CAP. II.] DE THEOLOGIA EV ANGELICA. 415
CAPUT II.
Theologise evangelicae auctor Christus; cognitione voluntatis divinae perfectissime instructus — Scientiae perfectissimse Christ! inediatorLs fundamentum, Job. i. 18 — Modus, plenitude, perfectio absolutissima — Revelatio voluntatis divinse ei scientise conformis — Theologia evangelica — Ejus principia.
} ciytoi, inquit apostolus, xXyffsus sTovpavtov rbv affoffroXov %ai ap^ispsa TY^C, o[jJo\oiyiag r,{j,Z>v XpiGrbv 'iqffoZv, ad Heb. cap. iii. 1. Id nos paucis egimus capite superiore. Restat, ut illam ipsam o/AoXoy/av nostram, sen doctrinam evaDgelicam accu rate perpendamus. Christum e siau Patris missum, perfectissime Dei voluntatis cognitione instructum fuisse, ita ut nihil omnino novi iis relictum sit e veritatis fonte hauriendum, qui post regern venturi essent, Eccles. ii. 12, inter se conveniunt Christian! pene omnes. Ipse quidem 6 Xoyog, asternum Dei Verbum, innnitam rerum omnium sci- entiam, totius essentise et voluntatis divinas intelligentiam absolutis- simam habet sibi congenitam, hoc est, una cum vKoGracu divina a Patre sibi ab asterno communicatam. Qua vero ecclesise Caput, Mediator, et rvj$ opoXoyias fi/tuv avoffrohog a Patre delegatus exstitit, ea tantum novit (ilia scilicet in natura, qua ipse totum munus me- diatorium peregit), qua3 ei a Patre data et revelata sunt. Hinc, quaadam se nescivisse amrmavit, Marc. xiii. 32, nihil autem cog- novisse ea praster, quae Pater ipsi revelasset, Job. v. 30, vii. 16, 17. Durat etiam post gloriosam ejus ad dextram Patris exalta- tionem eadem oixovofAia. Unde testatur, se 'AToxaXu-v)//»' illam so- lennem, quam non Spiritus inflatu solum, sed viva voce e coelis edidit, se a Patre accepisse, Apoc. i. 1. Fingunt Sociniani, ilium tempore jejunii eremitici in coelum raptum, in consilio Dei de munere sibi delegate rite obeundo instructum fuisse. Figmentum prodigiosum e lacunis Alcorani Muhammedici haustum, quod Vin- diciis nostris Evan gel icis1 explosimus. Cognitionis ejus voluntatis divina?, qua3 erat in Christo Jesu, fundamentum Baptistes exponit, Job. i. 18, si modo ea verba sint Baptists, quod negat Chrysostomus OL» roD vpodpo/Aov sffri ro ffifta, inquit, dX>.« roD &so\j' cujuscunque fue- rint, ista sunt. Qsov, inquit, wfais tupum v&Kort, ne ipse Moses qui dem, per quem lex data est, ver. 17, CO ^oj/oyf^s vibg o &v t<£ KOV xoXcrov (hoc est, sv rp xoXwy), roD <7rarpb$, SKS?VO$ i^qyqffaro. Cum enim sit 6 vib$ ©sou povoyevfo, atque adeo ejusdem cum Patre essentise, ipsius essentiaB divinse, atque adeo omnis veritatis in ea latentis cognitionem et comprehensionem infinite perfectissimam habet. Is ideo solus idoneus ad Deum exponendum perfecte, cum is solus Deum viderit. Deinde, cum in sinu Patris fuerit, omnium consiliorum et arcanorum ejus erat conscius; ad enarrationem autem voluntatis divinas sibi 1 Vid. operum auctoris, hujus edit. vol. xii. — ED.
