Ka< yap <r* ova.p IK A/a? Iffrtv. — Iliad, i. 63.
Eratque peculiare somniorum genus, quaB antiqui oveipovg vocabant. O/ && ro/oDro/, inquit Eustathius in Iliad. A.,
roD ovsifov KXqffiv u$ TO ov, qroi rb a>.«j0e$, etyovrsf nai X'syovres' Bib xai ri Q ro/oDrog ovsipog shsyero, dia rb ovap (pafvetv.
VII. Eundem effectum opera providentiffl externa, quibus Deus aut benignitatem et misericordiam, aut judicia et iram suam exse- quitur, producunt. Ita loco pradicto vir sanctus, ver. 19-23, " Corri- pitur in dolore super cubile suum, et multitude ossium ejus in dolore, et vita ejus abominatur panem, et anima ejus cibum desiderabilem. Consumetur caro ejus, ut non videatur ; et constringentur ossa ejus non videbuntur; et appropinquat foveas anima ejus, et vita ejus destruc- toribus. Tune/' etc. Psaltes etiam, Ps. Ixxviii. 33, 34, "Consumpsit in vanitate dies eorum, et annos eorum in terrore. Cum occidit eos, quasrebant eum." Similia habet propheta, Esa xxvi. 10, 11. Hu- jusmodi enim providentiaB divinas dispensationes eousque hominum peccatorum animos ssepius afficiunt, quamvis " a3s habeant, et triplex circa pracordia f err urn," nequeant se continere, quin serio coram Deo contremiscant, atque exhorrescant judieium futurum. Ple- rumque autem verbi Dei prasdicati hoc opus est et effectum. ^ Ita nos docet apostolus, 1 Cor. xiv. 24, 25, et propheta, Hos. vi. 5. Eandem vim aut energiam verbi praBdicationem comitari quotidie videbimus.
VOL. XVII. "8
434 BE THEOLOGIA EVANGELIC A. [LIB. VI.
VIII. Peccatori curas hasce sub pectore versanti, inter intimas cordis ratiocinationes, utrum Deum habeat inimicum necne, acris oritur suspicio. " Malum et acerbum quod in Deum peccaverit," jam tandem intelligere incipit, Jer. ii. 19. Plurimorum ideo pecca- torum diuturna forsan oblivione obrutorum memoriam redintegrans, occultis conscientiae morsibus, et molestis cogitationibus implicatur. " Quid feci," inquit, " quid facio, aut denuo sum facturus, quo me vertam nescio? Quid si Deum iratum experirer, atque ita in poenas inciderem aeternas? Quid si spes istae, quibus hactenus animum segrotum lactavi, decolarent, et fallaces esse deprehenderentur? Alia baud dubio mibi vitae ratio ineunda est, nisi mallem perire." Haec, inquam, atque hujusmodi verbi divini virtute quasi attoniti imis pectoribus versant peccatores. Eorum autem, qui propriae con- ditionis sensu ita varie tanguntur, multi, caecitatis innatae res spiri- tuales in proprio earum lumine et splendore adhuc videri prohibentis, concupiscentiae carnalis, rerum terrarum cupiditatis, tentationum satanicarum, vi, hominumque malorum consortio, victi denub resi- liunt, et in priorem incidunt avaiffdqgiav. Hinc illorum ad bonam frugem recuperatio difncilis, ac finis saepenumerb principio pejor, Jer. viii. 9.
