CAP. VI.] DE THEOLOGIA EVANGELICA. 445
Ps. cxix. 34 et 104 Ob lumen itaque hoc intellectum in actu suo perficiens, scientia ilia, qua vrvevparixa fideles vrvsvpanKus percipiunt, et non solum ratione veritatis objects, abs omni humana scientia immane quantum distat.
XV. Porro : sapientia base, nexu indissolubili affectus cordis spi- rituales, veritati agnitaB conformes, secum trahit. quia efficit ; atque totam animam in communione cum Deo per Christum colenda, atque obedientia secundum fredus gratise sedulo praestanda prudentes theologos facit, dirigitque. Is enim demum sapiens est in mysterio evangelii, qui Dei consilium, amorem, gratiam, ita in et per Christum intelligit, secundum revelationem eorundem in verbo factam, ut eorum gustu spirituali et ineffabili affectus, se totum Deo in obedi entia fidei dedat. In hac verb pietatis praxi, seu obedientia foederali, sine qua nudum nomen est, seu potius umbra qu&dam et larva sapientiaB, quicquid sub eo nomine celebratur, consistit omne theo- logias hujus vitale exercitium. Hinc non tantum eieiyweig dXr^stag rqg KOLT siiffeGuav nuncupatur, ad Tit. i. 1 ; sed et pietas, cultus, et timor Dei; quibus actus ejus vitales omnes consistunt. Insignis est ille Jobi locus dignusque, qui in memoria perpetua habeatur : Cap. xxviii. 12-23, " Sapientia unde inveniretur? et ubinam locus intel- ligentise? Non novit mortalis sestimationem ejus; neque invenitur in terra viventium. Abyssus dicit, Non est in me : et mare dicit, Non penes me. Non potest dari aurum asservatum pro ea, neque appendi argentum in pretium ejus. Non potest taxari insigni auro Ophirio, sardio pretioso, aut sapphire. Non potest ullus asstimare earn auro aut nitidissima gemma; nee permutationem ejus vasa auri purgatissimi. Sandastri aut unionis nulla fiat mentio; nam acquisitio sapientiaB prasit carbunculis. Non potest quisquam aBstimare earn topazio ^Ethiopico, insigni auro puro taxari non po test Ilia igitur sapientia unde adveniret? et ubinam esset locus intelligently ? Cum occulta sit ab oculis omnis viventis, etiam a volatili cceli abscondita. Perditio et mors dicunt, Auribus nostris audivimus famam ejus. Solus Deus intelligit viam ejus, et ipse scit locum ejus/' Ver. 28, " Dixit vero homini, En timor Domini est sapientia; et recedere a malo intelligentia." De loco, natura, ortu, et operationibus sapientias, disquisitionem instituit vir sanctus satis anxiam. Pretiosam earn esse, prorsusque ina3stimabilem uno ore confitentur omnia Dei opera; rogata autem, in se sitam non esse, testantur palam. Quamvis enim eorum nature et operation um pe- ritissimus et scientissimus quisquam evaderet, non eo tamen veram illam sapientiam assequeretur. Ne autem inter salebras perpetuo fluctuaretur in hujus sapientiaB disquisitione miser homo, atque post- quam se " pullum onagri" probaverit, cap. xi. 12, sternum periret, ipse Deus ejus gratiose misertus, locum et naturam verse istius sapi- entias ei ostendit, " et dixit homini, Timor Domini sapientia, et re-
446 DE THEOLOGIA EVANGELICA. [LIB. VI.
cedere a malo intelligentsia ;" hoc est, in ipso Dei timore et vera sanctitate sapientia hsec consistit; hoc opus ejus proprium, haec vita ejus animaque est. Prudentia, inquam, est, seu intelligentia homi- uem totum dirigens in Dei timore et pietatis praxi : " Principium sapientisB timor Domini, " Ps. cxi. ] 0. Etiam et in eo incrementa sua ponit: Ps. xxv. 14, " Secretum Domini cum timentibus eum, et pactum suum eis notificabit." Et Joh. vii. 17, 'Eav rig Slfyj ro Ss>.?j/Aa a-JT-oD vroisty yvuffsrat wept ry\g 5/fla^Sfc, irfoepov ex rov ©sov kcnv. Eo ideo nexu indissolubili inter se hsec coherent, ut sapientia ilia primo nos dirigat ad voluntatem Dei faciendam, seu ei obediendum spiritu et veritate, ex ea autem pietatis praxi evangel ica, indies ipsa promoveatur et augeatur. Hinc si quis lumen illud spirituale, de quo diximus, non acceperit, vel acceptum non diligentissime medi- orum usu assiduo, quse Deus instituit, excitaverit, aut excitaturn, omnium officiorum evangelicorum praxi quotidiana, atque a malo recessione in omni sanctitate non exercuerit, is procul omni dubio frustra erit in exspectatione progresses in hujus theologies studio, aut sibi utilis, aut Deo grati. Ea vis est promissi evangelic! : Joh. Vlil. 31, 32, 'Edv Vftstg (Asivqrs sv rui Xoyw roD £{&&, ahq&us ftuQqTa? /x.ou effrem xai yvuffzffds rqv aXqfeiav, xai q a\vj6sia eteufaptaeei v^ag. Nexum autem hunc inter sapientiam, et pietatis omnimoda3 praxin, atque vim theologise in omnem obedientiam evangelicam animas nostras dirigentem, qua3 prudentia nostra spiritualis est, mire ostendit apos- tolus Paulus, Epist. ad Col. i. 9, 10: Ou vavopeQa, inquit, tfpoffev%6/&£voi} xa] alrov/tsvoi iva, ^Xjj^w^rg, rqv kwiyvutiiv roD avrou, sv ffdtiri aofyiq, xai ffvviGei ^vsvf^ariK^' irtf>iffaT?j<fai v/Aag &%faf roD Kvpiov sis KaGoiv apeffxeiav, sv iravri spy^} ayaQfy xapirotpopoijVTis KOL} av^avo^svoi si 's rqv sKtyvuffiv roD 0goD. Ut impleantur voluntatis Dei agnitione, seu theologia evangelica, sancti Colossenses, orat apos- tolus. Ea nostra est sapientia seu intelligentia spiritualis. Ilia vero se in praxi obedientiali omnimoda exserit. Proinde petit apos- tolus, ut ea impleantur fideles, non ipsius scientia3 gratia, vel ut rerum spiritualium cognitione se oblectent, sed ut coram Deo digne ambulent, ad omne beneplacitum, fructum ferentes in omni opere bono. Ea enim est natura, illud sapientias hujus ingenium, ut ilia omnia efficaciter operetur in iis qui ejus participes fiunt. Quid verb perinde fiet? ea ipsa sKiyvufct rov Qsov, cujus virtute et beneficio se ad pietatem exercendam compararunt, aucti erunt et promoti. Ita se mutuo fovent, promovent, augent, roborant, sapientia et pietas. Beatus itaque Petrus, postquam virtutes evangelicas, quorum exer- citio vires suas vita spiritualis exserit, longo ordine recensuisset, addit: Taura vfj,7v v-7rdp%ovra xal crXsova^ovra, OVK apyovg ovds aKapKoug xaQfffrqffiv tig rqv rov Kup/oo TJ/AWI/ 'Iqffov Xf/orov sKtyvuffiv nempe, quia isti et genuini fructus sunt cognitionis Domini nostri Jesu Christi, usque adeo, ut ubi desint, quicquid pra3tenditur, cognitio Christi revera