kai me ton Patera einai homoousia, hestontas kai na einai apo ten phusin tou; dia to hopoion ho Gregorios ho thenlogos (log. kg'.) legei houtos; touto einai koinon eis ton Huion kai to Pneuma to hagion, diati kai to hena kai to allo prosopon apo ta duo touta einai apo ton Patera; to de idioma tou Patros einai touto, egoun to na einai agennetos; kai tou Huiou, to na einai gennetos; kai tou Pneumatos tou hagiou, to na einai ekporeuton. Akomi prosopikon idioma tou Huiou einai kai he ensarkos pasa oikonomia, ten hopoian den aneilephe mete ho Pater mete to Pneuma to hagion. Tetoias loges didaskei, na pisteuomen kai na homologoumen, he hagia ekklesia he katholike kai apostolike, hena Theon te phusei, en triadi prosopon, peri ou anagnothi ten proten en Nikaia Sunodon kai ten deuteran ten en Konstantinoupolei ten oikoumeniken. sunt; quandoquidem de ipsa illius natura ortum ducunt. Qua de re ita disserit Gregorius Theologus (Orat. XXIII. eis Herona , p. 422): Commune hoc equidem Filio ac Spiritui Sancto est, quod utraque persona a Patre oritur. Sed illud Patri proprium, quod genitus est: et Spiritui Sancto, quod procedit. Præterea etiam personalis Filii proprietas universa adsumtæ humanitatis oeconomia est, quam neque Pater neque Spiritus Sanctus in se suscepit. Hoc pacto unum natura Deum in trinitate personarum credere nos et confiteri, Sancta, Catholica et Apostolica docet Ecclesia. De quo lege primam Synodum Nicænam ac secundam eamque oecumenicam Constantinopolitanam. Erotesis ig'. Quæstio XIII.
Poia einai ta ousiode idiomata tou Theou;
Quænam Essentiales Dei Proprietates sunt?
Ap. Ousiode idiomata tou Theou einai ekeina, hopou harmozousin homoios kai eis ton Patera, kai eis ton Huion, kai heis to hagion Pneuma; hoion to einai Theon, to einai aidion, anarchon, ateleuteton, agathon, pantodunamon, poieten, pronoeten, pantepiskopon, pasi paronta, kai ta panta plerounta;
Resp. Essentiales Dei Proprietates illæ sunt, quæ in Patrem et Filium et Spiritum Sanctum æqualiter conveniunt. Nimirum esse Deum, esse æternum, carere omni et principio et fine, bonum esse, omnipotentem, creatorem, futuri providum, perspectare res
aperigrapton, gnosten panton, ton te krupton kai phaneron. Kai dia na to eipo suntomos, exo ap' ekeina ta prosopika idiomata, hopou eipamen, to agenneton, e to Pater, kai aitian einai; to genneton, e to Huios, kai logos sesarkomenos, to ekporeuton e Pneuma hagion; ho, ti pragma legetai peri Theou, hola einai idiomata tes theias ousias koina homoios kai ton trion prosopon choris tinos diaphoras. cunctas, cunctis præsentem adesse, cunctas implere, infinitum esse et incircumscriptum, omniumque tum occultorum tum manifestorum gnarum. Atque ut paucis rem verbis complectar, præter personales, quas diximus, proprietates: ingenitum esse, sive Patrem, ceterarumque personarum causam: genitum esse, sive Filium, verbumque carne vestitum: atque procedere, sive Spiritum Sanctum esse; quidquid sane de Deo dicitur, id omne proprium naturæ divinæ attributum est: et æqualiter, nulloque prorsus discrimine, tribus commune personis. Erotesis id'. Quæstio XIV.
Diati eis to proton arthron tes pisteos, aphenontes ta alla idiomata, ebalasi monon to, pantokratora;
Quamobrem omissis ceteris, unum hoc Omnipotentiæ Attributum, in primo Fidei Articulo positum est?
