v.46. év sjugog, in die) Constr. cum demonstrant. neque enim obstat tempus praesens. v. 5. Ac saepe Paulus dicit: in die Domi- ni, quod plus dicit, quam im diem. 4 Cor. 5, 5. conf. coram 4 Tim. 5, 24. not. Quale quidque fuit, tale tum conspicietur, definietur et manebit, In illo die constabit illud in cordibus scriptum legis, apo- logiam etiam aliquam recte factorum conjunctam habens, quamvis homo in judicio succumbat, semet accusatore, propter cetera. Ad- que infert accusationem vel etiam defensionem (a majori ad minus
2 *) Per hane interpretationem comma, quod in Vers. germ. verba von Natur praecedit, ad evitandam amphiboliam omitti debere censeas, quanquam aequivoca distinctione sciens fortassis volensque b, Auctor wsus est. E, B, T. IL B
procedendo) in hac quoque vita constantem, quoties vel ipsum re- praesentatur homini judicium futurum, vel praeludia ejus in conscien- tia, homine inscio, aguntur. conf. 1 Joh. 4,17. Ac saepe ita loqui- tur Scriptura de futuris, speciatim de novissimis, ut citeriora prae- supponat. Judaeis v. 5. ut Gentibus h. 1. judicium futurum intenta- tur. — ta xovata, occulta) conscientiam et cogitationes. cont. 4 Cor. 4,5. Confirmat hoe nexum versus hujus cum praec. Ex oc- eultis vera qualitas actionum etiam ipsis plerumque agentibus ignota pendet. v. 29. Homines judicant ex manifestis, etiam de se ipsis. Judicabuntur etiam manifesta; sed non tum demum: judicantur enim, ex quo patrantur: occulta, tum demum. — ray avPownwr, homi- num) etiam gentium. — xara, secundum) i.e. ut docet meum evan- gelium. Hoe incisum addit Paulus, quia hic agit cum homine Jesum Christum nondum cognoscente, Evangelium est praedicatio tota de Christo: et Christus judex erit: et judicium in gentes non tam in V. T. quam in N. T. declaratur. Idque dicitur evangelium Pauli, ‘per Paulum praedicatum, etiam gentibus. Act. 47, 34. Articuli om- nes doctrinae evangelicae et articulus de judicio extremo:valde se invicem illustrant, atque hic ipse respectu fidelium plane est evan- gelicus. Act. 40, 42. 4 Petr. 4, 5.
v.47. e¢ dé, si vero) Si, coll. quum, v. 14. anaphorae simile quiddam habet: nisi quod oray, qguum, [de gentibus| plus ponit ; s¢, si, [de Judaeo| minus concedit. Post si sequitur ¢y, ergo, uti adhe, sed, c.6, 5. et d&, vero, Act. 44,47. conf. Matth. 25,27. Et protasin longiorem, quae ab é/, si, incipit, subsequens éy, ergo, in summam redigit. — (sdatog, Judaeus) Hic apex Judaicae gloriatio- nis (interposita ulteriore ejus descriptione, v. 47—20. additaque re- futatione , v. 24—24.) ipse refutatur versu 25. seqq. Descriptio au- tem gloriationis constat bis quinque commatibus: quorum priora quin- que, reguiescis — lege, ostendunt, quid sibi Judaeus sumat; reli- qua totidem, confidis — lege, ostendunt, quid is inde sibi amplius ad alios arroget. Utrinque primum respondet primo, secundum se- cundo, et sic deinceps: atque ut quintum prius, institutus, sie quin- tum posterius, habentem, denotat causam: quia sis institutus: quia habeas. — énovouatn) Medium: hoc cognomine te vocas, et vocari gaudes. — énavanavyn) requiescis in eo, quod tibi angustiam in- tentat. paedagogum pro patre habes. — ra voum, in lege) Scien- ter Paulus hoc nomen frequentat. — év Seq, m Deo) ut qui tuus sit Deus.
v.48. ro Oknuca) voluntatem, i.e. quicquid jure placitum est. sic, voluntas, absolute, Matth. 48, 44. 4 Cor. 46,42. Haec autem voluntas nulla est praeter voluntatem Dei: sed evdaSevae magna fa- eit, ut Paulus non addat, Det. — doxeuagers) probas, approbas.
v.49. é» oxarec) in tenebris ignorantiae connatae.
Vv. 20. “dggwory) Sumitur h. 1. in bonam partem, respectu Ju- daei gloriantis: informationem. — rig yrwosws xai tig adndelac, cognitionis et veritatis) év dva dvotv. veritas hoc loco dicit axei- PBevay doctrinae cognitae; hodie, orthodoxiam.
v.21. & dedaoxerg, non doces) Metonymia consequentis. se ipse non docet, qui non facit. — xyovoowv, praedicans) clare.
V. 24.22. wdenrecg’ wovyeverg* isgoovieig, furtum, adulterium, sacrilegium committis) atrocissime peecas in proximum, te ipsum,
ROM. Il, 22 —29. Ml, 4. 2. AQ
Deum. Ad gentes Paulus ostenderat peccata primum contra Deum, deinde contra se, deinde contra alios. nunc ordinem invertit: nam peceata contra Deum, in gentibus apertissima sunt, in Judaeo non item. —— 0 BdsAvoocmevos, qui abominaris) etiam ore. — ta eido- ha, idola) Judaei a captivitate Babylonica ad nostra usque tempora idololatriam, cui antea dediti fuerant, abominantur. neque tamen non interfecerunt Christum, et evangelium gloriamque Dei oppugnant. — iggoovierg, sacrilegium committis) quia Deo non das gloriam, quae proprie Dei est.