V. Abrahamum ob negatum idolorum cultum non igne sed exsilio a rege Chaldgeorum multatum fuisse, ex traditionibus Sabiorum, refert Maimonides Mor. Nebuch. p. iii. cap. xxix., paulo aliter his- toriam concinnant Judseorum magistri in Bereshith Rabba, cap. xxxviii. Abrahamum scilicet fregisse imagines patris sui, perhibent, atque eo nomine ab ipso patre ad regem Nimrod fuisse delatum; a quo post varias disputationes in ignem conjectus est, et ab angelo exemptus. Injuriam autem sumrnam memorias Tharse, viri, uti videtur, pii et sancti, a fabulatoribus factam esse, nullus dubito. Ipse Maimonides, libro primo de Siderum Cultu, ob disputationes adversus idola, ac simulacris vim illatam, regem ChaldaBorum eum occidere voluisse, pluribus enarrat. Et satis antiqua est fabula; nam meminit ejus Hieronymus, Qusest. Heb. in Gen. Et ante eum longe Josephus, lib. i. Antiquit. cap. vii. : XaXda/wv rz %aj ruv MsffOTTorafMTuv Graffiattdvruv tfpbg avrbv, /ASTOIKZ/V dox/ftdtias, xara ffiv xai (Soqdziav TOV Qsou rqv Xavavaiav eff%s ynr — " Gum Chaldsei et Mesopotamitse cseteri contra ipsum insurgerent, consilium migrandi coepit, et voluntate ac favore Dei fretus terram Canaanseam tenuit/' Neque sane veri est dissimile, impios idololatras, postquam cognitione Dei vera esset instructus, contra ipsum insurrexisse. Contentionem vero Abrahse cum patre Thara de fabricatione et cultu simula- crorum, antiquorum etiam Christianorum pene nemo non credidit. Ita Johan. Antioch. Mai. nugator avsxdoroz, in Bib. Bod. lib. iii.: *O dl'A&paafj, sKiyvovs xctt Xoyiffdpevog, on ra dydX/tara, a stfoiei 6
xai olx
264 DE THEOLOGIA ABRAHAMICA. [LIB. IV.
w£ Sfeoug sv rS> ovpavfi, ysvoftsvovg yr^v xai xovtv xarsyivuffxsv ovv r£ /5/w wa- rpi &dppa Xsyuv. 1i vXavag rov$ avQp<jj<7rov<; dia xepdos, ou% g<rr/ yap Qsog si /Ay 6 sv ro/£ ovpavo?$ o dqftiovpyqffag ra opu/Atva, raura <ravra* XaC&v sxXaffs ra dyd\f^ara cravra nat avz^wpqifsv s% avrov xai sJg rqv Msffofforapiav — " Abrahamus vero, cum ad Dei notitiam jam pervenisset, secumque reputasset, imagines a Thara patre fabricatas hoininum esse defunctorum; ideoque nee eos, pulvis cum sint cinis- que, pro diis ccelestibus esse colendos; talibus ipsum verbis incre- pare ausus est: ut quid (inquiens) turpis lucri causa mortales in errorem ducis. Unus quippe Deus est coelestis, qui ista formavit quse videmus omnia, Dictoque citius, imagines confregit omnes, patreque derelicto, Mesopotamiam versus ducit Her"
VI. Quod autem Tharam non tantum factorem, sed et simulacro- rum venditorem inducant, prodit se fabula : 'H yap dya\paro-7roiia yj dp^aia, ou roDro sVfctrrsv, ovds wspisZav rag iroXsig dirodifto/Asvoi roZg $sov$} aiebat statuario simulacra deorum vendenti, Apollonius apud Phi- lostratum, lib. v. cap. vii. : " De diis mercaturam antiqui statuarii non faciebant, neque ut eos vendituri urbes ambiebant, eo enim modo Hyrcanis et Scythicis servis, non diis uti decet." Sed "i^K, ut diximus, nomen loci erat, quicquid ipsa vox significet.