Ap. Diati me ton logon touton hermeneuetai akribesteron to idioma tou Theou, epeide oudena ktisma emporei na onomasthe pantodunamon; kai touto dia duo aitias. Proton diati den echei aph' heautou ten phusin tou, ma apo ton ktisten tou. Deuteron diati den emporei kai ekeino na kame kan hena ktisma apo to medame medamos einai. Ta hopoia duo touta monon harmozousin eis to pantodunamon tou Theou. Hoti de ho Theos einai pantodunamos, deiknusi touto ho autos, legon en te Apokalupsei (Keph.
Resp. Quoniam illud Essentiæ Divinæ proprietatem quam accuratissime exprimit. Nulla namque res creata omnipotens appellari duas præcipue ob caussas potest: tum quod nihil a se ipso naturam suam habet, sed a creatore suo: tum quod nihil ex mero nihilo quidquam creatum producere ac creare potest: quæ res duæ soli omnipotentiæ divinæ conveniunt. Quod vero omnipotens Deus est, ipsemet in Apocalypsi demonstrat (i. 8): 'Ego sum Alpha, et ego
a. e'.); ego eimi to Alpha, kai to Omega, arche kai telos; legei Kurios ho on, kai ho en kai ho erchomenos, pantokrator; homoios legei kai ho Archangelos (Louk. a. lz'.); hoti ouk adunatesei para to Theo pan rhema. Kai toute he pantokratoria kai pantodunamia tou Theou einai diorismene apo ten idian thelesin kai ten eudokian tou, hoste delade na men kame ekeinon holon, hopou emporei, ma ekeino monon, hopou thelei, ekeino kai emporei, ekeino kai kamei. Kathos legei ho hieros Psaltes (Psal. rie. g'.); ho Theos hemon en to ourano kai en te ge, panta hosa ethelesen epoiesen. Emporei na kame muriadas kosmon, hos an touton, ma den ethelesen. Epeita prepei na groikatai to pantodunamon touto tou Theou, pos einai eis ten teleioteta, makran apo pasan, ateleioteta e adunamian, hos delon me paradeigma. Ho Theos den emporei na einai kakos, e na hamarte e pseusasthai heauton, e arnesasthai, hos phe Paulos (b'. Tim. b'. ig'.; Hebr. s'. ie.), diati touto einai ateleioteton pragma. Kai an ho Theos ethelen einai kakos, e na esphallen, e na erneito ton heauton tou, den ethelen einai pantodunamos. Diati touta aph' heautou tos einai semadia ton atelon pragmaton. Einai loipon ho Theos pantodunamos kata ten thelesin kai teleiotaten tou agathoteta, kathos ton exumna ho melodos Prophetes (Psal. oe. Omega, principium et finis, ait Dominus, qui est, qui fuit, qui venturus est, omnipotens.' Idem ait et Archangelus Gabriel (Luc. i. 37): 'Quoniam non impossibile erit Deo ullum verbum.' Verum enimvero secreta et distincta universalis hæcce potestas Dei atque omnipotentia a voluntate illius et arbitrio est, ita ut non illud omne efficiat, quod efficere potis est; verum id solum, quod vult, et possit et efficiat; teste sacro cantore (Psa. cxv. 3): 'Deus noster in coelo et in terra, fecit omnia, quæ voluit.' Ille quidem certe sexcenta mundorum millia æque ac nostrum hunc fabricari potuit at noluit. Porro eadem divina omnipotentia summæ perfectioni conjuncta longissimoque intervallo ab imperfectione ac impotentia omni sejuncta existimanda est: ut hoc patescet exemplo. Deus malus esse non potest, non peccare, non mentiri, aut abnegare semet ipsum, teste Paulo (2 Tim. ii. 13; Heb. vi. 18), quia hæ meræ imperfectiones sunt. Quod si aut improbus Deus foret, aut peccando laberetur, aut se ipse inficiaretur: haudquaquam omnipotens esset. Sunt ista enim per se rerum imperfectarum signa. Est itaque plane omnipotens Deus, ex voluntate ac perfectissima bonitate sua; quemadmodum illum
ig'. id'.), legon; tis Theos megas hos ho Theos hemon; su ei ho Theos, ho poion thaumasia monos; egnorisas en tois laois ten dunamin sou. Kai telos panton pantodunamos e pantokrator onomazetai, diati hola einai eis ten dunamin tou, kai ton kosmon epoiese choris kan mian duskolian, kai choris kan hena kopon, monon me ten thelesin tou. concelebrat Propheta, Psalmorum auctor (lxxvii. 13, 14): 'Ecquis ita magnus Deus est, ut Deus noster? Tu es Deus, qui mirabilia solus efficis. Notam fecisti in populis potentiam tuam.' Ad extremum ideo etiam omnipotens sive rerum omnium arbiter moderatorque Deus nuncupatur, quod omnia in potestate et imperio illius sunt, et quod mundum universum nulla difficultate nullo labore ac molimine, solo arbitrio suo, architectatus fuit. Erotesis ie. Quæstio XV.