41 6 DE THEOLOGIA EVANGELICA. [LIB. VT.
commissam rite absolvendam, Spiritu Sancto donatus est, O\JK h. p'trpov, Job. iii. 34, cumulatissime enim Deus Spiritum illi citra mensuram admensus est, atque cum eo immensum quoddam dono- rum spiritualium mare, sapientise praesertim et intelligentise in timore Domini, Esa. xi. 2, 3. Ita ut in eo essent iravrts o/ Sqtaupol rSjg topiae xai r?jg yvutfwz avoxpvpoi, ad Col. ii. 3. Quidquid erat in mente divina ab seterno absconditum, quod ad gloriam Dei illustrandam, regnum erigendum, cultum instituendum, ecclesiam colligendam, electos vocandos, instruendos, consolandos, quidquid denique ad bominum obedientiam Deo praastandam pertinet, illius omnis cog- nitione a Deo Patre perfectissime instructus, ejus voluntatis ad ho mines internuncius exstitit. In bac itaque sententia acquiescunt omnes; et Christum scilicet, quatenus r%g o,uoXoy/'a£ ^uv awocroXog perfectissime exploratum habuisse omne Dei consilium de cultu suo atque obedientia nostra ; cum ceteri omnes divinse voluntatis expo- sitores, etiam ipse celeberrimus legislator, partis tantum illius ali- cujus, ei scilicet, cui servierunt, dispensation! famulantis, parttcipes facti fuerint. Nil tarn profunde latuit in aBterna mentis abyssis, quod non perfecte scrutaverit; nihil tarn minutum, quod Deo un- quam in cultu suo gratum aut acceptum est, quod sapient issimum illius pectus latuit, fugitve.
II. Porro : Sanctissimum hunc theologias nostras auctorem, totum illud Dei consilium, cujus cognitionem perfectissime est adeptus, cum discipulis suis, qui doctrinam ejus in omnes gentes propagaturi essent, partim viva voce, partim per Spiritum, quern dono a Patre post as- censionem accepit, communicasse, testatur sacra Scriptura, atque consentiunt Christiani. Cum enim fidelis esset, in tota domo Dei, Patri ilium constituenti, Heb. iii. 2, idque non solum tanquam ejus in opere mediatorio servus fidelis, Esa. xlii. 1, sed etiam tanquam Filius unigenitus, Heb. iii. 6, qui omnium esset haares, cujus esset ipsa domus, quam unice dilexit, Eph. v. 25, 26, amore, cui nihil unquam par erat aut asquale, Rom. v. 6-8, irnpossibile plane erat, ut non perfecte exponeret in ejus commodum et salutem, qua3 eo fine a Patre acceperat. Revelatio autem base voluntatis divinse, a Patre Christo data, atque ab illo per Spiritum Sanctum cum apos- tolis suis aliisque in usum totius ecclesise communicata, theologia est ista evangelica, prout in abstracto sumpta doctrinam divinam denotat, quam sumus enarraturi.
III. Hisce pra3inissis, theologias hujus principia, quae ei ohsfa sunt, seu a/no, xvpta, paucis recensebimus.
1. Horum primum est, "Neminem propriis viribus, aut suopte ingenio fretum, externis quibuscunque mediis in subsidiurn adhibitis, finium salutarium respectu, in quos mentem humanam dirigit, theo- logiam hanc percipere aut rite intelligere posse/' Atque in hoc pri mum ab omnibus aliis scientiis natura ejus dissita esi Prout enim
CAP. II.] DE THEOLOGIA EVANGELICA. 417
diserte pronunciat apostolus, " Animalem hominem non esse capa- cem eorum quse sunt Spiritus Dei, nee posse ea intelligere, quia spiritualiter dijudicantur/' 1 ad Cor. ii. 14. Ita ipse Dominus Jesus docet, "Neminem ad eum venire posse, nisi traxerit eum Pater," Job. vi. 44. TJbivis etiam ostendit theologia hsec, homines extra cognitionem Christi mortuos esse in peccatis, csecos, insipientes, stu- pidos, ita ut doctrinam hanc coelestem capere aut salutariter intelli gere nequeant; qua3 nos alibi fusius exposuimus.