v.43. ov yao, non enim) Valde exstans Propositio. cujus verba etiam ad gentes spectant; sed ad Judaeos praecipue accommodan- tur. de illis v.44.s. de his v.47.s. quare etiam versus 16. a ver- su 45. pendet, non a versu42. Multa turbarunt, qui a v. 44., im-
mo a y.43. ad fin. v.45. parentheseos sepem statuerunt. — o0é axeoatai, auditores) otiosi, quamlibet seduli. — nege ro dew, apud Deum) v.2. — mnotnral, factores) nempe, si homines se prae- stiterint factores. c.10,5. Possunt facere ea, quae sunt legis: sed totius legis factores praestare se non possunt. — dexarmFyoorrar,
justificabuntur) Hoc verbum, nomini d’xatoe, ipso facto justos deno- tanti, contradistinctum, involvit conditionem praestandam, et tum subsecuturam in die judicii divini declarationem justorum.
v.44. dcav, guum) Postquam Paulus judaicum judicium contra gentes perversum refutavit, nune verum judicium divinum ostendit, contra easdem. De gentibus agitur htc magis directe ad gentes con- vincendas; et tamen, quod his obiter conceditur, eo fine conceditur, ut Judaeus peragatur gravius: sed v. 26. de gentibus plane inciden- ter, ad convincendum Judacum. quare hie ponitur orar, guum; il- lic, gav, si. — yoo, enim) Causam reddit, cur etiam a gentilibus postuletur, ut sint factores legis. nam quum vel tantillum faciunt, obligatos se esse recognoscunt.. Et tamen docet, illos per legem na- turae sive per se ipsos justificari non posse. Sunt quatuor senten- tiae: quum — hi — qui — una testante. secunda declaratur per ter- tiam, prima per quartam. — €@vy) Non, roe évy* homines aliqui é& é9vav. Et tamen nullus est, qui plane nihil faciat é roy ré DOME. Noluit dicere éFvexol, quod solet in pejorem partem accipi. — Mn vouov’ vouoy un, non legem: legem non) Nec hie quidem commutatus verborum ordo ratione caret. priore loco emphasin ha- bet non, ut amplificetur illud non habere: altero loco emphasin ha- bet Jegem, in antitheto ad sibi ipsis, Sie quoque vonog modo sine articulo, modo cum articulo, non sine causa dicitur. v.13. 23. 27. 3, 49-24. 7, 4. seqq. — puoee, natura) Constr. ur vomor Exovea proee,
ROM. Il, 44—46. q 47
&
_ non legem habentes natura, *) plane ut v. 27., } éx quosws axQ0-
Busta , ex natura praeputium, contra ac Syrus, ex natura legem Saciens. Gentes sunt natura (i.e. per se, ut nascuntur, non ut ho- mines, sed ut gentes) legis (scriptae) expertes: cum Judaei sint na- tura Judaei, Gal.2, 45. adeoque legem (scriptam) habeant natura. conf, c. 41, 24. fin. Neque tamen periculum est ullum, ne vis illa constructionis , quam plerique sequuntur, natura ea, quae sunt le- g's, faciant, intereat. nam quod gentes, legem non habentes, fa- eiunt, sane natura faciunt. Legis vocabulum non philosophico, sed Hebraico usu venit apud apostolum: itaque appellatio legis natura- lis non exstat in Scriptura sacra: v. 12. res ipsa est vera. — moen, faciant) non solum opere, sed etiam motibus intimis. v. 45. fin. a
. &rov, hi) Haec vocula nomen collectivum Z0un, gentes, flectit ad
| + sensum distributivum. [— quatenus scilicet faciunt. V. g.] — vouos,
lex) Quod Judaeis est lex; id gentes ipsae sunt sibi.
v. 45. évdetxvuvtar) demonstrant, sibi, ceteris hominibus, et Deo ipsi quodammodo. — ro Zoyow c& vous) opus legis ,. legem ip- sam cum sua activitate. Opponitur literae, quae est accidens. — yountor, scriptum) Nomen, non participium. nedum infinitivus. Al- Iudit Paulus ex opposito ad tabulas Mosis. Hoc scriptum antecedit factionem eorum quae sunt legis, sed postea quum quis aut fecit (aut non fecit,) sequitur demonstratio, et liquidius apparet perma- nens illa seriptura. —- suumagrvggans, una testante) Allegoria. in judicio sunt actor, reus, testes. testis, conscientia: accusant, vel etiam defendunt, cogitationes. Natura et peccatum ipsum festatur: con- scientia una testatur. — avrwy) ipsorum. — tH¢ Guverdnaeng, con- scientia) Nullam facultatum suarum minus in potestate habet anima, quam conscientiam. Sic cuveldnass et Aoyeouos junguntur Sap. 47, 4A. 12. — werakd adanihov, inter se invicem) sicut actor et reus. Hoc, ineunte commate, emphaseos causa ponitur, quatenus cogita- tiones cogitationibus implicatae, opponuntur conscientiae ad legem yelatae. — rv hoyiouov KALNYOOSYTOY, cogitationibus accusanti- bus) Resolvunt sic: una testantibus cogitationibus, quae accusant: sed cogitationibus accusantibus stat per se. — 7) xul, vel etiam) Particula etiam concessiva ostendit, cogitationes longe plus habere, quod accusent, quam quod defendant: ipsaque defensio (coll. 2 Cor. 7,44. defensionem) non est de toto, sed duntaxat de parte facti, quae ipsa rursum debitores totius convincit. ¢. 4, 20. — amohoyenévoy, defendentibus) Exemplum, Gen. 20, 4.