Kai an einai ho Theos aperigraptos kai pantachou paresti, pos legetai, hoti en ouranois katoika, kai eis allous tinas topous tes ges exairetoteros;
Siquidem vero nullo Deus loco circumscribitur et ubique præsto est: quo quæso modo in coelo certisque quibusdam terræ locis potissimum habitare dicitur?
Ap. Ochi hos an tacha ho ouranos e he Sion e allos tinas topos na periorize ten aulon kai asomaton theoteta, diati ho Theis den echei kan hena topon, ma einai topos autos heautou. Ma diati energei eis autous tous topous perissotera, kai phainontai phanerotera kai sunechesteron hai energeiai tou kai he charis tou, dia touto legetai na katoika eis autous. Hoion eis tous ouranous (hos legei ho hieros Damaskenos Bib. a'. keph. is'.), en autois gar eisin hoi poiountes to thelema autou angeloi, kai aei doxazontes auton; eis ten gen; en aute gar dia sarkos tois anthropois sunanestraphe;
Resp. Minime istuc quidem, quasi immaterialem et incorpoream illam Divinitatem, coelum fortasse, aut Zijon, aut quicunque locus alius circumscribat. Nullum enim Deus occupat locum; sed ipse sibi locus est. Verum quoniam iis in locis, illustriora quædam magisque insignia efficit, ibique opera ipsius et gratiæ vestigia clarius sæpiusque emicant; ideo illic habitare fertur. Velut in coelo (sicut sanctus ait Damascenus Orthod. Fid. Lib. I. cap. xvi.), quoniam ibi sunt, qui jussa atque arbitria illius capessunt, illumque
eis ten agian ekklesian; diati ekei me xechoriston tropon he charis tou didetai eis tous pistous, kai he doxa tou katangelletai; homoios kai katha topos, eis ton hopoion na phainetai me kan hena tropon he charis tou Theou, legetai topos autou. perpetuo concelebrant Angeli. In terra, quoniam illic in carne cum hominibus versabatur. In sancta Ecclesia, quoniam illic modo peculiari et gratia ipsius fidelibus datur, et prædicatur gloria. Similiter et locus quilibet alius, in quo aliqua gratiæ Dei significatio ostenditur, locus illius appellatur. Erotesis is'. Quæstio XVI.
Kai an leges, pos einai idioma tou Theou monou, to eidenai panta, ta kruphia delade kai phanera, pos kai hoi anthropoi, hoi prophetai, kai hoi angeloi ta exeurasi;
Quando autem Dei solius hoc esse adfirmas, nosse omnia, occulta videlicet et aperta: quo igitur pacto tum Angeli tum inter mortales Prophetæ eadem cognoverunt?
