, mfMe v ^opl
f>fa%,4l ren AtoMiftd rou yiyovtv aurou, j) ^o/ovwv, aKsT^at ptf j&ovuv re xal iopruv, sdv r's nv s^fiv miMvai I^X»j, ^grA ff/tixpuv
(paffi^ veMovris (t<pi<riv fawtrefc rob-ois & *fa, roTg Xo'/o/s rag l^dyovrai, o'l psv xaxias irspl evwtretag didovrsg
'CIS rtiv fuv xxxoTtira, »eu iXa^y itrriv ixitrfat Iril $ ctfirfi; ibfu<rat S-iot Kfo-xoipodiv 'i^xctv
CAP. VI.] ORTUS ET PROGRESSUS IDOLOIATRLE. 203
nai riva odov paxpdv n xa/ avdvry o/ ds rr)$ ruv ^£wc VK avfyuxuv
ort %a} sxsTvo$ slxs,
i <rt xu,} Slot uvror rov; filv §u<ria.ifft xoii il^uXa^g a
i, on xiv <rts v
ds opadov <ffa,p£%ovrai Moutfa/ou xa/ 'Opp'sug, SeX^^f re K<*1 Moutfwv wg <pa<fi} xa$' ag ^y^croXoDo'/, vrstGovrss ov povov /diwras aXXa xa/ ug apot, \vffsig rs xai xaQap/Aoi adiKri/^druv dta, $ufftuv xal <ffaidicx,$ Ziv siffi /ASV sri ^uffiv, $}<sl ds Ka< rtXtUTqffaffiv' a$ dy rtXsrag xaXovtfiv, a? sxs? xoiHuv avoXvovtfiv y/Acx,£' ///^ ^vffavrag dz csiva, tfspi{j*svsr — "Circula- tores et vates divitum domos frequentantes, affirmant penes se esse vim quandam, qua3 deomm numine sibi tribuatur, sacrificiorum et incantationum ritibus nonnullis expiare quodvis scelus, vel ab ipsis, vel a majoribus perpetratum, ut etvoluptas et festivitas conse- quatur; quod si quis velit vindictam de hoste su mere, id futurum exiguo sumptu in justi et injusti potestate: se omnes decs, ita ad se allicere et demereri incantationibus et vinculis quibusdam, ut sibi etiam obsequantur. Ad hsec sermonum portenta adducunt poetarum ;estimonia, qui decent, quam facilis sit ad vitia lapsus quippe, —
' Mortales vitium prono occupat impete mentes Confertim : sequa via est, magis et vicinior illis. Virtuti autem ipsi di prseposuere labores ;'
iongamque et alienam quandam viam. Decs autem ab hominibus flecti, et in contrariam sententiam pertrahi, testem adducunt Home- rum, qui dixerit,
- ' Flectuntur numina divCim
Scilicet hos vota atque preces et victima placant,
Quum qui peccarit supplex operetur.'
Magnam autem librorum turbam a Musaao et Orpheo, qui e Luna et Musis oriundi sunt, sicut aiunt, excitant ; ex quorum mandatis sacra peragunt; et non modo privatis hominibus, sed et civitatibus etiam persuadent expiationes liberationesque scelerum, sacrifices et ludicrorum spectaculorum festivitatibus fieri in superstitum mortu- orumque gratiam; quas manium expiationes rsXsrdg vocant, quse nimirurn homines eorum malorum poena in morte liberent; contra eos, qui minime sacrifica,verint, graves pcenas manere." Hanc autem superstitionem, utpote quse omnium ofiiciorum perturbationem, uni- versaeque adeo vita3 pestem et exitium molitur, pluribus reprehendit philosophus.
IX. Discat hinc lector nihil pene novi esse in eorum commentis, qui religionis larvam induti vel variis carnis sV/tfu/x/a/g inserviunt, vel opibus, aut in obcsecatorum hominum conscientias domination! inhiant. Circulatoribus hisce, nequitia, audacia, superstitione simil- litnos Pharisaeos apud Judaeos, gemina illorum commentis mendacia, excogitasse, unde peccatorum excusationem eruerent, sanctissimus
204 ORTUS ET PBOGBESSUS ID OLO LATRINE. [LIB. Ill
Servator noster, qui via, vita, et veritas est, Matt, v.-vii., ostendit. In Jesuitis autem parem esse avaritiam, similem improbitatem, eandem impudentiam, geminam audaciam, in extenuandis, excus- andis, expiandis sceleratissimorum nebulonum peccatis et criminibus, in hominum animis ad vitia acuendis, inflammandis, in retundendis omnibus conscientise stimulis, non ita pridem palam fecit, qui libro peculiar! mysteria eorum detexit.1 Conferat lector ea, quse ex Platone adduximus, cum iis, quse ex Jesuitarum libris excerpsit vir doctus; vix ovum ovo similius reperiet, quam horum dogmata, istorum circulatoram placitis.
