XXXY. Sed etiam characterem istum, qui Samaritanus dicitur, Judaeis ante templi primi eversionem notum fuisse, atque in aliquo usu concedi potest. Judaeos olim duplici literarum genere usos fuisse, constans est ipsorum omnium sententia. Id plurimis allatis testimoniis fuse ostendit Buxtorfius. Ex veteribus Christianis in eadem sententia erat Irenseus, lib. vii. cap. xll Literarum enim sacerdotalium, ab iis, quae in usu communi fuerunt, discrepantium mentionem facit. Unde auctor Targum id lib. Hesterse affirmat, Judaeos in diebus Purim volumen legis legisse, *&roy DBT) IlTDlM , "juxta scripturam cbaracteris Hebraeorum," Estb. ix. 27; aperte indicans suo judicio legem, alio quoque charactere prseter sacrum ilium antiquum Hebraeorum exaratum fuisse, illo nempe quern Li- bonaeum vocant.
XXXVI. Alias etiam gentes etindem morem usurpasse, negari non potest. Triplici quidem scribendi genere ^Egyptios usos fuisse, testis est Clemens Alexandrinus, Stromat. v. Abrfaa, inquit, 8e oi vaf Atywr- rtoig tfaidsvofizvci, vrpurov f/,sv ffavruv rqv A/yu-Trrtuv ypawAdruv /AtOodov rqv svtfroXo'ypapixqv xaXovfAevqv. Asvrspav ds hparr/.qv, f c'i J£pGypa{A{taT£7$, vff-drqv ds xai reXsuraioiV hpoyXvpr/.fiv, %s q ftsv sffn dta TUV vpuruv sroi^siuv xvpio^oyixr}, i] ds eufAZoXixq. Idem de ^Ethiopibus narrat Heliodorus lib. iv. : 'ETSXS/O/ATJI/ rfo raiviuv ypap- (Ladv AtQiotfixolg, oi driporixoTs, aXXa j8a<r/X/xo?j, iffriypevw a di) ro?f Atyuvriuv ispaTixo?$ xaXov^svoig ufAoiovvrar — " Fasciam perlegi literis ^Ethiopicis, non vulgaribus, sed regiis notatam, quae ^Egyptiis sacris cognominatis sunt similes." Ita Diogenes Laertius in Vita Democriti, Segm. 49, postquam catalogum librorum, quos is scripserat, ex Thra- Syllo recensuisset, addit: Tarroutf/ &s nvs$ %ar /5/ax IK ruv vvroftvvifJt,dru9 *rx.i ravra\ rb Tie pi ruv sv BaCouXaw hpuv ypaftpdruv. Tlspt ruv sv Msput)
CAP. III.] DE LITERIS ANTIQUIS HEBR^EORUM. 305
hpuv ypapfioiruv — "Sunt qui seorsum commentariis ista constituant; de sacris literis in Babylone, et de sacris literis in Meroe." Du plex ideo literarum genus apud Babylon ios et Meroenses in usu erat. Etiam de Grascis Theodoretus, in Genes, quses. 61 : 'EC rate, vao/£ '/dtoi nvz$ Tjtfai/ ^cupaxr^psg ypafi/Aaruv, ov$ hpanxoiig " In templis Grsecanicis quidam sunt peculiares lite rarum characteres, quos sacros appellant." Nulla itaque gens fuit, cui literas notae essent, quse uno characterum genere in omnes usus conterita erat. Judaaos vero omnia sacra sua palam habuisse, ideo- que alio, quam qui in usu communi fuerit, charactere opus non habuisse, quidam affirmant. Nam ea, inquiunt, sola ratio erat, cur alias gentes literas quasdam crypticas invenerint, ne sacra scilicet iis scripta in vulgus emanarent. Sed illam solam rationem fuisse ejus moris probare nemo potest. Alise causaB esse poterant. De- inde, quamvis Judsei populares suos omnes omnium sacrorum cog- nitione instruere tenerentur, tamen, ne in gentes profanas effiue- rent quse apud eos sacra fuerunt, illis erat religio. Inde rerum Judaicarum, quaB ad religionem spectant, inter omnes gentes tanta ignorantia, Imo, qui Ezram novum scribendi genus excogitasse arbitrantur, id eum fecisse, ne quid commune in sacris cum vici- nis Samaritanis Judsei haberent, affirmant. Haud ideo absimile veri videri potest, Judaaos alio characterum genere usos fuisse, isto quod cum gentibus commercio habuerunt, abs illo, quod sacris codi- cibus describendis consecratum erat.
