§ 132. THE ATHANASIAN CEEED. 691
onani Deum in trinitate et trinitatem in That we worship one God in trinity, and
unitate veneremur ; ' trinity in unity ;
4. Neque confundentes personas ; 4. Neither confounding the persons ; Deque substantiam separantes.'' nor dividing the substance.
5. Alia est enim persona Patris : alia 5. For there is one person of the Fac Filii : alia Spiritus Sancti.' ther : another of the Son : another of
the Holy Ghost.
6. Sed Patris et Filii et Spiritus Sancti 6. But the Godhead of the Father, una est divinitas : aequalis gloria, coaeter- and of the Son, and of the Holy Ghost ia na niajestas.'' aU one; the glory equal, the majesty
coStemal.
7. Qualis Pater, talis Filius, talis (et) 7. Such as the Father is, such is the Spiritus Sanctus.^ Son, and such is the Holy Ghost.
8. Increatus Pater : increatus Filius : 8. The Father is uncreated : the Sop increatus (et) Spiritus Sanctus. is uncreated : the Holy Ghost is un
created.
9. Immensus Pater: immensus PI- 9. The Father is immeasurable: the lius: immensus Spiritus Sanctus.* Son is immeasurable: the Holy Ghost ia
immeasurable.
' Gregory Naz. Orat. xxiii. p. 422: . . . novdba iv rpidSi, Koi rptdSa iv novdh
TpO(TKVV0VIJ.iVr]V.
' A similar sentence occurs in two places in the Commonitorium of Vincentiua of Lerinum (f 450) : " Ecclesia vero catholica unam divinitatem in trinitatis plenitudine et trinitatis aequalitatem, in una atque eadem majestate veneratur, ut neqxit singularitas substantia personarum confundat proprietatem, neque item trinitatis distinctio unitatem separet deitatis" (cap. 18 and 22). See the comparative tables in Montfaucon in Opera Athan. torn. ii. p. 725 sq. From this and two other parallels Anthchni (Disquisitio de Symb. Athan., Par. 1693) has inferred that Vincentius of Lerinum was the author of the Athanasian Creed. But such arguments point much more strongly to Augustine, who affords many more parallels, and from whom vincentius drew.
* Vincentius Lir. 1. c. cap. 19: *^^ Alia est persona Patris, alia Filii, alia Spiritna /Sancti. Sed Patris et Filii et Spiritus S. non alia et alia, sed una eademque natura." A similar passage is quoted by Waterland from the Symbolum Pelagii.
* Augustine, tom. viil p. 744 (ed. Venet.) : " Patris et Filii et Spiritus Sancti unam virtutem, unam substantiam, unam deitatem, nnam majestatem, unam ffloriam."
* Faustini Fid. (cited by Waterland): " Qualis est Pat'r secundum substantiaia, ialcrn genuit Filium" etc.
" So Augustine, except that he has magnus for immensus. Comp. below. Iim rnensus is differently translated in the different Greek copies : dKcndX-qirTo^, iirfipt^, and Siiterpoy, — a proof that the original is Latin. Venantius Fortunatus, in his Expositio fidei Catholicje, asserts : " Non est mensurabilis in sua natura, quia illocahp est, incircumscriptus, ubique totus, ubique prsesens, ubique potens." The word is thus quite equivalent to omnipresent. The translation " incomprehensible " in the Anglican Book of Common Prayer is inaccurate, and probably came from the Greek translation a.KaTd\riirros.
692 THIRD PERIOD A.D. 311-590.
10. ^ternu3 Pater: seteraus Filiua: 10. The Father is eternal: the Son eeternus (et) Sph-itu3 Sauctus.' eternal : the Iloly Ghost eternal.
11. Et tamen non tres seterni: sed 11. And yet there are not three eterunus ajteruus. nals ; but one eternal.
12. Sicut non tres increati: nee tres 12. As also there are not three uniuimensi : sed unus increatus et unus im- created : nor three unmcasurable : bui luensus. one uncreated, and one immeasurable.
13. Similiter omnipotens Pater: om- 13. So likewise the Father is alnipotens Filius : omnipotens (et) Spiritua mighty : the Son almighty : and the Sanctus. Holy Ghost ahniglity.
14. Et tamen non tres omnipotentea ; 14. And yet there are not three ailed unus omnipotens.^ mightiea : but one almighty.
15. Ita Deus Pater: Deus Filius: 15. So the Father is God : the Son is Deus (et) Spiritus Sanctus.^ God: and the Holy Ghost Ls God.
16. Et tamen non tres Dii ; sed unus 16. And yet there are not three Gods ; eat Deus.* but one God.
17. Ita Dominus Pater: Dominua 17. So the Father is Lord: the Son Filius : Dominus (et) Spiritus Sanctus. Lord : and the Holy Ghost Lord.
18. Et tamen non tres Domini; sed 18. And yet not three Lords ; but one onus est Dominus.* Lord.
19. Quia sicut singulatim unamqiiam- 19. For like as we are compelled by
* Augustine, Op. torn. v. p. 543 : " ^"Eiernus Pater, coceternus Filius, cocetermu Spiritus Sandusy
" In quite parallel terms Augustine, De trinit. lib. v. cap. 8 (torn. viii. 837 sq.); " Mao-nua Pater, magnua Filius, magnua Spiritus S., non tamen tres magni, sed unus magnus. . . . Et bonus Pater, bonus Filius, bonus Spiritus S. ; nee tres boni, sed unus bonus ; de quo dictum est, ' Nemo bonus nisi unus Deus.' . . . Itaque omninotens Pater, omnipotens Filius, omnipotent Spiritus S. ; nee tamen tres omnipotent tes, sed unus omnipotens, ' ex quo omnia, per quera omnia, in quo omnia, ipsi gloria ' (Rom. ix. 36)."
• Comp. Augustine, De trinit. lib. viii. in Prooem. to cap. 1 : '' Sicut Deus Pater^ Deus Filius, Deus Spiritus S. ; et bonus P., bonus F., bonus Sp. S. ; et omnipotens P., omnipotens F., omnipotens Sp. S. ; nee tamen tres Dii, aut tres boni, aut trc3 omnipotentes ; sed unus Deus, bonus, omnipotens, ipsa Trinitas." — Seim. '215 (Opera, torn. V. p. 948) : " Unus Pater Deus, unus Filius Deus, unus Spiritus S. Deus : nee tamen Pater et F. et Sp. S tres Dii, aed unus Deus." De trinit. x. c. 11 (§18); " Haec igitur tria, memoria, intelligentia, voluntas, quoniam non sunt tres vita», sed una vita ; nee tres mentes, sed una mens ; consequenter utique nee tres substantias Hunt, sed una substantia." Comp. also Ambrosius, De Spiritu S. iii. Ill: "Ergo njinctus Pater, sanctus Filius, sanctus et Spiritus ; sed non tres sancti; quia imua e6| Deus sanctus, unus est Dominus ; " and similar places.
* Comp. the above passage from Augustine, and De trinit. L c. 6 (al. 8) : " Et tamen banc trinitatcm non I xs Deos, sed nnum Dcum." A s'milar passage in Vigibu3 of Tapsus, De trinitate, and in a sermon of Oajsarius of Aries, which is ascribed to Augustine (v. 399).
• Augustint : " Non tamen sunt duo Dii et duo Domini secundum forniam Dei, sed ambo cum Spiritu suo U7ius est Dominus . . . sed s:;nul omucs non tres J>oiiiuuit