datam, ut homines interpretabantur, in ludos insumpsit: quo ipse populus ita commotus est, ut imperatori diras imprecaretur. — e&yov, usque) Innuit, finem fore ejus gemitus et dolorum.
V. 23. & udvov d&, non solum vero) Concludit a suspirio forti ad suspirium multo fortius. — avcot — xal jusig avrol, ipsi — etiam nos tpst) Prius ipsi refertur per antitheton ad creaturam, v. 22. posterius, ad v. 26. de spiritu: et tamen unum idemque subjectum denotat; alias dixisset apostolus, avrol of tiv amagyny “th. — tv awagyny té nvevuatos, primitias spiritus) i.e. Spiri- tum, qui est primitiae. vid. 2 Cor. 4, 22. not. Sumus primitiae quaedam ‘creaturarum Det, Jac. 1, 18. habemusque primitias spiri- tus. atque idem Spiritus penetrat omnes creaturas, Ps. 139, 7.: quo ex loco gemitus creaturae declaratur. Primitias habere dicuntur
-filii Dei, quam diu sunt in via. Primitias et bonum primitias se- quens qui habent, iidem sunt. — éyovrec, habentes) Hoc involvit causam, guia habemus. — év éavrois, in nobis ipsis) Significat, fide- lium gemitum longe differre a gemitu creaturae. — orevafouer) Srevalw h. 1. et. v. 22. significat cum gemitu desiderare. coll. 2 Cor. 5, 4. — ryv) Hic articulus ostendit, appositione, si eam resolvas, hane contineri sententiam: redemtio corporis nostri, est adoptio. — r7v anolurgnoty, liberationem) Haec erit in die novis- simo, quem sibi jam tum imminere proponebant. Affine élevPeola, libertas. Luc. 20, 36. [Von ea libertas innuitur, qua nos liberamur corpore, sed ea, qua corpus morte liberatur. V. g.|
v. 24. édmidv) Dativus, non medii, sed modi. ita salvati sumus, ut supersit etiamnum, quod speremus, et salutem et gloriam. Limi- tat praesentem salutem, sed, dum limitat, hoc ipso eam praesuppo- nit. — ti xai) cur etiam sperat ille id? cum visione, non est spe opus. Beati erunt certi de aeternitate suae beatitudinis; quia non egebunt spe: adeoque erunt confirmati.
y. 25. ef 62, si vero) Ex natura spei deducit fidelium exspecta- tionem.
v. 26. xai, etiam) Non solum creatura omnis suspirat, sed Ipse Spiritus fert auxilium. coll. v. 23. not. 2. Fideles ex utroque latere tales habent, qui cum illis gemunt et communem cum illis causam faciunt: ex uno latere totam creaturam, ex altero multo magis Spi- ritum. Quatenus Spiritus gemit, respectus est ad nos: quatenus etiam auxilium fert, respectus est ad creaturam.— svvartiausa- vecot) ovy in hoc composito, ut in ovupagruge, Vv. 16. — craig aoPevelars) infirmitatibus, quae sunt in nostra cognitione et in nostris votis. abstractum pro concreto : infirmitatibus, id est, orationibus, quae per se infirmae sunt. — yao, nam) Explicat Paulus, quae sint in- firmitates. — ti — “090, quid — sicut) Conf. quomodo aut quid. Matth. 10, 19. — dmegerruyydver) Uméo, super: uti v. 37. UmEove~ xomev’ et, Umeoereoiaosvoey, c. 5,20. Utrumque, UMEQEVTEVYAVEL, hoc v., et évrvyyaver, v. 27., praedicatum est de eodem Subjecto, scilicet Spiritu 8. Sic fere fieri solet, ut primo verbum compositum in sua emphasi justa ponatur, deinde vero, loco ejus, simplex tan- tummodo repetatur. Sic Rom. 15,4. mooeyeagn prius: subsequitur genuinum alterum éyeagy.— sevayuois, suspiriis) Omne suspirium pro- ficiscitur (thema, sévog) ex angustiis. itaque materia suspiriorum est ex
nobis: sed formam inducit Spiritus sanctus, unde suspiria, vel ex tristitia, vel ex gaudio, fidelibus sunt ineffabilia. ;
v. 27. dé) Ref. ad a privativum in ghadrjrous. — tag xagdias, corda) In cordibus habitat Spiritus, et intercedit. Christus, in coe- lo. Qui serutatur corda, est Pater, cui id in Scriptura potissimum tribuitur. — ro godvnua cé mvevuatos, sensum spiritus) Conf. pgo- yvnua Vv. 6 Sensum, nominativus: a plurali, sensa, sensorum. od ré mvsvuatos, Spiritus) sancti. v. praec. — xara) ad. nara Béov, non xare avdewnov. (conf. 1 Joh. 3, 20.) ut Deo dignum, eique acceptum et manifestum est. Spiritus sanctus intelligit stilum curiae coelestis; Patri acceptum. Emphasin habet hoc, commate ineunte. — inég ayiwy, pro sanctis) Non additur articulus. sancti sunt, et Deo propinqui, et auxilio digni, pro quibus zntercedit.
y. 28. ofdauev 0&, novimus autem) Antitheton: non novimus. v. 26. — tore ayanwor, amantibus) Hic describitur subjectum a fructu eorum, quae hactenus dicta sunt, amore erga Deum; qui amor etiam facit, ut fideles omnia, quae Deus immittit, dextre in bonam partem accipiant, et omnia constanter pervincant. [Jac. 4, 42. Exemplo est Paulus, 2 Cor. 1,3—44. V. g.] Mox in vocatis deno- tatur causa, cur huic subjecto tam lautum praedicatum tribuatur. — MAVTO ouvegyé) omnia cooperantur, per suspiria et aliis modis. Sic 4 Mace. 42,4.: 6 xavgog avr ouveoyet. — eo ayador, in bonum) ad glorificationem usque. v.30. fin. —- rome xara meoPeow xdnrorg sow, ws qui secundum propositum vocati sunt) Nova propositio re- spectu eorum, quae sequuntur. Anakephalaeosin totius beneficii, in justificatione et glorificatione siti, versu 30. dare instituens, regre- ditur nune primum ad summas ejus radices, ex his ipsis fructibus dulcissimis demum noscendas, simulque praeludit capiti nono. meo- Seorg propositum est, quod Deus constituit de salute suorum. xd7- roig, vocatis, nomen est, non participium: quia accedit gouw, qui sunt vocati. ro propositum explicatur v. 29. rd vocati, v. 50.