VIII. Eerum prsecipuarum, quse in mundi creatione rnemorantur nomina, hominum, sapientum, regum appellationes fuisse fingit Sanchuniathon, atque inde longas inceptat fabulas. Qeoyoviav suam non aliunde texit Hesiodus. Ab H? est " Earth/' dea maxima apud Anglos, aliosque Germanise populos, ut auctor est Tacitus, Mor. Germ, xl. " In commune/' inquit, " ^Erthum, id est, Terram matrem, colunt." inn et ina sunt Thoth et Theoth (unde etiam ©eog), et Bau. 2"$ "EptZog est ; et ex eo verborum ordine, qui habetur Gen. i., ^""PJl in^J Dj1* 3g3"Wlj multi populi noctem diei prsetulerunt. De Germanis Tacitus: " .Nee dierum numeruin sed noctium computant, sic consti- tuunt, sic condicunt, nox ducere diem videtur/' Et revera duxit; lux enim ex tenebris. Idem mos apud Anglos usque adhuc obtinet. Pro hebdomade " seven-night" dicimus, et " fortnight," hoc est, "fourteen nights," pro duabus. Et antiqui Britanni etiam, quos nunc Wallos vocamus, quibus septimana est " Withos," hoc est, octo noctes ; et duae, " Pymthec nos," hoc est, quiridecim noctes, quod Celticse etiam originis monumentum est. Idem mos apud antiques Gallos ex eodem traditionum fonte promanans, et non, quod Caesar voluit, quia se Dito patre prognatos arbitrarentur. Hujusmodi fuere Hellenismi pri- inordia, seu confusse istius superstitionis, quaB totum pene invasit terrarum orbem.
CAP. XI.] ORTUS ET PROGRESSUS IDOLOLATRIJEL- 229
€APUT XI.
SEU DE ORIGINE ET PROGRESSU IDOLOLATRI^.— CAP. IX.
Idololatria Britannica — Yetustissimi insulse incolae ignoti ; atque unde Britannia dicta — Gentium nationumque origines obscurse — Ejus obscuritatis causae — Quanta in iis indagandis ignoratio — Graecorum et Latinorum ignorantia et malitia — Antiquitates Judaicas mendaciis obruerunt veteres — Inde ceteris sublesta fides — Ignorationis originum Britannicarum causae peculiares — Situs insularis — Sapientum in celandis rebus prseteritis ambitio et astutia — Insulae Europeae a posteris Japheti occupatee, Gen. x. 5 — A primo incolatu ad Gee- saris in hanc insulam adventum, omnia tenebris involuta — Testimonium Caesaris — Interiora insulse Gallis ignotae — Incolas interiores avro%0ovas statuit — Tacitus plurimarum gentium colluviem; uterque inepte — Britannos et Gallos eMem lingua usos fuisse, eandem gentem fuisse probandi conatus, Camdeni et Boxhomii — Filius Japheti natu maximus Gomer — Ab eo Cim- bri — Britanni se Komeros aut Cymeros vocant — Gomeri seu Cimbri — "^» quid significet — Britanni Cimbri — Aliud nominis Cymro etymon — Camber filius Bruti — Inde Cambria — Britannia unde dicta — Variorum originations rejectee — Hpuravt'tx — Brytona nympha Cretensis — Britannia in Gallia — Brida- nium — Prid Cain — A Bruto Trojano ita dictum plurimi arbitrantur — Ea sententia a Camdeno exagitata — Camdeni conjectura — Brith, Tania — Ei ac- cedunt viri docti — Contra earn rationes — Bocharti conjectura probabilis- sima — Insula hsec Tyriis nota — "ps'ri-a, "barat anac," seu ager stanni dicta — Conjecturae defensio, adversus Hornium — Idololatria Britannica — Antistites sacrorum Britannicorum, notissimi — Druides unum Deum adorasse scribit Origenes — Is Sol — Eosdem cum Gallis Tacitus — Mos preces fundendi, spar- sis ad coelum manibus — Andraste, et Andate, Astarte, Luna — Boadicise, ei votum nuncupatum — Gallorum apud Caesarem ; a Graecis Massiliensibus ac cept! — Britannis ignoti — Antiquissimi Galli simulacris caruerunt — Eorum Dii, Teutates, Hesus, et Taranis — Teutates a Diw Taith, dux viae — Sol, ejus cultus — Hesus, Wg, et Haud — Taranis, inde Taran tonitru apud Wallos, Thunder, Bonder, Thursday — Horum deorum simulacra — Antistites Druides — Eorum superstitionis in Galliam et Germaniam provectio — Ortus in Britan nia — Druides unde dicti — Druys rex Celtarum — Ei successit Bardus — Drw magus — Dru et Trou verax Divinus — Vera etymologia u.xl rev tipuas — Drw Britannice, quercus— Superstitionis sedes roborum luci — lidem Saronidae dicti ob eandem causam — Bardi qui — Eorum officium — Memoria apud Camlro- Britannos, et nomen — Strabo notatus — Druidum habitus peculiaris : in sa- cris vestis Candida — Academia et studia — Ad eorum disciplinam adolescentum confluxus — Ejus rationes, privilegia, et auctoritas — Docendi in scholis mos ; discendi tempus; promotio discentium — Philosophia quam docuerunt — Magia — Medicinam qualem exercuerunt — Theologia peculiaris — Praecipuum illius dogma: animarum immortalitas: mundi finis — Docuerunt etiam rhetoricam, geographiam, astronomiam, philosophiam naturalem, ethicam — Druidum inter se ordo — In republica auctoritas — Praetextu religionis, omnibus se im- miscuerunt negotiis — Excommunicatio peccantium — Eorum sacra : uvfyuvo- Svo-'ia: humanorum hostium duo genera — 'A.