IX. Haec vero Spiritus Dei adversiis potestatem tenebrarum in cordibus peccatorum prima quasi velitatio est; in destruendis Sa- tanae operibus, cum ad fortem armatum ligandum ipse fortior se accingitj primum quasi tentamen. Succedunt hisce validiores, et magis efficaces spirit ualis potentiae egressus. Vagas et in stabiles ratiocinationes, quibus se ad examen sui aliquale peragendum excitat cogitabunda anima, adhuc tantum ostendimus. Tales solent esse primarum admonitionum fructus, quasi expergiscentium motus in- certi. Sunt aliae "sagittae" Christi "acutae/' Ps. xlv. 5, 6, quas ita cordibus peccatorum infigit, ut eas quantumvis vellent, excutere ne- queant. Hisce usus conscientias et mentes hominum sensu peccati, mortis metu, atque horribili futuri judicii praejudicio, pungit, vul- nerat, terret. Vid. Actor, xxiv. 25. Etenim naturam, reatum, turpitudinem peccati apud intimos animae recessus denudans, quin- etiam multitudinem peccatorum, quorum ipse sibi conscius peccator, atque innumeras peccatorum circumstantias reatum cumulantes ei in mentem revocans, pcenam mortis ei denunciat, spem evasionis om- nem praecidit, atque eum se undique miserrimum ac periturum illico sentire cogit. Jam vero quicquid horridum, tremendum, luctuosum, natura humana concipere potest, id ante oculos peccatori continue obversatur: Heb. ii. 15, OoCy ^avd-ov dia vavr^g rou tfiv svo^oi qtfav 3ouXe/aj. Hoc autem verbi aut doctrinae legis speciale effectum est: E/om. vii. 7, T9}c a/j,<x,pr}av ovx tyvuv, si py bia vfaov cognitio enim peccati per legem est ; istiusmodi scilicet, unde convictio, seu sensus peccati practicus, oritur; quo Deus rete suum peccatoribus injiciens,
CAP. V.] DE THEOLOGIA EVANGELICA. 435
descendere eos cogit tanquam coeli volucres, Hos. vii. 1 2. Postquam enim animam peccatricem naturam et reatum peccati sui serib per- pendere vi verbi sui potenti et efficaci quasi coegerit, atque ei intel- lectiim prasbuerit, quo in legis speculo pravitatem illius et meritum contemplari possit, quod "legis adventui" ascribit apostolus, Rom. vii. 9, atque conscientiam ad officium suum sedulo faciendum ex- pergefecerit ; dolore legali, metu, mcestitia, anxietate, aliisque affec- tibus naturam humanam affligentibus, — iis saepenumero majoribus, pro quibus exprimendis nomina suppetunt, — ipsa cordis penetralia ita afficit, ut summa nunquam vacet molestia, Actor, ii. 37, Kargvuyjjtfav r?j Kapdfcc. " Quid nunc agam," inquit peccator, " in statu miserrimo a seipso inexpectato deprehensus? discrucior animi; in pectore con- silii nihil quicquam consistit. Deum, quem mihi facilem propiti- uinque somniatus sum, hostem infensissimum experior; legem etiam, cujus antehac nullam habui rationem, non tantum sanctam, puram- que, sed et igneam potentemque, cujus transgressiones omnes non nisi morte expiandaB sunt, eaque asterna; horror, tenebrse, dolores inferni me circumdant, excruciant, dilacerant/' Ita apostolus ad B-onu vii. 9, 'Eyw 8s s^uv %w^/V vopov vor'f iXdofofJJg ds rjjg. IvroX^j, ^ apupria, avsfyttv, syw ds air'sQavov. Yivum meipsum, sanum, justum, Deo gra- tum censui, sed adventu legis periit spes ilia et excisa est. Hinc liberationis oritur desiderium, et eventus sollicita exspectatio, de- sperationi, quam spei propior, Actor, ii. 37, T/ To/^o/^fi*; cap. xvi. 30, T/ pe de? Kortfv 'im <iut)u ; Hie iterum preces ex imo pectore, lachrymae et suspiria, officia divina et humana sedulo peracta, justitiam enim coram Deo quovis rnodo obtinendam statuunt, Rom. ix. 31. Neque tamen cum hucusque deventum est, opus conversionis ad Deum semper ad umbilicum perducitur. Multi enim voluptatum illece- bris iterum illaqueati, totum hoc, quicquid sit operis divini initium, pectoribus excutientes, in vitiorum volutabrum iterum redeunt, seternum perituri, 2 Pet. ii. 20, 21. Nonnullis placet justitia u$ e% ^uv vopov, Rom. ix. 32, atque dum hanc sistere satagunt (quod na- turaB vitiatae crimen et stultitia, in dogma apud plurimos abiit eccle- siasticum) non se submittunt justitias Dei, Rom. x. 3. Medios itaque inter ccelum attingendi conatus, eosque ssepe acerrimos, aliquoties horrendos et crudeles, Mich. vi. 6, 7, ad inferos properant. Etenim currant licet ad morsus, et pungentes conscientise stimulos, extra solis justitiaa vias currentibus perire necesse est. Eorum, quos Deus ad salutarem Christi cognitionem efficaciter et gratiose perducere velit, alia est ratio. Primo enim sententiam legis adversus se latam, non tantum actualium peccatorum, sed et totius conditionis et status naturalis respectu justissimam et sequissimam, ut agnoscant et con- fiteantur, per Spiritum suum efficit in cordibus eorum potenter ope- rantem, Rom. vii. 12, 13, deinde etiam Deum ipsum legis auctorem ut justificent, Rom, iii. 20, os vero sibi occludant reatus sensu, ver