III. Deinde linguas sanctas populus ex magna parte erat oblitus. Is secundus erat misturas cum Gentilibus fructus. Qui in dispersio- nibus, Graace, qui in avitis sedibus vixerunt, Syriace locuti sunt. Ita plebs paulatim in summam legis Dei ignorantiam adducta, cum vix linguam intelligent, in qua sola scripta erat. Ea ignorantia freti, doctorculi cristas erigere, sibi nil non arrogare, quasi soli saperent, populum despicere, eorumque fidei dominari, titulos magistrales sibi sumere, invicem contendere, omni timoris Dei studio abjecto, non-
CAP. XIV. J DE VERSIONS SCRIPTURARUM LXX. 377
nulli dubitarunt. Longum nimis esset sectarum origines, discrimtna, opiniones, scelera, praetextus, hie loci persequi. Cum inter nota versari, et ab aliis occupata, ob rationem operis necesse habeam, eorum tautiim capita breviter perstringere placet. Sufficiat ideo plebis ignorantiam, doctorum superbiam, vanitatem, caacitatem, cum ilia, litera ipsa, hi Spiritu essent destituti, inter causas defectionis catholicaa summatim annumerasse.
IV Adde, quod, postquam per aliquod tempus Hasmonasi rerum potiti essent, Seoxparfy divinitus instituta abjecta, in regimine politico palam ad mores ritusque Graaeanicos defecerunt. Graaca mere no- mina, Hyrcanus, Alexander, Aristobulus, Antigonus, eoruin, qui more Macedonico populo imperitabant. Atque inde etiam non minima mala orta sunt. Cum itaque desierit in ecclesia ministerium pro- pheticum, populus autem, profanis cum Gentilibus misturis expositus, linguaa sua3 pene esset oblitus, atque doctores, in varias sectas philo- sophorum more dissilientes proprio tan turn honori consulerent, et nemo esset, qui flagitiorum segetes indies succrescentiurn exscinderet, omnia palam in ultimam properabant ruinam. Prius autem, quani fatal is hujus defectionis capita recenseam, necesse est, ut de version- ibus sacraa Scripturaa, quaa circa haac tempora, cum populus linguaa sanctaa peritiam amiserat, ortum habuisse plurimi arbitrantur, non- nulla dicamus, ea digressionibus brevissimis expediri posse spes est.
DIGRESSIO n.
De versione Graeca sacrarum Scripturarum LXX. seniorum.
I. DE versione Scripturarum Grasca ruv LXX. quas huic temporis intervallo, dum in proclive esset ad defectionem catholicarn ecclesia Judaica, communiter assignatur, necesse habeo ea dicere, quaa olim Protagoras, referente Laertio, lib. ix. 51, de diis gentium.
inquit, cix 'tyjA sidsvai, ti$ ug siffiv, i"iS u$ oux g/V/V coXXa yap ra tiftsvai, r\ rt a^XoV^j, xa/ I3p(x,^vg uv 6 jBicg rov aydptowj. Omnia enim, quoa de versione ilia vulgo dicuntur, adeo sunt incerta, tot tantaaque circa ea sunt opinionum digladiationes, ut iis omnibus accurate ex- aminandis, vix vitas spatium sufficeret ; ita quod ille olim dixerit, in- certos multos, rem hanc certare, vidimus.
II. Versionem aliquam hisce temporibus Scripturarum per LXXIL viros factam fuisse, plurimi consentiunt; nee desunt tamen, qui om- nem de ea historiam tanquam malam mercem, et fabulam mere Judaicam repudiant. Tempori Ptolemasi Lagi opus illud assignant Irenaaus et Clemens Alexandrinus; Philadelphi, notissimus historia3 pater Aristaaas apud Josephum, et ipse Josephus; Philometoris non- nulli. Philadelphum misisse ad Herodem Judaeorum regem, ut interpretes istos ad se mitteret, auctor est Justinus ApoL IL Qua3 in
