v. 9. e, si) Ab eo, quod negari nequit, et tamen minus est, coneludit ad majus. — za» avPewnwy, hominum) in quocunque negotio, Joh. 8, 17., et in ipso spiritus et aquae et sanguinis testi- monio administrando. nam tametsi id divino instituto et jussu fa- ciunt, tamen ipsi manent homines. Joh. 5,34. 3, 34.— 7 uagruola ré Os, testimonium Dei) Patris, cujus Filius est Jesus. Vide finem versus hujus. Notatur autem simul cum testimonio Patris testimo- nium Filii et Spiritus item divinum et coeleste, quia opponitur te- stimonio hominum in plurali. Testimonium Patris est quasi basis testimonii Verbi et Spiritus sancti, sicut testimonium spiritus est quasi basis testimonii aquae et sanguinis. — psifwy ésiv, majus est) [adeoque acceptatione multo dignius. V. g.| Joh. 5, 56.
Summa eorum, quae diximus, haec est: Graeci codices, in qui- bus epistolae, v. gr. Johanneae, habentur, nec tam multi sunt, nec tam antiqui, ut versui de Tribus in coelo testantibus, quippe cujus plane singularis est ratio, debeant officere. Latino is nititur inter- prete, solo propemodum, sed vetustissimo et sincerissimo, quem con- tinuo sequuntur plurimi perpetua seculorum serie patres, in Africa, Hispania, Gallia, Italia, cum provocatione ad Arianorum consen- tientem lectionem. Ipse denique contextus hune versum tanquam centrum et summam epistolae comprobat. — avrn ésiv, hoc est) Plane in eo versatur.
v. 10. év éavrm, *) in se ipso) intime.
v. 42. 6 Ezmv) habens, in fide. — zov viov, Filium) Habet versus duo cola. in priore non additur Dei: nam fideles norunt Filium. in altero additur, ut demum sciant infideles, quanti sit, non habere. — éyev, habet) Priore hemistichio cum emphasi pronuncian- dum est habet; in altero, vitam.
v. 13. ravra) haec, quae in hac epistola habentur. WVerbum scribo, in exordio, cap. 1, 4., nune in conclusione fit praeteritum, scripsi. — roig **) mesevsouv eg TO Oroue t& Vid té Oss, creden- tibus in nomen Filii Dei) Summa versus 5—10. — iva etdjre ore lany éysre aiwveov, ut sciatis quod vitam habetis aeternam) Id fluit ex versu 114. — xal ive megevnre) et ut credatis, scil. sub propiore spe vitae. Id fluit ex v.42. Plane in fide esse debemus.
v. 14. xara ro O&hyuw avrs, secundum voluntatem ejus) Con- ditio aequissima, latissime patens. [Pron. avrot DEUM spectat. Be) 4 ne eo)
v. 15. €av oidamev) éxv interdum habet indicativum, praeteriti temporis; idque hic facit ad confirmandum. — éyousv) habemus, etiam ante eventum ipsum: (conf. 4 Sam. 4, 17.8.) et eventum ipsum scimus non esse fortuitum, sed precibus. impetratum.
v. 46. éav reg, si quis) Additur casus omnium maximus; ut possis orare etiam pro altero, in re gravissima. conf. ¢. 2,4. — in, viderit) Ergo peccatum hoe potest nosei a regenito. — OMuOTavorTa amaotiav, uy m00¢ Davaror, peccantem peccatum, non ad mortem) qualecunque peccatum, modo ne ad mortem. uy, ne, formula exci- piendi, (Matth. 49, 9.) plus, quam ov non, v. 47. Quam diu non
*) Lectionem iv ara praefert crisis Ed. 1. et 2. Sensus perstat. E. B. **) Hic verborum ordo nititur erisi Ed, maj.; alius, in Vers, germ. 00- vius, sequitur crisin Ed. 2. KE. B,
4 JOH. V,‘46—48. 575 constat, esse peccatum ad mortem, orare fas est. — Qavarov, mor- tem) De morbo, ex quo Lazarus mortuus est, sed postea mox re-_ suscitatus, dicitur, non est ad mortem, Joh. 41, 4. not. at Ezekias — aegrotavit mixd ad mortem, Es. 38, 4., nisi miraculo convaluisset. Hoe autem loco Johannes mortem et vitam dicit, uti cap. 3, 44. Quid porro sit peccatum ad mortem, declaratur ex opposito, versu 47., ubi subjectum est, Omnis injustitia; praedicatum bimembre, pecca- tum, wdgue citra mortem. Ergo quaelibet injustitia, quae in vita communi admittitur, est peccatum non ad mortem. Peccatum autem ad mortem est peccatum non obvium, neque subitum, sed talis sta- tus animae, in quo fides, et amor, et spes, in summa, vita nova, exstincta est: si quis sciens volensque mortem amplectitur, non ex illecebris carnis, sed ex amore peccati, sub ratione peccati. Repu- dium gratiae proaereticum. Homo, dum hoc peceatum-peceat, vitam ase repellit: qui igitur alii vitam ei concilient? Datur tamen etiam peccatum ad mortem corporis, v. gr. apud populum, pro quo ter deprecatus propheta, deprecari vetatur: Jer. 7,46. 41, 44. 44, 44. 15, 4. 2.: imo peccatum ad mortem ejusmodi ipse admisit Moses, ad mortem non deprecandum: Deut. 3, 26. Conf. 4 Sam. 2, 25. 3, 14. de domo Eli: et contra, de peccatis et morbis per preces depellendis, Jac. 5, 44. seqq. — al’rnoe) 0 nagdyovasng. — dw- oe, dabit) Deus, rogatus. — aura) illi, fratri. — Cwyy, vitam) Ergo peccans ad mortem est in morte, et tamen ulterius peccat ad mortem. — roig) > i.e. quod attinet ad peccantes non ad mortem, —iciv auagria moog Gavarov, est peccatum ad mortem) Summum praeceptum est fides et amor. ergo summum peccatum est, quo fides et amor perimitur. Illic, vita, hic, mors. Non tamen denotatur hic tale peccatum, quod nos appellamus, mortale, ut sunt omnia irrege- nitorum, c. 3, 14., et nonnulla fratrum relabentium; qui proprie soli egent, ut wita eis detur. — & — héyw, non — dico) pro dico — non. locutio morata et Attica. Deus non vult, ut pii frustra orent. Deut. 3,26. Si-ergo, qui peccatum ad mortem commisit, ad vitam reducitur, id ex mero provenit reservato divino. — éxeivng, illo) Vocula habet vim removendi h. 1. — égmryon) Modo, aiétyj- ox, Differunt verba. Joh. 44, 22. not. Hic non modo non airety, sed ne éowrgy quidem praecipitur. ggwryon est ut genus: alrety species quasi humilior. Non a¢rety modo removetur, sed etiam ge- nus. Species haee aérety non occurrit apud preces Christi. aérery in victum quasi et reunr convenit.