ribus meis, quibus me: carere non posse scio, fidem meam. Sunt duo effata, quorum prius fidem ante opera, posterius opera ante fidem, emphaseos causa, enunciat: (sic quoque v. 22. Luc. 44, 36. not.) et prius spectat ad illud, tu fidem habes; posterius ad illud, et ego opera habeo. Vid. App. crit. Ed. Il. ad h. 1. [Ze yoots acuit provocationem, detkov xrh, Not. crit.]
v.49. ov negeverg, tu credis) Anaphora est in tu: nam hie quo- que versus continetur sub dicet quis. — o Seog sig, Deus unus) Notanter ponitur fundamentalis ille articulus, qui semper fideles ab infidelibus diremit. — musevsov, credunt) Verbum credo latissime hie accipitur: nam daemonia sentiunt et intelligunt et meminerunt, Deum esse et unum esse. — xal golooeor, et tremunt) terribili ex- spectatione aeternorum cruciatuum. Usque adeo fides illa nee justi- ficat nec salvat: et tamen efficaciam aliquam habet, sed in contra- rium. Hoc praeter exspectationem lectoris additum magnam vim habet.
v.20. Selec, vis) Morata interrogatio. sane imanes homines no- lunt scire, et dissimulant. — xeré, inanis) mania verba jactans. — ywoig ray goywv véxoa ésuv, sine operibus mortua est) Id et de- claratur et probatur versu seq. — »éxoa, mortua) expers vitae et vigoris justifici et salvifici. wey, Cov. 4. Gen. cum Latinis pleris- que. Negat Baumgartenius hance variationem inter memorabiliores referri oportuisse. Memoravi in margine haud fortasse memoraturus, nisi Latina lectio usitata haberet otiosa. Addidi tamens. Praeterea in editione minore delevi.
v.24. a@oaau 0 naryo yur, Abraham pater noster) Sic Pau- lus, Rom. 4,4. — &€& goywy édvxacwOn, ex operibus justificatus est) Agnoscit Jacobus internum propriumque fidei vigorem, operibus prio- rem et ab operibus eorumque in fidem redundante virtute distinctum, vy. seq. ignorant autem eundem hypocritae; opera, quibus tamen ii- dem carent, facilius palpantes. quare Jacobus ad hominem agit, et ad eos convincendos fere opera commemorat, ipsum fidei vigorem sub eorum commemoratione subaudiens. Neque verbum dexasso0ae justificari Jacobus non eodem, quo Paulus significatu adhibet; quo videlicet justitia conjunctissimam habet salutem. v.44. Est autem significatus ille valde praegnans, ut quam late patet peccatum cum reatu et vitio, tam late ex adyerso pateat justitia, (vid. omnino Rom. 3, 20. not.) denotans omne id, quo homo sit, et judicetur, et dicatur justus, i. e. talis, cui Deus jam non sit iratus ob reatum, sed reconciliatus; et qui vicissim jam non sit hostis Deo, sed amicus. v. 23. coll. Rom. 8,7. cum antec. et conseq. Hune unum eundem- que significatum vocis duxaséy justificare Paulus restrictius adhibet, Jacobus latius. cur? nimirum ille loqui solet de actu justificationis, qui maxime constat in remissione peccatorum: hie, quod apprime notandum, de statu loquitur ejusdem justificationis (qui perperam appellitatur justificatio secunda) quum homo in justitia, quae fidei est, perstat; in ea, quae operum est, progreditur. Exinde Paulus Abrahamum eredentem, ex Gen. 45,6. Jacobus, etiam ifhmolantem multo post, ex Gen. 22,40. producit. Ille simpliciter allegat zo reputatum est: hic etiam ro amicus appellatus est, quod postea acces- sit. Ile ait: Deus justificat, et, justificat impium, et, justificati sumus: hic simpliciter, homo justificatur. Ile fidem solam, non opera quam-