v. 43. waxoav) procul, a populo Dei et a Deo. v. 47. not. — aimate, sanguine) c. 4, 7.
_v. 44. avrog) Ipse. Emphasis. — 7 ecgyvn) pax, non modo pacificator. nam sui impensa pacem peperit, et ipse vinculum est utrorumque. — 0) Appositio: Pax; is qui fecit etc. Insigne dictum, v. 44—48., ipso verborum tenore et quasi'rhythmo canticum imitatur. Describitur _@ conjunctio gentium cum Israéle, v. 14. 15., et inde @ gentium et Israélis, tanquam unius jam hominis, conjunctio cum Deo, v.45. med. — v.48. Utraque descriptio subdividitur in duas partes, ita ut prior priori, de inimicitia sublata; altera alteri, de decretis
_——
EPH. Il, 14—48.. ; 265
evangelicis, respondeat. — ta auqoteoa, ambo) Neutrum pro mas- eulino, v.48., commode, quia sequitur év, unum. — weoororyov re
goayuod, parietem intergerinum sepis) Paries dicitur, quia inter- vallum fuit valde munitum; sepes, quia suo tempore facile soluta. paries disjungit domos; sepes, regiones. conf. v.49. Innuitur ergo diserimen circumcisionis et praeputii. Ipsa congruebat structura tem- pli hierosolymitani. Paries et sepes arcent: et arcebantur gentes, quatenus minus propinquum habebant aditum, quam Israélitae quam- libet gregarii. — Avoag, qui solvit) Qui solvit — qui sustulit, et non iterato, arcte cohaerent. Hoc incisum, e¢ solvit, declaratur versu 45., hemistichio priore: Jnimicitiam sustulit in carne sua; coll. v. 46. fin. Legem jussuum, ad Israélitas proprie accommodatam, su- stulit in decretis gratiae universalibus. coll. v.47. init.
v.45. tiv éyPoay, inimicitiam) Judaei gentes abominabantur: gentes pro ludibrio habebant Judaeos, ob circumcisionem, sabbatum
etc. — éy 17) Oagxi avré, in carne sua) Sic, in uno corpore. v. 416. [i. e. per passionem et mortem suam. V. g.] — tov vomov tay év- todmy) legem jussuum, ceremonialium..— é» doypaoe, in decretis,
in placitis) evangelicis, per quae proponebatur misericordia in omnes. Col. 2,44. not. [easdem voces, hance ipsam rem innuentes, vid. Act. 16, 4. 15,28. V.'g.] — xaragyroag, tollens) Cum hoc participio, ut modo innuimus, utrumque éy, in, construitur. Christus carne sua inimicitiam, dogmatibus evangelicis in totum orbem diditis leyem praeceptorum sustulit.’ Quod si rd im decretis pertineret ad évro- Adv, jussuum, non praeponeretur ro in carne sua, sed postponere- tur. Est quasi stilo lapidari scriptum:
tyv éySoav év ti} oaoxt avré
Tov vomov tay évtohwy éy doyuace
xaraoynous. )
— ré¢ dvo, duos) Eleganter omittit homines: antea enim vix hu- manum nomen tuiti erant. Duo, qui erant Judaeus et Graecus. — xavvov, novum) sublata antiquitate literae. — moimv, faciens) A verbo crearet pendet participium faciens: et a reconciliaret pendet occidens. utrumque habet vim declarandi, fluentem ex lis, quae proxime praecedunt. — é/grjvqv, pacem) Haec pacificatio antecedit promulgationem. v. 47.
v.46. év évt oamare, in uno corpore) cruci affixo. Hue ref. in uno spiritu. v.48. Conf. 04,4. — emourelvas tnv éyPouv, oc- cidens inimicitiam) Inimicitiam, adversus Deum ipsum, occidit, morte sua. — é» ari) in eo, scil. in corpore suo. Conf. antecedentia.
v.47. shdwv, veniens) a morte, profectione ad inferos, resur- rectione, victor laetus ipse wltro nunciavit. Insigne verbum. 2 Tim. 4,40. Joh. 44,18. — evyyyédioaro, evangelizavit) Verbum pro par- ticipio. coll. so¢yoag. v.14. Pacem nunciavit ore suo apostolis, Luc. 24, 36. Joh. 20, 19. 21. 26., et per hos ceteris. — eoyyyy vpiy roig muxoay urd.) Act. 2,39. not. — xa core) Hlegantiae est, quod semel h. 1. dicit ecoyyny, pacem. Indivisa est pax utrorumque.
v.18. brs) quia. — nog tov naréga) ad Patrem, ut ad Pa- trem. Hoc versu fit mentio Christi, Spiritus, Patris, eodem ordine,
uo Christus, Spiritus promissionis, et Deus spectatur versu 42. [Conf. c.4,5.5.] Aliter, Apoc. 4, 4. 5.
266 EPH. I, 19—21. Tl, 1—3.
v.49. gxére) non jam. Antitheton ad pristina. — gevov, hospi- tes) Oppositum cives. metaphora a civitate. — magovxor, inquilini) Oppositum domestici. metaphora a domo. — trav ayiwy, sanctorum)
Tsraélis. v. 42. conf. c. 3, 18. — c& Oe&, Dei) Iterum imnuitur S.
‘Trinitas, v. 49. 20. 22.
- v.20. éxorxodoundEévces, superaedificati) Frequens Paulo ad Ephesios, ¢. 3, 48., (coll. Act. 20,32.) et ad Timotheum, Ephesi epis- copum, metaphora a re architectonica. 4 Tim. 3,45. 2 Tim. 2, 19. s. — éni ro Seuehin, super fundamento) Ut fundamentum sustinet totam structuram; sic testimonium apostolorum et prophetarum sub- structum: est fidei credentium omnium. per illos jactum est funda- mentum: Christus Jesus, caput anguli h. 1. Idem, fundamentum ipsum dicitur 4 Cor. 3,44. — xal noogntav, et prophetarum) pro- phetarum N. T. qui ab apostolis sunt proximi. ¢. 4,44. 3,5. — ov- tog axooymviais avré, lapide angulari ejus) Paulus locum Esajae c. 28, 16., tanquam notissimum breviter innuit. coll. 4 Petr. 2, 6. not. Christus Jesus est lapis summus angularis fundamenti. Participium, évrog, initio commatis hujus, valde demonstrat in praesenti tempore. Pronomen eucé refertur ad Seusehiv’ nam si construeretur cum yousé, diceretur avré TOT *) yousé inog, uti dicitur avrog 0 iw- avyyg xva. cum articulo, Matth. 3,4. Marc. 6,47. Luc. 3,23. 24, 45. 36. Joh. 2,24. 4,44. 2Cor. 14, 44.