III. Sed testimonia coacervare instituti nostri non est Non de- fuisse viros magnos, sanctosque, qui ad versus hujus atque praeteri- torum aliquot seculorum opinionem et praxim, suffragium tulerunt,
460 DE PHILOSOPHISE CUM THEOLOGIA MISTURA. [LIB. VI.
sat erit indicasse. Quid ipse in causa Lac sentiam, brevi dicam; brevius forsan, quam res tanta dici debeat, cum ob multas rationes anhelans in finem operis praeceps ruat oratio.
IV. In doctrina scripturarum duo consideranda veniunt; primo, ipsa veritas divina ; deinde, enarrationis seu expositionis istius veri- tatis modus. Quaenam sit veritatis ipsius natura, utque nihil com mune cum vulgata pliilosopbia habeat, antea ostendimus. Modus, quo e sacrario mentis divinae in iis veritas ista traditur et exponitur, perpendendus restat. Eum vero varium esse, et <3-oXu<ro/x/Xov, norunt omnes, qui Dei voluntatem in verbo suo revelatum nosse curant. Necesse est confiteri, nullibi pene regulas et methodos istas, quas in doctrina seu scientia ulla systematice docenda usurpandas jubent rationes omnes logicae, in iis observatas esse. Prout igitur doctriua ipsa, quae fid em et obedientiam peccatorum respicit, ex pura puta revelatione emanavit, e sinu scilicet Patris per unicum Jesum Chris tum egressa, ita modus illam enarrandi seu exponendi per Spiritum Sanctum, tyei quodam divino singulari gaudens, alius plane abs eo generis est, eique satis dissonus, qui rebus, et scientiis mere humanis docendis aptus forsan est et idoneus; qui saltern ita plurimis vide- tur. Hoc nos docet apostolus: 1 Cor. ii. 4-7, Ka/ 6 Xo/o$ pov xai rb
fj,ov ovx sv waGo?; avQpuvivqs ffotpfcts Xoyoig, dXX' sv &<ffoBsi%ei TLvsv- s xat t)vvd{Lsu$' iva q vidng vp,Zv w r\ sv tiotpiq avQpuiwv, aXX' ev
Qsw. 2o^/ai/ dz Xa?u>D,asi/ h roTg re\eioi$m 6o<piav ds ou rou rovrov, ovds <rw af>%6vruv rov atuvos rouroy, ruv '/carapyov/Asvuv XaXoD^agv aoptav ©soD sv [wtirripiu, rqv cUrtte*xftyU/*3*t}K Quern locum superius enarratum inveniat lector. Consulat etiam, Eph. i. 8, 9, 17-19; Col. i. 27, 28, ii. 2, 8, 9.
V. Cum itaque hffic fuerit veritatis evangelical, atque ejus in sacris Scripturis expositionis ratio, duo esse inter alia videntur, veri- tati ipsi satis incommoda, quse in earn e vulgata pbilosophia irrep- serunt. Hinc enim primo prodiit veritatis spiritualis varie et ffo/x/- Xwg h airodstfyi mfyutnf revelataa, in ordinem systematicum, et seriem rs%vixZ)$ methodicam dispositio ista seu compactio, quaa in scholis et ecclesiis ubivis obtinet. Consortio, inquam, philosophias vulgatas cum theologia inauspicato inito, ortum suum debent systemata pene omnia theologica, loci communes, atque id genus propositionum cre- dibilium farragines alias. Deinde sub accuratioris doctrinas prastextu, veritatis divinae articuli, seu propositiones credibiles e Scripturis col- lectae et excerptae, atque in formulas istas digestae, terminis et noti- onibus philosophicis mistae, enarrantur. Ex hisce duobus theologia quaedam philosophica oritur (quae in aliquorum scriptis ad theolo- giam propius, in aliorum ad philosophiam accedit), qua doctrina evangelica a sublimitate sua spiritual! dejicitur, et amplitudinem suam ccelestem amittit Istiusmodi est theologia, quam doctorum Lominum plurimi in qualibet Christian orum secta decent et profi-
CAP. VIII.] DE PHILOSOPHIC CUM THEOLOGIA MISTURA. 461
tentur. Hinc fit, ut nullus sit veritatis evangelicse articulus, quam- vis in se planus, obvius et intellectui fidelium expositus, cujus etiam vim et efficaciam spiritualem experiuntur sancti omnes, qui com- munionem cum Deo in Christo colunt, quin, si a viro aliquo philo- sophice docto accurate et &xpi£u$ enarrandus suscipiatur, illico iis terminis, notionibus, rationumque momentis, sen minutiis potius, ita praspeditur, ut frustra ilium intelligere vel capere, nisi esset peripa- tetice eruditus, ipse Paulus apostolus contenderet.
VI. Hanc disputandi subtilitatem inter antiquos philosophos, unde factum fuerit ut veritatem nemo percipere potuerit, meritb olim risit Lucianus in Menippo [Ngxuo.wavr/a] 4; postquam incertissimas eorum sententias salse exagitasset, addit, Kai <rb vdvruv dsivuv aro-rwrarov, on
ruv svavrturcuruv gxaffrog avruv "h'zyuv, ffpodpa vtxuvrai; xa/ sKopifyro, £<frs p^rs rti %zp(j,bv TO avrb T^ay/xa Xlyovr/, ^u%puv, avriX'sysiv ej^eiv, xa/ raOra, sJdora ea,<p£>$, u$ ovx. civ KOTS tin *<*} -4/u^oi/ sv ravTti %pc'vw* — " Et quod absurdorum omnium maxi- me fuit absurdum, de contrariis unusquisque quum diceret, invinci- biles admodum rationes ac persuasibiles afierebat; ut nee ei, qui calidum et frigidum idem prorsus esse contenderet, contra quicquam hiscere potuerim ; atque id, quum tamen manifeste cognoscerem, fieri nunquam posse, ut eadem res calida simul frigidaque sit/' Mali ideo Lujus ortum et progressum paulo altius repetere placet
VII. Cilm primum evangelium in mundo praedicatum fuit, ejus professores id sibi negotii dari arbitrati sunt, ut fide, et charitate illius virtutes annunciarent, qui illos ex tenebris vocasset et in miri- ficam suam lucem transtulisset. Divitiarum gratise divinaB, qua jus- tificati fuerunt per sanguinem Christi, et ab ira ventura liberati, celebratio, amoris ineffabilis Jesu Mediatoris in opere redemptions admiratio et contemplatio, exempli illius in omni sancta obedientia et vitaB sanctimonia imitatio assidua, quaque ope Spiritus Sancti *\ovffius effusi ei indies conformes magis redderentur, mutua inter se dilectio, bonorum operum inter homines utilium studium, cultus Dei in spiritu et veritate secundum normam evangelii, et institu- tionum Jesu Christi sirnplicitatem observantia, illorum religionern, et in religione colenda studium operam et rationem absolverunt. Spiritu Dei ductis, et verbo fretis magna agere et pad ad voluntatem Christi sapientia erat, vita, et religio. Neque unquam destitue- bantur gaudiis aut consolationibus spiritualibus et ineffabilibus, sta- tui et conditioni, in qua erant, necessariis. Haud rnultum vero temporis ab initio prsedicationis evangelica? effluxerat, cum impii homines, et dsipQappevoi rbv vovv, illius impulsu, qui in mentes homi- num tenebris spiritualil)us obsessas dominatur, veritatem ccelestem varie torquere et pervertere inceperint. Cum enim ipsi carnales fuerint, atque idcirco fieri non potuit, quin spiritualia iis essent stul- titia, in secularem quandam sapientiam doctrinam evangelii perver-