An isos kai ho Theos einai henas
Atqui si unus Deus est, necesse
phainetai, pos na eton ananke, na eton kai hena prosopon; videtur, illum etiam unicam tantumodo personam esse?
Ap. Den einai ananke; diati ho Theos einai henas eis ten phusin kai ten ousian, ma trisupostatos, kathos einai phaneron apo ten didaskalian autou tou Soteros hemon, hopou eipen pros tous Apostolous tou (Matth. ke. ith'.); poreuthentes matheteusate panta ta ethne; baptizontes autous eis to onoma tou Patros, kai tou Huiou, kai tou hagiou Pneumatos. Apo ta hopoia logia phaneronetai, pos eis ten mian Theoteta na einai tria prosopa, ho Pater, ho Huios, to Pneuma to hagion, Pater ho hopoios pro aionon genna ton huion apo ten idian tou ousian, kai to hagion Pneuma proiesin. Huios ek Patros gennetheis pro aionon homoousios auto; Pneuma hagion ap' aionos ekporeuomenon ek Patros, homoousion to Patri kai to huio; touto hermeneuon ho theios Damaskenos legei houtos (a. Bib. keph. ia.); ho Huios kai to Pneuma to hagion, eis mian aitian, ton Patera, anapherontai. Kai allachou (keph. i.) ho autos; ho huios ek tou Patros esti me tropon genneseos; to Pneuma to hagion kai auto ek tou Patros einai, ma ochi me tropon genneseos, all' ekporeuseos. Kai ho theologos Gregorios eis ta logia tou Apostolou ta pros Rhomaious (keph. ia. ls'.), hoti ex autou, kai di autou, kai eis auton, ta panta, legei
Resp. Nihil necesse est. Quippe secundum naturam et essentiam Deus unus est; at personis trinus. Quod ex ipsius Servatoris nostri, ad Apostolos suos loquentis, doctrina satis claret (Matt. xxviii. 19): 'Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, Filii, et Spiritus Sancti.' Unde patet, in una et eadem Divinitate tres omnino esse personas; Patrem, Filium et Spiritum Sanctum; Patrem, qui ante secula, de propria essentia sua, Filium gignit, ac Spiritum Sanctum emittit; Filium, a Patre ante secula genitum, illique consubstantialem; Spiritum Sanctum, ab omni æternitate de Patre procedentem, Patrique ac Filio coëssentialem. Quam rem hisce verbis exponit divinus Damascenus (Lib. I. c. xi.): Filius, et Spiritus Sanctus ad caussam unam, nempe Patrem, referuntur. Idem alio loco (cap. x.): Filius a Patre per modum generationis exsistit: Spiritus Sanctus itidem a Patre est; at non per modum generationis verum processionis. Porro et Gregorius Theologus, in verba Apostoli ad Romanos (xi. 36): 'Ex illo, et per illum, et in illum omnia;' sic loquitur (de Spiritu
ohoto; to proton (egoun to ex autou) prepei na apodosomen eis ton Patera, to deuteron, eis ton Huion, kai to triton, eis to hagion Pneuma; dia na gnoristhe, pos einai trias eis ten theoteta. Kai pros toutois diati homoios kai aparalaktos, choris tinos exaireseos, baptizometha eis to onoma tou Patros, kai tou Huiou, kai tou hagiou Pneumatos; Loipon ho, ti einai ho Pater eis ten phusin, to auto einai kai ho Huios kai to hagion Pneuma. Alla men ho Pater einai Theos kata phusin alethes kai aionios, kai panton poietes ton horaton kai aoraton, toioutos loipon einai kai ho Huios kai to hagion Pneuma. Kai einai homoousia allelois, kata ten didaskalian tou Euangelistou Ioannou, hopou legei (a. Ioan. e. z'.); hoti treis eisin hoi marturountes en to ourano, ho Pater, ho Logos kai to hagion Pneuma; kai houtoi hoi treis hen eisin. Eis ta hopoia logia touto monon exaireitai, hopou ho Pater einai aitios eis ten Theoteta tou Huiou kai tou hagiou Pneumatos; tauta de ta duo prosopa einai ex ekeinou, ekeinos de ex oudenos. Houtos edidachthemen ap' autes tes aioniou aletheias, ton Iesoun ton Sotera mas, houtos apo tous