XLIX. Yereor autem ne diutius quam par est, hisce minutiis immoratus sim; quod sane, haudquaquam fecissem, nisi conspicerem, sententiam hanc de mutatis antiquis literis Hebraicis,, locum prima- rium obtinere inter perniciosas istas opiniones, quas docti quidam viri in praejudicium Veritatis Hebraicae fovent, atque data opera propugnant.
CAPUT IV.
DE THEOLOGIA MOSAICA.
Legislationis Sinaiticse fama — Ante earn leges nullibi publice sancitae ; nedum scriptae — Mosem antiquissimum legislatorem agno-cunt Gentiles — Legura origines Deo ascriptae — Zaleucus inter gentes primus leges scriptis commisit — Ejus aetas — Mosaieae theologiae fundamenta — Frimum; Revelatio divina
SI 2 DE THEOLOGIA MOSAIC A. [LIB. IV.
unica norma cultus religiosi — Cultus Dei arbitrio hominum nunquam per- niissus _ Primi istius fundamenti explicatio, et confirmatio — Nulla doctrina infallibiliter vera censenda, nisi quas et quatenus immediate a Deo revela- tur _ Omnia Dei instituta summa animi submissione observanda — JNihil non institutum Deo in cultu suo gratum — Fundamentum hoc poena transgres- sorum stabilitum — Secundum ; Justificatio ex inera gratia — Ejus panes — Miseries naturalis agnitio — Omnia privilegia gratuito peccatoribus indignis concessa — Virium spiritualium destitutio — Reconciliatio per sacrificalem pec- catorum expiationem — Sacrificiorum brutorum animalium in eum finem oivtotytheiot, — Verum summum pontificem omnia peccata in sua persona latu- runi — Tertium; Cultuin ceremonialem non fore absolute seternum — Ter minus ei praestitutus — Omnibus Christus expositus — Ecclesiae Judaicse gloria, sanctitas, fides — Ministerium propheticum.
I. CELEBERRIM.E vo^ofeffiag Mosaicse, quam paucis enarravimus, famam, in totum pene orbem mature transgressam esse, decent omnis rerum antiquarum memoria, et originuin legum monumenta. Literarum quidem usum ante id tempus populis cognitum fuisse, non desunt qui affirmant Quse me imped iunt, quo minus idem cum eis sentiam, alibi sunt exposita. At nemo est, quod sciarn, qui docuerit, leges inter humanum genus scriptas fuisse, hisce Dei an- teriores. Imo meraB conjecture sunt, qua3 afferuntur ad probandum scriptionem ullam earn anteivisse, quam exaravit ipse Deus in tabu- lis lapideis. Neque, ut pergamus viam institutam, statas ullas leges quamvis aypatpovg, ultra rectaB rationis dictamina, populos ad sui regimen constituisse ante seculum Mosaicum, idoneo ullo testimonio confirmatur. Principiis istis rerum, gentium, nationumque, eorum arbitria, penes quos erat imperium, lex erant publicaa societatis. Ut commune illud aequum bonumque, quod naturaB humanas eon- gruum est, atque consuetudines antiquas, et rationis utilitatisque principia, quibus fretns populus in corpus coalescit, sancte obser- varent, ab iis vicissim exspectabatur. SanctissimaB vero vopoQsffiois hujus famam latissime se fusuram praBdixerat Spiritus Sanctus, Deut. iv. 5, 6, " Vide, docui vos statuta et judicia, quemadmodum mihi prascepit Jehova Deus meus. Observabitis ergo atque facietis; nam haBC est sapientia vestra et prudentia vestra ante oculos popu- lorum, qui audientes omnia statuta ista, dicent, Tantum populus iste maximus populus sapiens est et prudens." Audita scilicet hac legislatione, legumque harum asquitate percepta, se ipsos stultitiaB et temeritatis arguent, quod eousque vagi et instabiles vixerint, fera- rum pene in modum, legibus soluti. Qui ideo populorum bono invigilabant, hoc Dei in gentem illam eollatum beneficium sedulo apud suos exprimere et imitari conati sunt : agnoscunt enim GraB- corum sapientissimi, Mosem fuisse omnium primum legislatorem. Ita Diodorus Sicul. Bib. lib. i. cap. xciv.: Msra yap rqv vaXatav rov xar (Bicv xarddraffiv, rr^v {AvdoXoyoufAsvTjv y&yovsvai swi rt §suv xat rw v, -rg/tfct/ pafft syypd'TTTOig voftoic ffpurov xpqffaffflai ra <7r\q8i>! xai (3iow rbv v, oivdpa xai ri\ -^V^T) /^syav Kat rfc /3/o» /Havurarov
CAP. IV. j DE THEOLOGIA MOSAICA. 313
" Secundum veterem, quae in Mgy-pto fuit, vitae institutionem, quaa sub diis et heroibus fuisse fabulose perhibetur, multitudini primum, ut scriptis legibus uteretur et viveret, persuasisse ferunt Mosem ; vi- rum et animi magnitudine et vitse commoditate commendatissimum.
II. Omnejus, ac potestatem, unius pluriumve in alios, ab ipso Deo originem suam ducere, perspectum semper habuerunt sapientes. Cum enim in Deo omnis potestas %«#' v^spo^v sita sit, rectissime arbitrati sunt, neminem nisi per eum illius participem rite fieri posse ; atque proinde, ut ejus numine leges populorum societati im- ponerentur asquum censebant. Veritatem autem istam in vopofofftq hac Mosaica consignatam aut viderant aut audiverant. Hinc cele- berrimi inter gentes legumlatores, Zaleucus, Lycurgus, Minos, Numa, se leges, quibus populos astringere in animo habuerunt, a diis, nescio quibus, liic scilicet in nemore Aricino ab jEgeria, ille in Antro Cretensi a Jove, iste Delphis ab Apolline : primus a Minerva, accepisse constanter finxerunt. Neque enim alio figmenta ilia ortum suum acceptum ferunt, quam ad celeberrimsa hujus legisla- tionis Israeliticse famam.
III. Qui autem primus inter gentes leges scripsit Zaleucus erat Locrensis, qui vixit vel paulo ante, vel circa, captivitatern Babyloni- cam. Strabo de Locrensibus: Hpuroi Ss vopois syypaxroTg
eifff. Et Marcianus Heracleotes: —
x&7vrat Aoxpai TOVTOVS B« "fffurovs Qet
Etenim inter leges Lycurgi erat, ne scriberentur.
IV. Reverto ad propositum. Mosaicse theologiae, cujus revela- tionem exposuimus, generalia qusedam fuere capita, sen principia sanctissima, quibus tan quam immotis fundamentis, doctrina ccelestis, et omnis cultus divini institutiones innitebantur. Ea breviter sunt percurrenda.
V. " Revelationem divinam, unicum esse fundamentum, solam normam, regulam unicam omnis cultus religiosi, qui Deo gratus sit aut acceptus, primum locum occupat in hac theologia/'
VI. Veritas hsec, si quse alia in religione, maxim e cognitu neces- saria, jam tandem memoriae asternse consecratur, fidis literarum divinarum monumentis tradita. Deus quidem neutiquam a jactis mundi fundamentis concessit, ut hominum arbitrium cultni suo modum daret aut mensuram. Verum eximium hoc veraB theologiaa fundamentum, usque ad legislation em hanc Mosaicam, multa caligine erat circumseptum. Multa pra3terea, in Dei conniventia, absque increpatione publica praeterita sunt, ei haudquaquam grata Jam vero tandem principii hujus clare revelati observatio religiosa pars