X. Addam et instantiam aliam; quse etiam ad qusestum spectat et xevcdotyav. Earn e dsemonum exorcismis capiamus. Philostra- tus, lib. iv. de Yit. Apollon., cap. vi., ejectum e juvene per Apollo- mum daemon em enarrans, expositis obsessi furore et luxuria, addit : Ka/ oj {Asv croAXo/ rqv vsorqTa ti/iiprojffav wovro extp'spsiv auro sg raDrcr 6'5* vtftxpfvero apa rti daipovi xal sdoxzi ffapoivs/y u, sirapwvsi, TO rs opuvrog TI sg avrbv *AcroXXov/ou, dsdoiKOTcg re %ai opytXov tpuvag r^isi rl z'/duhov xXaio/Atvuv TS Kai Grps^XovfAtvuv slffiv atp's^sffdaf rs rov /Azipa %a} /&?$£';} avdptoirw s/^<rsffe?gdar rov ds otov dztftforou vpog avdpatfodov ir <7ravoijf"yov rs nat avaifcg xa/ ra roiaura, ffvv opy?i heyovroc, xa} avrti ffvv re-/.fj,ripiw a-TraXXdrr&ffdar rbv dsTva s<pi) xara£a7.ojv avdptdvra, ds/^ag nva ruv ftpi rr^v [SaffiXtiov ffroav tfpbi; f) raura sftpdrrsro" svsl Ss 6 avdp/ag l<7rs'/.ivy]l)i>i vpurov, sl'ra evreffr — " Et plurimi arbitraban- tur, horum omnium luxuriosam et mollem juventutem causam fuisse. Sed adolescens daemonis instinctu. gesticulabatur, ac de- I bacchari turn videbatur, cum in ilium furentem intueretur Apol- I lonius. Nunc enim timentis, nunc irrascentis voces idolum emit- tens et quales flentium esse solent, et eorum, qui aliquo cruciatu torquentur, jurabat se adolescentem dimissurum et in neminem | alium intraturum: Apollonius autem verbis in eum utebatur qui- bus domini contra servos uti solent, versipellem, scelestum, et im- pudentem ipsum appellans, minaciter iracundeque jubebat, ut signo aliquo sui discessus edito, adolescentem relinqueret, nimirum ut sta- tuam quandam dejiceret, unam ex iis denotans, quse in porticu regia, juxta quam ha3c fiebant, positaB erant. His dictis ea statua turn, paulum primo nutans, decidit." TJtrum haac revera ita acta fuerint, ego nescio. Philostratum in mendaciis cubantem ssepitis deprehen- dit adversus Hieroclem Eusebius. Yerum his gemina quotidie fieri aut fingi inter patres Societatis scio. Minim etiam quantum inter Los illumque convenit. Mengum, Thirasum Sprengerum loquentes putes. Uti autem Apollonius iste supra ceteros mortales perspicax erat, ita ut in temulento juvene dsemonem cerneret, cum alii omnes nihil in eo viderent, praeterquam quod luxuriaB et protervige ascriben- dum censerent, ita ssepissime accidit, ut patres Societatis impuroa 1 Les Provinciales, par B. Pascal, 1658, etc.— ED,
CAP. VI.] ORTUS ET PROGRESSUS IDOLOLATRI2E. 205
spiritus in eis prospiciant. in juvenibus prsesertim ac puellis, in qui- bus ceteri mortales, talpis scilicet coeciores, nisi quod quorundam deliramentis, aliorum vero prsestigiis imputandum censent, nihil quicquam discernere possint Deinde non magis ad praesentiam et as- pectum Apollonii magi frernuit idolum Philostrateum, quam solenne est idolis Jesuiticis ad praesentiam, intuitum, aut tactum sacerdotis pontificii. Id nos docet inter alios Edmundius ipse sacrificulus, in historia miraculosa rerum in Anglia gestarum circa annum 1585, et deinceps. "Vix dum," inquit, "exorcismos inchoare, manusque imponere capiti, cum ille" (juvenis Jesuiticus) "statim furere, in altum exigi, manibus pedibusque elaborare, sacerdotis manum de- pellere, omnia complere vocibus, juramentis, maledictisblasphemis;" ita ut ei plane impar esset juvenis iste Philostrateus. In eo vero quod Jaemoni improperia dicenda sint, Apollonium infantem fuisse, •si ad nostros hosce conferatur, plane apparebit. Is spiritum -ro/x/Xci/, vavovpyov, et avaid?} nuncupabat. Si quis vero Mengum adire velit, Fust. Da3m. Exorcis. iv., quam nihili haec sint, eorum respectu, qui- bus patres in exorcismis uti docet, facile perspiciet : " Audi, inquit sacerdos, insensate, false, reprobe, daemonum magister, miserrima creatura, tentator hominum, deceptor malorum angelorum, fallax animarum, dux haereticorurn, pater mendacii, fatue, bestialis, insipiens, ebriose, praedo infernalis, serpens iniquissirne, lupe rapacissime, sus macra, famelica, immundissima, bestia scabiosa, bestia truculentissima, bestia crudelis, bestia eruenta, bestia omnium bestiarum bestialissima, spiritus Acherontine, spiritus fulginose, spiritus tartaree." Apagesis [Apollonii nugas; ipse daemon hinc convitiari discat. Indomitus et ipercontumax spiritus sit oportet, qui irnproperiis hisce non terreatur. Sine dubio istiusmodi xpi&i (BXagfr^iag uti non est ausus Sanctus Michael, Jud. 9. Statuae etiam eversionem in daemonis discessu imi- tantur novi hi magistri. At vero turpiter hie infra Apollonium |isubsidunt. Ultra enim exstinctionem candelse, aut fenestrae fractio- jnem rarissime procedunt. Statnas dejicere non est cujuscunque sacrificuli. Artem autem hanc daemonas exorcisandi a gentilibus ;eperunt Judasi : ab utrisque pontificii. "Hdq p'sv roi o/ fKHfrot,} rrt re^vy utftfep %.&} TU, sflvq %M}fLtVM s^opxtfoucfi, xai jtal jtaTadsff/j,oi$ %puvrau, Justin. Martyr, in Dial, cum Tryphone; — " Exorcistaa certe vestri jam arte quadam veluti gentes in adjuratio- |nibus utuntur, et thymiamata et vincula adhibent."