VII. Fatetur quidem Rambam, Abrahamum usque ad annum aetatis quadragesimum octavum cultu idolorum illaqueatum fuisse, ilium vero annum setatis agentem omnem cum iis communionem abjecisse. Vocatus quidem a Deo est, anno setatis septuagesimo quinto, Gen. xii. 4, vel forsan uno anno citius, cum Ur reliquerit et in Haran pervenerit. Inter ideo ejus renuntiationem cultus idololatrici et vocationem, intercesserunt ad minimum anni viginti sex. Quid ita ! Nempe ut sciamus Deum non elegisse aut vocasse Abrahamum ex mera sua gratia, sed propter justitiam et obedientiam et sui amorem, et anteactse vitse merita. Ita constanter omni ar- repta occasione proprise justitise adversus Dei gratiam patrocinium suscipiunt isti homunciones.
VIIL Fateor equidem plerosque veterum a JudaBis deceptos cre- didisse, Abrahamum per contemplationem siderum ad veri Dei notitiam pervenisse, antequam vocaretur. Fabulam prolixe narrat Suidas in voce Abraam ; superbientium Judaeorum somnia sunt haac omnia, quae imitantur Arabes, uti videre est apud Abrah. Eccel. Hist. Arab. p. 125.
IX. Non absimili proposito ejusdem pene generis figmentum cu- dit Simon Episcopius, Institut. Theol. lib. ii. cap. iv. : " Is Abraha mum ante vocationem, vitse integrum et serium probitatis amatorem licet, idolorum cultui addictum credibile esse scribit." Quid ni qu83so credibile esset? quid inde sequi videatur? " Hujusmodi," inquit, " ingenia nori modo capacia sunt, sed et sequacia, simtilque lumen aliquod magnum adfulget, quo irradiantur et adficiuntur/'
CAP. I.] DE THEOLOGIA ABRAHAMICA. 265
Nihil ideo opus erat gratia irresistibili Calviriiana ad ingenerandam in Abrahamo fid em, aut obsequium. Sed quid, queeso, est rb dov- Xeveiv vKofeffsi, si hoc non sit? De probitate et integritate Abra- hami ante vocationem in sacra Scriptura ne ypv quidem legimus. Tantiim diis alienis serviisse dicitur. Sed contrarium videtur Spi- ritus Sancti atque hujus hominis propositum. Ille ubivis Dei gra- tiam deprasdicat; hie hominum probitatem et integritatem, gratia divina destitutorum ; — ille, quse ad gloriam misericordiae divinas ex- altandam faciunt, exponit ; hie, quae ad laudem capacium et sequaci- um ingeniorum, exscalpit. Sed is est aliquorum hominum mos ; nihil se egisse existimant, nisi multum in opprobrium gratise Dei dixerint.
X. Ceterum nihii prohibet, quo minus credarnus Abrahamum etiam in medio cultus idolorum aliqualem saltern veri Dei notitiam retinuisse. Non enim is solus dicitur deos alienos colere, qui ab- jecta omni veri numinis reverentia, deos alios in objectum cultus sibi adsciscit, sed illi etiam, qui vel alios deos cum ipso conjungere quocunque ordine vellent, aut in simulacris et idolis ipsum colere sibi visi sint.
XI. Vocatio autem ista solennis Abrahami, cum per oraculum, seu verbum quoddam externum facta sit, ex. emcaci et verticordia Spiritus Sancti operatione erat, quod ille, qui tantis in tenebris ja- cuit, tantis tentationibus, quantae ex arcta cognatorum et familiarum necessitudine, et ex timore longinquae peregrinationis, omni ope humana destituto oriri potuissent, expositus, tarn aequo animo et libenti, se dicto audientem illico praeberet, et imperio Dei se sub- mitteret. Respexit autem vocatio ista turn sanctitatem cordis et vitae, in renovatione totius hominis, internam, turn separationem ad cultum Dei veri externam; neque enim id solum Abrahamo laudi ducitur, quod novato ritu Deum coluerit et solenniter invocaverit, sed etiam quod fidelis esset, Dei amicus, quod promissiones acce- perit, quod fide justificatus fuerit, ac Dei amator constantissimus exstiterit. Deus ideo novam ecclesiam erecturus per separationem visibilem a mundo, et omnibus falsae religionis misturis et corrup- tionibus, in vera fide, sanctitate et obedientia vocatorum super ipsum Messiam promissum, fundamenta ejus posuit.