XXXVII. Fieri etiam potest, ut profano isto literarum genere in sculpturis, incisionibus, toreumatis, caslaturis, aurigraphiis atque id genus aliis, uterentur. Istiusmodi usibus idonese videntur liters Samaritans, cum aliorum omnium respectu deformes sint et praster- naturales. Cum vero id ego alibi dixissem, nescio qui tumultus a viro docto excitati sunt, de literis naturalibus et praBternaturalibus,' atque istiusmodi nugis, quas, ab atra bile effusas, pudet referre. Scriptioni ineptas et inidoneas volui; atque proinde arbitrarium
usui, quem diximus peculiariter destinatum. Ita Schickard. in Bechin. Happerusc. pag. 82. "Hiulca," inquit, " deformis, aspera, Hjoperosa, et exaratu difficilis, adeoque fictitia est.w Similia habet j I Fullerus Miscellan. Sac. lib. iv. cap. iv.
XXXVIII. Characterem vero hunc Samaritanum ilium ipsum esse, quem Judaai, nwn^ vocant, plurimi arbitrantur. De voca-
/nbuli istius sensu. et etymo, inter viros doctos dissensio est; etiam is quam ob causam character Samaritanus ita diceretur. Morinus a ii| pi deducit; inde p^ ; id sculptrum, seu scalprum, aut cesium esse lijdicit, atque Libonasa pro re incisa seu sculpta sumit. In ilium •a- 1! ideo usum repertus videtur. Etiam apud Rabbinos magnarum lite- •mrara mentio est, quibus, uti aiunt, in amuletis veteres usi sunt. fjlstas Libonaaas fuisse affirmat Rabbi Salomon: " Literae," inquit, VOL. XVII. 20
306 DE LITERIS ANTIQUIS HEBR^ORUM. [LIB. IV.
"magnge sunt, quales sunt illse, quibus scribunt in amuletis, et postium petasis." Verba refer t Rab. Azarias, Meor Enaiim, pag. 1 71. Totam rem luculenter exponit Fullerus loco supra citato, cujus verba ideo hie reponenda duxi. " Ut scriptse," inquit, " Samaritanorum liters esedem omnino sint atque siclis inclusse, non tamen necesse est, has solas, prseterea nullas, veteribus fuisse usitatas. Quasi vero uni genti unum duntaxat literarum genus semper in usu fuisse oporteat; id quod vel ipsa experientia facile redarguat apud omnes, credo, gentes maxime humaniores. Certe apud nostrates charac- teres archivorum proprios multum a vulgaribus discrepare, videmus. lino, multiplicem literarum speciem Arabibus familiarem sciunt periti, haud parum inter se discrepantium. Sed obscuriora sunt ista forsan, neque admodum nota studiosis. Illustrissimam autem vetustissimamque ^Egyptiorum rempublicam quis ignorat ? quid ? an uno tantum characterum genere satis instructam fuisse arbitrabimur ; hieroglyphicos eorum characteres summam, ac prope admirandam, a communibus et vulgatis habuisse dissimilitudinem certo certius opi- nor. Et quisnam illud acriter pugnabit, ut sapientissima Hebrse- orum gens uni tantummodo literarum formaB, quasi in servitutem perpetub addicta, adjudicetur? non dubitamus igitur pro duobus illis praBcipuis rerum ac negotiorum diversis generibus, sacrorum videlicet et civilium, duplicem ad minimum literarum figuram antiquis He- brseis fuisse consuetam. Quod idem, meo quidem animo, res ipsa illico docere queat; quippe alteram genus scripta Juda3orum monu- menta ad hodiernum diem affatim exstantia luculenter demonstrant, alterum Samaritanorum libri et numismata ab interitu vendicant." Hsec ille.