hagious apostolous parelabomen. Kai hai oikoumenikai kai topikai Sunodoi, homoios kai hoi didaskaloi tes ekklesias alloias loges oute edidaxan, oute eparadokasin, e ekurosasi para houto; S. f. 64, Ald. p. 604, Par. adde p. 431): Primum (nimirum ex illo), Patri reddemus: secundum Filio: tertium Spiritui Sancto: ut inde palam fiat, exsistere re vera in Divinitate Trinitatem. Tum præterea quare æquali ratione nullaque differentia ant exceptione in nomen Patris, Filii et Spiritus Sancti baptizemur? Quapropter quod secundum naturam Pater est: id ipsum et Filius et Spiritus Sanctus est. Atqui Pater natura verus et æternus Deus est, rerumque omnium, quæ sub adspectum veniunt aut non veniunt, conditor; talis igitur omnino tum Filius est, tum Spiritus Sanctus, sibique invicem consubstantiales sunt, docente ita Joanne Evangelista (1 Joh. v. 7): 'Tres sunt, qui testificantur in cælo, Pater, Verbum et Spiritus Sanctus: et hi tres unum sunt.' Unum illud tamen his in verbis singillatim excipiendum, quod in essentia divina Filii Sanctique Spiritus caussa Pater est, quod ambæque hac personæ ab illo originem habent: at ipsemet ab nemine. Hunc in modum ab ipsa æterna Veritate, Jesu Servatore nostro, edocti sumus: hunc in modum de sanctis Apostolis accepimus: hunc omnino in modum, et non alium, universales particularesque Synodi una
kai touto kratei homoios he orthodoxos hemon kai katholike ekklesia. Dia ten pistin tauten hoi hagioi martures echusan to haima ton, kai allaxasi ten zoen tauten me ton thanaton. Tetoias loges kai hemeis chreostoumen na pisteuomen ex holes mas tes kardias anamphibolos, kai na phulattomen ten pistin tauten asphalos kai stereos, kai di auten na apothneskomen (hotan he chreia to kalese) dia ten elpida tes soterias mas, sunergounton kai ton agathon hemon ergon, hon tas ameibas thelomen echein en ouranois aionious. cum doctoribus Ecclesiæ docuerunt, tradiderunt, sanxerunt. Idemque consimiliter Orthodoxa ac Catholica Ecclesia nostra tenet docetque. Hanc eandem ob fidem sanguinem suum sancti Martyres profuderunt, mortemque cum vita præsente commutarunt. Hoc plane et nos modo, ex toto corde nostro, sine ulla titubatione credere, atque hanc firmam et inconcussam servare fidem, illiusque caussa, si necesse sit, mortem oppetere debemus; ob spem nimirum æternæ salutis nostræ, adminiculantibus etiam bonis operibus nostris, quorum præmia fructusque sempiternos in cælo percepturi sumus. Erotesis i. Quæstio X.
Epethumoun me phaneroteron tropon na katanoeso to musterion tes hagias triados.
Vellem sane paullo clarius distinctiusque isthoc sacræ Trinitatis mysterium percipere.
Ap. Me oude kan mian homoioteta einai dunaton na phanerothe teleios to pragma touto, kai na paraste eis ton noun mas phanera, me tina tropon einai ho Theos henas eis ten ousian, kai treis eis tas hupostaseis. Kai pos me oudemian homoioteta emporei na gnoristhe, to martura ho autos Theos, onomazomenos Iechoba, dia tou prophetou legontos (Es. ms'. e.), tini me homoiosate kai me exisasete kai eparabalete me, kai eperomoiasete me, dia na eimai homoios met' ekeinon; hoste hopou oudenas
Resp. Atqui nulla profecto similitudine fieri potest, ut plene perfecteque res illustretur; ut evidenterque apud animum nostrum proponatur, quonam tandem pacto Deus essentia unus, idemque personis trinus sit. Quod nulla penitus imagine, nullo exemplo, satis declarari posse, Deus ipsemet, cui Jehovæ nomen est, per Prophetam testificatur (Jes. xlvi. 5): 'Cui me adsimilastis? cui me æquastis? et cui comparavistis me, consimilemque fecistis, ut illi similis sim?'