Ap. Ho Theos exeurei aph' heautou tou panta ta apokrupha kai ta bathea ton anthropon kai ton angelon; ochi monon hotan ta logiazousi, ma kai pro ktiseos kosmou, kathos he Graphe (Seir. kg'. kth'.) legei; ophthalmoi Kuriou murioplasios heliou photeinoteroi, epiblepontes pasas hodous anthropon, kai katanoountes eis apokrupha mere; kai allachou (Seir. mb'. ith'. k'.); egno ho Kurios pasan eidesin, kai eneblepsen eis semeion aionos, apangellon ta pareleluthota, kai epesomena, kai apokalupton ichne apokruphon; kai ho Ioannes eis ten Apokalupsin (keph. b'. kg'.); Ego eimi ho ereunon nephrous kai kardias; kai doso humin ekasto kata ta erga humon. Ma hoi angeloi kai hoi anthropoi an exeurousi
Resp. Deus per se ipsum abdita et arcana omnia, profundasque hominum Angelorumque cogitationes cognoscit: non illo solum momento, quo cogitantur; sed et ante orbem conditum. Sic enim Scriptura (Sirach. xxiii. 29): 'Oculi Domini millies sole lucidiores sunt; intuentur omnes vias hominum; partesque abstrusas contemplantur.' Itemque loco alio (Sirach. xlii. 19, 20): 'Novit Dominus scientiam omnem, ac intuetur signum seculi. Enunciat præterita et futura; et vestigia rerum occultarum manifestat.' Et Ioannes in Apocalypsi (ii. 23): 'Ego sum, qui corda ac renes perscrutor; et dabo cuique vestrum secundum opera sua.' Si quando autem Angelis ac hominibus
kan mian phoran ta apokrupha mellonta, ta exeurousin ek theias apokalupseos. hos martura he Graphe, legousa (Dan. b', kb'.); ho Theos apokaluptei bathea kai apokrupha. Kathos apekalupsen eis ton Helissaion ekeino, hopou ho doulos tou ho Gieze epere krupha eis ton dromon apo ton Neeman (b'. Bas. e'. ks'.); kai eis ton Petron ton Apostolon, peri tou Ananiou kai Sappheiras (Prax. e'.). Kai toiauten epistemen eichasin akomi kai holoi hoi prophetai. occulta futura prænoscere contingit; utique eadem ex divina patefactione cognoscunt, teste Scriptura (Dan. ii. 22): 'Deus est, qui profunda ac abscondita detegit.' Quomodo Elisæo patefecit, id quod servus illius Gehasi clanculum in via a Naëmane abstulerat (2 Reg. v. 26); pariterque Petro apostolo factum Ananiæ et Sapphiræ (Act. v.). Cujusmodi rerum futurarum præsensione Prophetæ omnes instructi fuerunt. Erotesis iz'. Quæstio XVII.
Einai tacha alla idiomata monou tou Theou idia?
Suntne vero et aliæ quædam Dei solius Proprietates?
Ap. Ta idiomata tou Theou einai anarithmeta. Ma touta, hopou eproeipamen, hos an ophelema pros ten soterian phthanousi na mas, deixousi, poian gnomen na echomen peri Theou. Dia touto aphenontas esu ta alla, pisteue statheros kai ametakinetos, pos einai henas Theos en triadi prosopon, pantodunamos, pantachou paron kai ta panta eidos; ametabletos eis ten phusin kai aidios.
Resp. Proprietates divinæ sane innumerabiles sunt; quæ tamen ut ad salutem utiles hactenus recensuimus; illæ satis demonstrant nobis, quam de Deo habere conveniat sententiam. Tu itaque, reliquis sepositis, firma immotaque fide crede, unum in trinitate personarum Deum esse, omnipotentem, omnipræsentem, omniscium, natura immutabilem atque sempiternum. Erotesis ie. Quæstio XVIII.
Epeide kai eis touto to arthron ballousi ton logon touton, poieten, tacha ho Theos holonon ton pragmaton einai poietes?
Quando autem nomen Creatoris in hoc Articulo positum est, num igitur rerum omnino omnium conditor Deus est?