\6[u<ro6viria,s mos, ex Diodoro, Cae- sare, Strabone, Dione, aliisque — Superstitionem abolendi Romanorum cona tus irritus — Liberata Britannia per evangelium — Christianas religionis in insula hac primordia — Joseph us Arimathensis — Claudia — Pudens ; cle Lucio rege — Inter eum et Eleutherium commercium epistolicum — Auctor historiae Beda — In tempore a«signando error — Henricus deErfo.dia — Ado — Episiobe
2?>0 ORTUS ET PROGRESSUS IDOLOLATRI^. [LIB. III.
Eleutherianse successus secundum Galfridum et Lelandum — Lucius an apos- tolatum suscepit — Prsejudicio cedit Camdenus — Historic falsitas ostenditur — Historise Britanniae sub Romanis compendium — Devicta a Claudio — In formam provincise redacta ; pene excisa a Paulino Suetonio ; pacata per Ag- ricolam — Regium nomen et auctoritas per totam provinciam sublata — Tern- pore Commodi Imperatoris nullus in Britannia rex — Non Lucius — Defensio historian Baroniana examinatur — Nullus Lucius regnum obtinens, neque intra neque extra murum Hadrianum — Lucius iste'quis— Epistola Eleutherii ficta.
I. IDOLOLATRICAM superstitionem in insulas hasce Britannicas, post diluvium una cum primis incolis delatam fuisse, tarn cerium est, quam incertum, quinam isti primi incolse fuerint, aut unde ipsaB insulaB BritanniaB aut BritannicaB dictaB sint. Etenim primas gen tium nationumque omnium pene origines ita obscurarunt temporum intervalla, rerum humanarum vicissitudines, seculorum antiquissi- morum barbaries, atque in iis quaB primis proxirne successerunt scriptorum defectus, cum inanium fabulatorum audacia, ut frustra plerumque in iis eruendis sudent prsestantissima ingenia. Plurima ^taque sunt, quaB penitus se ignorare ingenue fatentur viri docti ; /)rum vero nonnulla, qua3 se pulchre callere opinantur, vereor ne majori revera cum sui et veritatis dispendio ignorent, quam ea, quaB se penitus nescire sentiunt; cum longius a veritate deflectere nos cogat falsorum pro veris approbatio, quam mera ignoratio veri. In plerisque, ultra ea, quaB a Grsecis et Romanis discimus, merae domi- nantur conjecture. Qua autem fide, religione, et rerum antiquarum peritia, in populorum primordiis referendis, illorum scriptores nomi- natissimi versati sint, satis ex eis compertum habemus, quorum nobis aliunde certissima est notitia. Nemo ignorat, quibus origines Judai- cas mendaciis, uno quasi ore obruere conantur, fabulis scilicet por tent osissimis, ex vanis traditionibus concinnatis, vel quas ex proprio cerebro finxenint, ut araneaB telaa. Ut eis autem, in rebus incertis, quibusque ad metas haBreo animi dubius, fidem adjungam, quos in omnibus, quorum mini certa eontigit notitia, splendide, imo prodi- .giose mentitos esse sum expertus, baud facile adducor. Britanni- carum ideo gentium origines in tenebris latere non est cur miremur ; cum omnium pene natiorium primordia, iis solis exceptis, quaB extra controversiaB aleam posuit sacra pagina, eadem premat nox caligi- nosa. Id autem Britannia, cum paucis aliis, peculiare est; quod ad communem calamitatem duplex accesserit incommodum; utrumque temporum antiquissimorum tenebris augendis nimis opportunum. Cum enim insulares essent, et a reliqui orbis commercio exclusi, neque sui nominis memoriam cum aliis communicandi, neque alio- rum seu traditiones seu notitias sibi comparandi, facultatem habue- runt. Deinde, si tan turn nefas fas sit credere, post cogrntum Hte- rarum usum, illi, qui inter eos oculatissimi et sapientes liabebantur, qua ipsi in perenni essent admiratione, utque ne quidquam sine