378 DE VERSIONE SCRIPTURARUM LXX. [LIB. V.
summo viro avi6ropq<sia, seu irapopafia %povix6», probat eum rumori- bus, qui de versione ista vulgo jactabantur, fidem prsebuisse nimis facilem. Consilii libros legis Judaicse obtinendi Philadelpho auctorem fuisse Demetrium Phalereum plerique scribunt; at Demetrii istius opera Philadelphum in re literaria paranda nunquam usum fuisse alii arbitrantur; magno enim eum apud regem istum odio fuisse, atque proinde initio ejus regni ex morsu aspidis diem obiisse prope Diospolim scribit Laertius. Neque huic testimonio aliter occurrere potuit Cl. Yossius, quam asserendo, Philadelphum, regnante patre, Bibliothecam suam instituisse, contra communem fidem veterum omnium ; cum tamen nee ita nodo sufficiat cuneus ; nam longe ante patris sui obitum capitali odio Demetrium prosequutus est Phila- delphus. Porro, sex ex omni tribu missos esse a pontifice summo Judaeorum ad Philadelphum, ad opus illud conficiendum plurimi pene audent jurare; sunt autem, qui tantum numerum hominum doctorum ex quaque tribu turn Hierosolymis vixisse, nee juratis credent. Quidam illos non tarn interpretes, quam vates fuisse vo- lunt; inter quos aliquando fuit Augustinus, de Civit. Dei, lib. xviii. cap. xliii., quod Hieronymo nemo unquam persuaserit. In LXXII. cellas distributes, unumquemque totum opus separatim confecisse, ita ut in nullo verbo reddendo dissentirent affirmat Justinus; fig- mentum suaviter ridet Hieronymus, historise post Justinum fidem adhibent Serarius, aliique; cum Hieronymo plures derogant. Totam versionem LXXII. diebus absolutam fuisse nonnulli scribunt; hor- rendam istam festinationem alii repudiant. Sunt, qui, Pentateuchum solum eos transtulisse, scribunt, ut Aristseas, Josephus, Philo, et Talmudici doctores pene omnes; totam Yeteris Testamenti scriptu- ram Espieres, Morinus, Neotericorum plurimi. Judseos eo opere plurimum gavisos esse, nonnulli statuunt; alii ob inceptum angariam1 solenniter instituisse, ipsumque opus exsecrasse: versionem suamLXX. non ex Hebraica veritate, sed ex Targum Chaldaico confecisse asserit Philo, cui assentiunt rabbinorum nonnulli; ex codice Hebrseo sine punctis exarato Cappellus, et qui ei in controversia de punctis nihil non debent. Codicem aureis literis si non exaratum, at ornatum honoris causa ad Philadelphum misisse, aiunt quidam, summum pontificem ; plerique rabbinorum illiusmodi codicem profanum esse, neque ulli usui aptum clamant. Quidam summa linguarum peritia instructos interpretes, summaque fide in opere adornando usos esse affirmant; sensum sponte ob varias rationes multis in locis corrupisse alii ; fide aut intelligentia caruisse, Munsterus et Ximenius. Sane mira sunt, qua3 de versione hac scribit Hieronymus ad Augustinum. Et ad Paulam et Eustochium, prsefat. in Esa, noluisse interpretes fidei susa sacramenta perspicue ethnicis prodere, diserte afiirmat. Yersionem Grsecam, quae adhuc sub eorum nomine exstat, illam ipsam esse,
1 Angaries, jejunia quatuor temporum. Martini! Lexicon Philologicum. — ED.
CAP. XIV.] DE VERSIONE SCRIPTUEARUM LXX. 379
quam illi olim elaborarunt, conjiciunt plurimi; antiquam illam dudum periisse contendit Drusius, nee solus. Si supersit, pessime pluribus in locis, post Hieronymum, corruptam esse concedunt plu rimi, inter quos est Bellarminus ; puram illibatamque prasservatam asseverat Morinus. Totam traditionem de versione ista fabulam Judaicam, ut ante diximus, nonnulli rentur. Earn concinnandi an- sam ex Exod. xxiv. 7, 11, arripuisse fabulatores, statuit Heinsius in Aristarcho, cap. x. " Dictum est/" inquit, " Mosem, Aaronem, et LXX. seniores ascendisse ad Deum, et quod in principes filiorum Israel non misit manum suam ; pro quibus ultimis verbis Hellenists habent, Ka/ ruv IffikiKruv rou 'iffpaqX dizpwvriffsv ovdz tig, et electorum Israel non dissonuit neque unus. Hinc baud dubio historia de Pto- lemseo et illis LXX. senioribus . . . hinc famosse illas scense, quas beatus Hieronymus explodit, hinc inventum illud, neminem in tanto nurnero in exprimendis sacris dissensisse." Placuisset forsan iis, qui non ig norant, quam periti sint ex leviculis occasionibus portentissimorum mendaciorum conficiendorum artifices Judasi, viri doctissimi conjec- tura, nisi eum grammaticum fuisse et vanum hominem, ridendum ob arrogantiam, postquam in vivis esse desiit, pronuntiasset recentior Aristarchus. Opiniones hasce diversas, aliasve circa versionem hanc digladiationes, examini hie loci subjicere abs opere institute esset alienum. Cum autem in illud tempus, de quo agimus, communiter referatur, nihil, quod sciam, impedit, quo minus, quid de ea sentiam, breviter dicerem.