-
v. 4. miéovog, dives) super omnes. Rom. 10, 12. — éheee* ayo~
anv, misericordia: amorem) Misericordia removet miseriam: amor confert salutem. Bs Be xot, et) Hoc copulatur cum vos quum eratis. v. 4. — HUGS, nos) utrosque, Judaeos et gentes. — ovveCwonoinoe T@ YOu sp yagurl ge ceowomevor, wna vivificavit cum Christo: gratia estis servati) Vivificatio resuscitationem antecedit; et c. 4,20. vitam resuscitatio praesupponit. Vivificati sumus tum, quum Christus vivi- ficatus est. conf. 2 Cor. 5, 45., de morte Christi: et sic de ceteris gradibus. Quum autem fides suscipitur, ea omnia a Deo applican- tur homini, et ab homine rata habentur. Hune ipsum salutis ordi- nem enumerans apostolus, gratiam esse docet proram et puppim, versu hoc et 8., et propter parem Judaeorum et gentium rationem promiscue interdum in prima et secunda persona loquitur. — 7 yous@, Christo) Hine fons est. v. 6—40.
Vv. 6. cuvexadioev, simul sedere fecit) Fideles resuscitati sunt spiritualiter , resuscitabuntur corpore: et huic utrique resurrectioni respondet sessio in coelestibus. Non sane sunt in coelo praesentia corporali, sed jure et virtute spirituali, et singuli habent in coelo gedem nominatim sibi assignatam, suo tempore possidendam. In Deo tantisper occultantur. Col. 3, 3. — é cols émegaviors, im coe- lestibus) Non dicit, in dextra: Christo sua manet excellentia. —
ors@ inod, Christo Jesu) In hac potissimum oratione grandi Pau- lus Christum Jesum appellat; saepius alias Jeswm Christum.
¥. 7. év-toig ainae roi émegyomevorg, mm seculis supervenien- tibus) Plurale, contra unum seculum malum, v. 2., cui secula beata superveniunt potenter. Congruit haec locutio _menti Pauli, de die novissimo non proxime instante. — umeoBaddoreea. , eacellentem) Rom. 5, 20. } :
v. 8 ti — yogurt) 7 habet vim relativam ad v. 5., yooute. — yo, enim) Non igitur ait, sed enim, quia ab effectu ad causam concludit. — dca tig misews, per jfidem) ortam ex resuscitatione Christi. ¢. 4, 49. [unde non v. 5., sed v. 8. demum memoratur. Vid. Col. 2, 12. V. g.] Antitheton, non ex operibus: quale etiam inter gratiam et gloriationem. — nol tét0) et hoc, nempe credere, sive fides, non est ex vobis. Antitheton 2 Dei solius hoc donum est.
v. 10. avré, ipsius) Det. — ya@, enim) Probat, salutem esse per fidem, non ex operibus; ac fidem ipsam totam esse ®x dono Dei. — noljuc, factura) Rarum hoc sensu verbum, cujus vim auget ureodertes, creati, coll. v.45. facti ex nihilo spirituali. Alias dici-
264 EPH. U1, 10 —44. : mur regenerari. Nihilum, nil operatur. Posteri fideles, non solum 95 ps Ps. 22, 32., sed etiam op» xoa> Ps. 102, 19. — éni) ho- norum operum ergo; ut postea demum illis incumberemus. Ex ea ratione Paulus opera legis nunquam bona appellat. — of) oig — — éy avroig, O42 WR pro, év oig, in quibus. — neonroimacer) ZTo «go totam rem Deo tribuit. Verbum yro/uacey neutraliter ' ponitur, magna vi: LXX, 2 Chron. 4, 4., dre 7roimacer avery david. Sic dse éroumaoas avro, Luc. 9, 52. Deus ita comparavit. [Gra- tia itaque cum salute antecedit opera. V. g.] — négunarnowmer, ambularemus) non, salvaremur, aut, viveremus. '
v. 41. uyyuovevere, recordamini) Talis recordatio gratum ani- mum acuit, et fidem roborat. v. 19. — re ¢vy) DIG gentes. — év oagxi, in carne) Hoc considerate Paulus jungit cum gentes. nam Judaei gentes simpliciter dicebant praeputium, non praeputium in carne. — oi heyousvoe axgofusla, dicti praeputium) magna cum vestra ignominia. dicti et dicta indicat, haec vocabula jam esse an- tiquata, sublato discrimine. — deyouevng, dicta) Hoc constr. cum circumecisione seorsum ab epitheto, in carne, manu facta. Et cir- cumcisio dicitur in concreto, pro populo circumciso: im carne manu facta, in abstracto.
v. 42. dre, quod) Hine pendet eratis et facti estis. repetitur autem particula ex v. 14. -——- ywolg, sine) Antitheton, in Christo. v. 43. Sunt tria capita miseriae: sine, et hospites —, et athe: eratis sine Christo, sine Spiritu sancto, sine Deo. conf. v. 18. et v. seqq. ¢. 3, 6. 4,4.8.nott. — ywolo yousé, sine Christo) Id probat commate sequenti, abalienati. neque dicit, alent. conf. not. ad ¢. 4, 48. — tg mohereiag ré& iogand, politia Israél) Tota respublica Israé- lis spectabat Christum. — xai §&voe, et hospites) expertes. — rav Ovadnuny tig émayyehiag, testamentorum promissionis) Deus promi- serat, praesupposito nimirum dono Christi, maxime Spiritum sanctum: c. 4, 13. Gal. 3, 44. not. Luc. 24, 49. Act. 2. eique promissioni inservierant testamenta. Rom. 9, 4. Hoc comma probatur commate sequenti, spem non habentes: nam si promissionem habuissent, spem habuissent illi respondentem. at spem non habuerant. ergo ne pro- missionem quidem. — a@eoe, athei) Non statuerant, nullos esse deos; nam vel Dianam et Jovem habebant: Act. 49, 35.: sed verum Deum ignorabant; tantum aberat, ut haberent. 4 Thess. 4, 5. Prius ait, fuistis extra Christum: postea infert, eratis sine Deo. — éy ro xoouw, in mundo) Paulus hoe quoque, quod fuerint sine Deo, pro- bat; et probat ex eo, quia’ errarint in mundo, amplo (2 Cor. 4, 42.) et vano, (Luc. 42, 30. Joh. 4, 40. fin.) servientes creaturis, fruentes caducis, /onge remoti.