nous ochi monon anthropinos, alla oute angelikos emporei na katalabe, e glossa na to hermeneuse. Dia touto prepei na eipoumen mazi me ton Apostolon (b. Kor. i. e.); logismous kathairountes, kai pan hupsoma epairomenon kata tes gnoseos tou Theou, kai aichmalotizontes pan noema eis ten hupakoen tou Christou. Pisteuomen bebaios, hoti ho Theos kai Pater huparchon ap' aionos, kai ep' aiona, kai eti ap' oudenos paragomenos genna ton Huion kai proagei to Pneuma to hagion. Peri hou ho megas Athanasios platuteron didaskontas eis to sumbolon tou eipe, kai houto pisteuontes peraitero den ereunoumen. Diati ho suzetetes kai exetaktes tes theias megaloprepeias koluetai apo ten Graphen ten legousan (Seir. g'. k'.); chalepotera sou me zetei, kai ischurotera sou me exetaze. Haprosetage soi, tauta dianoou, ou gar esti soi chreia ton krupton. En tois perissois ton ergon sou me periergazou. Phthanei mas loipon toson, pos he hagia Graphe tou palaiou nomou proballomene hena Theon mas hermeneuei tria prosopa, legousa (Gen. a. ks'.); eipe Kurios ho theos, poiesomen anthropon kat' eikona hemeteran kai kath' homoiosin; kai (Gen. g'. kb'.); idou Adam gegonen hos heis ex hemon; kai (Gen. ia. z'.); deute katabantes auton tas Adeo ut nullus intellectus, non modo humanus, sed ne angelicas quidem hoc comprehendere, nulla eloqui valeat lingua. Quamobrem rectissime cum Apostolo dixerimus (2 Cor. x. 5): 'Destruentes ratiocinationes, omnemque celsitudinem, quæ attollitur adversus cognitionem Dei, et captivam ducentes omnem cogitationem in obedientiam Christi.' Firma fide credimus, Deum Patrem, ab æterno, et in æternum reapse exsistentem, eundemque a nullo prorsus oriundum generare Filium, Spiritumque Sanctum producere. Qua de re plenius uberiusque in Symbolo suo magnus Athanasius tractat. Hac fidei simplicitate contenti nihil ulterius exquirimus ac scrutamur. Scrutator enim disputatorque divinæ majestatis vetatur a scriptura dicente (Sirach. iii. 20): 'Difficiliora quam pro tuo captu ne require: et viribus tuis fortiora ne scrutare. Quæ tibi mandata sunt, ea meditare. Non enim indiges iis, quæ occulta sunt. In iis, quæ supervacua tibi sunt, ne curiosus esto.' Hoc igitur nobis satis sit, quod sacra legis antiquæ Scriptura, dum Deum unum proponit, simul nobis trinitatem personarum exponit (Gen. i. 26): 'Dixit Dominus Deus, faciamus hominem ad imaginem nostram et ad similitudinem;' et (cap. iii. 22):
glossas suncheomen ekei, hina me akousosin hekastos ten phonen tou plesiou; to auto kai ho Prophetes legon edelosen (Es. s'. g'.); kai ekekragen heteros (angelos) pros ton heteron, kai elegon; Hagios, hagios, hagios, Kurios Sabbaoth, pleres pasa he ge tes doxes autou; kai ho Hieropsaltes ephede (Psal. lb'. s'.); to logo Kuriou hoi ouranoi estereothesan, kai to Pneumati tou stomatos autou pasa he dunamis auton; peri hou phesi platuteron kai he hagia Graphe kai hoi didaskaloi tes Ekklesias. 'Ecce Adam ut unus nostrum jam factus est;' et (cap. xi. 7): 'Age, descendamus et confundamus illic linguas eorum: ut ne alii aliorum voces exaudiant.' Declarat id ipsum manifeste et Propheta, qui ait (Jes. vi. 3): 'Et clamabat alter (Angelus) alteri, dixitque: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Zebaoth. Plena est omnis terra gloria illius.' Pariter et sacer Psalmista (Psa. xxxiii. 6): 'Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis exercitus eorum.' De quo fusius latiusque sacræ literæ Doctoresque ecclesiastici agunt. Erotesis ia. Quæstio XI.
