autem fluctuat. vult semper, nec scit, quid velit; quaerit semper, neque invenit quicquam. Itaque profundum cum vertigine intuetur, neque coelum cum laetitia adspicere potest. — yovsov, Christum) Infidelis Christum non suo, id est, Christi nomine aut e coelo aut ex abysso repetit: sed infideli ignoranti nomenclaturam Christi sug- gerit justitia ex fide hic loquens. -q. d. illud, quod tu, o infidelitas, coelum et abyssum movens, ad coelum aut abyssum perfugiens, (ut apud Virgilium est, Acheronta movere,) quaeris, id scito extra Chri- stum nec a me cogitari, nec abs te inveniri posse. v. 4. Est locu- tio hypothetica. Id, quod fieri non potest, ut a coelo aut ex abysso petatur justitia, procul; removet Paulus: atque ita unum relinquit perfugium, verbum de Christo, quod est in proximo.
v. 8. ade, sed) Particula h. 1. aut habet vim émeratexy», uti Matth. 44, 8. 9., aut cadit super éyyv¢ prope. — éyyv¢, prope) Christum non debemus quaerere procul, sed intra nos. Dum enim fides credere incipit, Christus habitat in corde. Quaeritur non ab iis tantum, qui modo incipiunt, sed etiam a proficientibus. Cant. 3, 4. Ps. 105, 3. 4. Hic enim sermo est, ut si justitia fidei secum ipsa colloqueretur. — é tr souari o# nal év ty xaQdig oe) Sic Hebr. ‘sed LXX addunt, xal év raig yeooi ov. — tt égv) Verbum, hoc est verbum fidet, prope est tibi.
v. 9. gdv) si modo. — ouodoynons, confessus fueris) Confessio salvat non per se; alias infantes non possent salvari: sed quatenus fidem includit. — xvgvov, Dominum) In hac appellatione est summa fidei et salutis. Qui Dominum fatetur Jesum, non demum conatur eum ex coelo deducere. — 7yergev &% vexody, excitavit ex mor- tuis) Speciale objectum fidei. Qui eredit resurrectionem Jesu, non demum conatur eum ex mortuis adducere. v. 7.
vy. 10. xagdig, corde) Probatur consequentia a mentione cordis et oris apud Mosen ad fidem et confessionem: quia nempe cor est fidei proprium subjectum, et os confessionis. ideo corde et ore sen- tentias inchoat.
v. AL. Aéyev, dicit) c. 9, 33. not. *)
vy. 12. & yag ésu dvasodn, non enim est differentia) ©. 3, 22. Hic non additur primum Judaeis, ut initio, c. 1, 16. — 0 yao av- roc, idem enim). c. 3, 29. 30. — Kvgeos, Dominus) v. 9. — mhs- tuv) dives, et largus. quem nulla quamvis magna credentium multi- tudo exhaurire potest; qui nunquam necesse habet restrictius agere.
v.13. mde 6g av, omnis quicunque) Act. 2,24. not. Hoc mo- nosyllabon, wag, (omnis,) toto mundo pretiosius, propositum v. 42., ita repetitur v. 12. et 43., et ita confirmatur ulterius v. 14. 45., ut non modo significet, quicunque invocarit, salvum fore; sed, Deum velle, se invocari ab omnibus salutariter.
v. 44. 15. 109, quomodo) Climax retrograda: qua Paulus ab ulteriore quovis gradu ad citeriorem argumentatur, et hujus necessi- tatem, tum ex necessitate ipsam existentiam ejus infert. Qui vult finem, vult etiam media. Deus vult, ut homines invocent Ipsum salutariter. ergo vult, ut credant. ergo vult, ut audiant. ergo vult, ut habeant praedicatores. Itaque praedicatores misit. Omnia fecit, quae 1 I eS
*) od xaracoyyrdjostar, Non pudefiet] Injustitia et pernicies pudorem in- ” ferunt: gloriam, justitia et salus. Ve gs
ad rem pertinerent. Voluntas ejus antecedens est universalis , et efficax. . ; j v. 44. & &x yxeour) quem, scil. loquentem, in evangelio, v. 15.,
vel, se offerentem, non audiverunt.
v. 15. mag dé ungvésouw, quomodo vero praedicabunt) se. of unovoocorres, praedicantes. hoc verbum, uti antecedentia, in futuro positum est, imitatione Joélis, apud quem exstat te imvocaverit,
° . ‘ . v. 13., per prospectum illum ex V. T. in Novum. — xadw¢, sic- ut) i. e. non defuere nuncii. “ Esajas in spiritu alacres eorum gres- ea c > , ~ > ‘ , sus vidit. — wo — eonyny. tuv evayyedheCouerwy ta ayoda) Es. x
52, 7. LXX, wo — axory econyys, og evuyyedelouevos ayada, — wgaiov) wea proprie dicitur de pulcritudine et amoenitate physica. — oi modeg, pedes) eminus: quanto magis ora, cominus. — twp svayyelvCouevwv, evangelizantium) qui dum loquuntur, Ipse Domi- nus loquitur. Es. 52, 7.-coll. v. 6.
v. 46. ad, at) Hic demum culpa notatur. — # mavteg, non omnes) Antitheton: omnis. v.44. ss. Culpa est hominum, speciatim Judaeorum. non omnes, i. e. fere nemo. confer statim, quis? — unijxeoav) Conf. Uno in Uneraynoav, v.3. Etiam ii debuerant et potuerant obedire, qui non sunt obedientes facti. — eéyer) dicit, mox sub verba v. 45. citata. Vid. Joh. 42, 38. not.