis, hominum so- cietati, obedientisB summo numini debitse, atrociorem injuriam inferre nemo potest, quam is, qui in palliandis et excusandis peccatorum criminibus ita dat operam, ut inde animos sumant ea ulterius et libe- rius perpetrandl Quid in hunc finem larvati inter gentiles hiero- phantae prsestiterint, docet prolixe in secundo libro de Eepublica divinus philosophus. 'Aybprat, inquit, ds *«.} pfartis ^ vXovetuv Mpas