Poia einai ta idiomata tou Theou;
Quænam Dei Proprietates sunt?
Ap. Kathos ho Theos einai akataleptos, etze kai ta idiorata tou einai akatalepta. Ma hoson hemporoumen hemeis na sunaxomen apo ten hagian Graphen kai apo tous didaskalous tes ekklesias, toson echomen exousian, kai na nooumen, kai na legomen. Kai dia touto prepei na exeuromen, pos ta theia idiomata alla einai prosopika kai alla ousiode.
Resp. Quemadmodum Deus ipse incomprehensibilis est, sic etiam incomprehensibiles proprietates illius sunt. Veruntamen quantum cum e Scriptura tum Doctoribus ecclesiæ colligere ac conducere poterimus: tantum item fas nobis est, et animo concipere, et ore proferre. Scire itaque licet proprietatum Divinarum alias Personales esse alias Essentiales. Erotesis ib'. Quæstio XII.
Poia einai ta prosopika idiomata tou Theou;
Personales Dei proprietates quæ sunt?
Ap. Ta prosopika idiomata eis ta theia einai ekeina, meta hopoia ta
Resp. Proprietates personales in Divinis illæ sunt, quibus ita ab se
prosopa tes hagias triados houto diairountai pros allela, hoste hopou to hena einai men empore na einai to allo; egoun to prosopon tou Patros; den einai prosopon tou Huiou, diati ho Pater den einai gennetos apo tinos, ma ho Huios einai gegennemenos hapo ton Patera kata phusin pro ton aionon, kata ten Graphen ten legousan (Psal. ri. g'.); ek gastros pro heosphorou egennesa se. To, Pater loipon, kai to, Huios, kai to, Pneuma to hagion; to agenneton, kai to genneton, kai to ekporeuton diairei ta prosopa en tois theiois, ma ochi ten ousian, he hopoia pote den diaireitai eis heauten, monon chorizetai apo ten ktisin. To de hena kai to auto prosopon den emporei na einai gennetou mazi kai agennetou. Homoios prepei na groikoumen kai dia to Pneuma to hagion, to hopoion ekporeuetai apo ten ousian kai phusin tou Patros anarchos eitoun aionios, kai einai homoousion me ton Patera kai ton Huion. Ma diaireitai apo ton Patera me to idioma to prosopikon, diati ap' ekeinon ekporeuetai. Kai palin apo ton huion chorizetai, diati den einai apo ton Patera me tropon genneseos, kathos einai ho Huios, ma me tropon ekporeuseos, ek tou autou Patros; kai einai homoousioi allelois kai ho Huios kai to Pneuma to hagion, diati apo ten auten idian phusin tou Patros einai kai ta duo touta prosopa; invicem sanctissimæ Trinitatis personæ distinguuntur, ut quod una est, alia esse nequeat. Scilicet persona Patris haudquaquam Filii persona est, quoniam Pater a nullo genitus est; sed Filius ante ævum omne essentialiter a Patre genitus est; dicente Scriptura (Psa. cx. 3): Ex utero ante luciferum genui te, Pater itaque et Filius et Spiritus Sanctus: et rursus ingenitum et genitum et procedens: hæc sunt, quæ personas divinas discriminant; non vero essentiam, quæ in semet ipsam haud unquam distinguitur: verum a rebus creatis duntaxat secernitur. Iam vero nullo modo una et eadem geniti pariter et ingeniti esse potest persona. Idem de Spiritu Sancto sentiendum est, qui de essentia et natura Patris absque ullo temporali principio hoc est ab æterno procedit, patrique ac Filio consubstantialis est; sed sua personali proprietate, quod a Patre emanat, ab eodem distinguitur. Uti rursus a Filio; quod non ut Filius per modum generationis, verum per modum processionis, ab eodem illo Patre exsistit. Sunt igitur sibi mutuo coëssentiales Filius ac Spiritus Sanctus: quod ab eadem illa Patris natura ambæ hæ personæ sunt. Patri vero omnino consubstantiales