Opportunissimum vocabulum, archisacerdos: quod ab eruditis pri- dem est adhibitum, et aeque bene sonat, atque archigubernus apud Jabolenum, et apud alios archiflamen, archipraesul, archipontifex, et alia, quae notat Vossius de vitiis Latini sermonis p. 374., et alii. Quod ad rem attinet, mox gloriosus hicce summi sacerdotis titulus recurrit cap. 3, 4. Nusquam autem nisi in Psalmo 440., et Zach. 6, 43., et in hac Epistola Christus expresse appellatur Sacerdos: et in hac unice epistola de Sacerdotio Christi ex professo agitur. Unde patet, quam singularis in suo genere, quamque necessarius hic Novi Testamenti sit liber. Omnibus tamen hisce, etiam Veteris Testa- menti, locis additur regni mentio: quod saepius alibi sine sacerdo- tio memoratur. Etiam in cruce, in qua hic Sacerdos sacrificium peregit, titulus Regis erat. Sacerdotium juxta cum regno huie Pri- mogenito competit. — ra mov¢ tov deov, ad Deum) Sic ¢.5,4.— sig t0 ihaoxeoOar) ad expiandum. — rag apagrias, peccata) mor- tem et metum ejus afferentia. — r& aé, populi) populi, quem dixit semen Abrahae. v. 16. Ipse peccatum non norat: populi peccata expiavit. Es. 53, 8.
v. 48. gv wo, in quo) Hoc instar adverbii. Rom. 2, 4. — éu- varat, potest) De hac animi potentia agitur c. 4, 45. 5,2. — Borj- Pioat, opitulari) Hine infert Paulus Bondevav opem, c. 4, 16.
CAPUT Ill.
v. 4. "OGev, unde) Urgens particula. Ex iis ipsis, quae dicta sunt capite -2., fluere debet consideratio. — adsiqol, Sratres)’Nune primum eos appellat, ad quos scribit. Et fratrum titulus sanctita- tem habet ex cap. 2,41. — «yvoe, sancti) Habet hic versus yraoudy. — xihnosws énsouvis, vocationis coelestis) per Dominum e coelo factae, et eo, unde facta est, perducentis: c. 12, 25. vocationis Det superne, ut Paulus ait Phil. 3,44. Vocationis correlatum ouohoyla confessio: de qua mox. Sic Paulus 4 Tim. 6,42. — uwéroyor, par- ticipes) Idem verbum v. 44. c. 6, 4. 1,9. 42, 8. — tov amdgodov) Apostolum, Legatum, Dei Patris: eum, qui Dei causam apud nos agit. Inde dicimur, vocationis coelestis participes. — xai avzlEgec., et archisacerdotem) qui causam nostram' apud DEUM agit. Inde dicimur sancti. Hic Apostolatus et Pontificatus uno Mediatoris vo- cabulo continetur. Ut apostolum confert Jesum Mosi; ut sacerdo- tem (quae appellatio reassumitur c. 4, 44.) Aaroni, simulque utri- que praefert. utramque dignitatem, quam duumviri illi fratres divi- sam habebant, hic unus conjunctam habet, et multo eminentiorem. Hoe loco dicitur, sensu respectivo, musog jfidelis, uti adnOre verus, Joh. 5, 34., wnverwerflich, testimonium, quod non potest recusari. — rg ouohoyiag judy, confessionis nostrae) Confessio innuitur, non ea, quae fit ad homines, sed quae fit ad DEUM. Egregie hoc verbo exprimitur natura fidei, quae prono responsu in promissionem fertur. DEUS, qui filium misit et sacerdotem nobis dedit, Agyer, dicit: homo, cuodoyet, condicit, assentitur, subscribit: Sic ¢. 4, 14. 40, 23. Id faciebant solennissime in baptismo. Oppositum, avrs- Aoyla , contradictio. ce. 49; 3.
v. 2. mugov ovra, qui fidelis est) Num. 42, 7. in fine mw 459 nim paxd ma 55932 LXX, o Geoanwy us (conf. mox v. 5.) navoie,
_HEBR. II; 2—6. at
éyv dh to orem us nisdg ése. fidelem dicit eum, qui et ipse talis
st, et a DEO talis agnoscitur, et laudatur. Inde fluit fidelitas in officio, et fides auditorum sine exceptione, eam ipsam ob causam, quia Moses sit jx> conf. Num. cap. eod. v. 8., item in fine. — rai jnotnoavre avrov) Jesum fecit Christum et apostolum suum et ar- chisacerdotem Pater coelestis. ¢. 5,5., ubi rd moenjoavre respondet to yevndyvar fieri, per verbum Domini. Adde Act. 2,36. Et hoc ad jfidem nos movet. Simillima locutio 4 Sam. 42, 6. 8. Dominus qui fecit (LXX, 6 morjoag,) et misit Mosen et Aaron. — wg xat aavons, ut etiam Moyses) Sic Deut. 18, 15. Laudat Mosen, Ju- daeos concilians ; antequam ei Christum praeponit: quanquam animos eorum ad id audiendum praeparavit, Kundem etiam angelis prae- ferens. — ofxw, domo) Rara appellatio, Mosis tempore. —- auré, ejus) DEI. v. 6. not. o %
v. 3. mhelovog, uberiore) Christus, propheta, ut Moses, Act. 3, 22. not. (quum ceteri prophetae Mosen tantummodo declaraverint:) et tamen alius atque Moses, c. 8, 9. Joh.4,47. Mose major. h. I. — yag, enim) Aetiologia respicit ad xatavoraure considerate. — dons, gloria) Mox reuny, honorem. tiun h. 1. quiddam magis in- ternum notat. eam dvfa sequitur. — ré ofxs) Genitivus regitur a mieiova comparativo. Est enim enthymema: Christus est major domo: (nam domus paratur; Christus paravit domum et omnia, adeo- que DEUS est:) Ergo Christus est major Mose. Ratio: nam Mo- ses est minor domo, tanquam minister et quasi quaedam portio domus. Conf. Matth. 42, 6. not.”