vis ex fide fluentia memorat; hic, fidem et opera. —éni ro Svota- syovov, super altare) Innuit, opus Abrahami fuisse plane serium. __-v. 22. dre, quod) Duo commata, quorum in priore si illud, Jides , in altero operibus cum accentu pronunciaveris, sententia li- quido percipietur, qua exprimitur, quid utravis pars alteri conferat. — » niseg, fides) Fide obtulit Abraham. Hebr. 44, 17. — ovvijo- yee, cooperabatur) Igitur aliam fides habet év¢oyscav, efficaciam et “operationem, aliam opera; et quidem illa ante haec, et cewm his. Non “ animant opera fidem, sed fides opera parit, opera fidem consum- mant. — éreleewn, consummata est) Non dicit, vivificata est. Ex operibus fides habet, non ut sit vera, nam veritatem habet ante opera; sed ut sit perfecta, et amicitiam divinam assequatur. v. 23. coll. Joh. 15, 10.. Vigor fidei, qui opera parit, ex illo partu et actu augetur, excitatur et corroboratur, uti calor nativus corporis labore, quem ciet. conf. 4 Joh. 3, 22. Multo perfectior in fide re- diit Abraham a sacrificio illo, quam eo accesserat. Idem verbum, rehevso9ar adhibet Alexander Aphrod. 1. 2. de Anima, cap. Teé- tos 0 ésv, quum describit intellectum, cognitione auctum rerum extra ipsum positarum. Fides ipsa consummatur per opera, i. e. *) ~vera demonstratur. : vy. 23. éxlnow9n 1 yoaqgn, impleta est scriptura) Ampliatio in sermone est. nam inpletum ante fuit, quam scriptum. porro quo Abrahae tempore impletum? quum primum credidit, an postea quum immolavit? utroque tempore: sed ad tempus immolationis maxime refert Jacobus, de statu quippe Abrahami justificati loquens, ad quem etiam pertinet illud, amicus appellatus est. sed hine probat justifica-
tionem ex operibus, illine justificationem ex fide. — dé) Particulam hane reperi in duobus ms. Lat. Id quod notasse juvat, ne dubita- tionem de genuina ejus lectione augeant aliae versiones. — xa)
gihog 926 éxdndn, et amicus Dei appellatus est) Haec est totius versus pars altera; neque enim pertinet ad ditionem verbi impleta est. Fuerat amicus Dei Abraham, jam ante obitum, et post obitum ita appellatus est a posteris, 2 Chron. 20, 7., et a Deo ipso, Es. 44,8. Amicus erat, active, amator Dei, id quod pertinet ad opera; et pas- sive, amatus a Deo, id quod pertinet ad justificationem ex operibus. Uterque sensus, vi relatorum conjunctus, habetur etiam Joh. 15, 44. In Hebraeo est amex quod ll. ce. active sonat, passive significat : certe apud Esajam parallela sunt servus, electus , amicus. et LX&X, Gv nyannoa, util. ec. Chron. rh ryannuévy oe. quem ad locum etiam Halenses annotant, Arabibus Abraham. velut proprio nomine Alchalilo i. e. amicum Dei dici. Sic quoque Judith 8, 22.: Abra- ham amicus Dei effectus est. quae tamen Graece non leguntur,
vy. 24. dpdre, videtis) Sic, Blémerg, vides, Vv. 22. — && Yoyow Ovxarécae, ex operibus justificatur) v.24. not. — avdowmos, homo) Judaeus, Graecus. — povor, solum) Cyclopas evangeliophoros, ut ‘Erasmus appellat, degeneresque Lutheri discipulos, qui fidem solam, non Paulinam, sed ab operibus desolatam pro vexillo habent, prae- videns hoc loco notavit Scriptura.
v. 25. xal 6acB, et Rahab) Post virum Abrahamum Judaeo-
rum patrem ponitur mulier; nam viros et mulieres appellat c. 4, 4.; P P ;
_—
*) Conf. D. Ernesti. Bibl. th, T, VI. p. 22 E. B.
‘Pi, Li
498 JAC. II, 25, 26. Ul, 1—4.
eaque ex gentibus, quae plane flagitiosa fuerat, ne quis a Jpaaeis tantum opera requirat. v. 26. 720, enim) Enim pro igitur, uti Rom. 3, 28% not. .-— TO GOMa Ywols mvEvuaros, corpus sine spiritu) mvetma Saepe mvony halitum, vitae indicem; sed quum corpori opponitur, spiritum sive animam notat: neque id h. 1. alienum. fides sine operibus est ut corpus exanime: sed non, ideo fides viva originem vitae habet ex operibus. cur Jacobus opera potius, quam proprium fidei vigorem commemoraverit, notatum est ad vy. 24. Habent vani speciem, non virtutem. 2 Tim. 5, 5. Tit. 4, 46.