einai piston eis holous, pos hoi mathetai tou den ton eklepsan, mete eis apokruphon topon ton ethapsan, hos hoi diestrammenoi Ioudaioi diephemisan, didontes chremata ei tous stratiotas. Ma ten hupopsian touten ten ekbale to mnema, eis to hopoion ekeiteto; he sphragis tou lithou meta tes koustodias ton Ioudaion; homoios kai ho Ioseph kai ho Nikodemos, oi hopoioi esan entimoi anamesa eis tous Ioudaious; akomi he sundona, me ten hopoian etulixasi to nenekromenon soma tou Kuriou hemon, kai to soudarion, hopou eton eis ten kephalen tou kai emeinen eis ton taphon diplomenon (Ioan. k'. z'.) anastantos autou. Tauta panta phaneronousi, pos den eklephtheken apo tous mathetas tou to soma, alla aneste. Me ten didaskalian touten prepei kai touto na noetai, pos kata ten propheteian eton ananke, na einai to mnemeion tou entimon, kathos eton, kai einai mechri tes semeron; phesi gar ho Prophetes (Es. ia. i.); kai estai he anapausis autou time. Kai eis auto hopoios en pistei kai agape te eis Christon hupagenei, megalen aphesin ton hamartion apoktatai, di autou pros Christon proserchomenos. fuit, quo liquidum omnibus fieret, non furto illum suorum discipulorum subductum, locoque quodam abstruso conditum fuisse. Cujusmodi rumusculos perversi Iudæi sparsere, militibus multo ære corruptis. Sed inanem suspiciunculam facile refellebant tum monumentum illud, in quo conditus fuerat Dominus, tum signatura saxi Iudæorumque excubiæ, Iosephus item, et Nicodemus, viri inter suos clari honoratique, ad hæc pretiosa illa sindon, qua involutum exanimum Domini corpus fuerat, et sudarium capitis velamen, quod postquam resurrexerat, in sepulcro complicatum remansit (Ioh. xx. 7). Quæ omnia satis evincunt, non surreptum furto discipulorum corpus illius fuisse, sed reapse revixisse. Ad quam doctrinam illud etiam animadversu dignum est: nimirum, ut secundum sacra vaticinia necesse erat honoratum Christi conditorium esse, ita etiam fuisse, itemque hodie esse. Sic enim Propheta (Ies. xi. 10): 'et erit requies illius honos.' Quod sepulcrum quisquis in fide et amore Christi visit: ille multam criminum suorum remissionem consequitur, dum per illud ad Christum ipsum animo accedit. Erotesis mth'. Quæstio XLIX.
Anamesa eis ta eiremena epethumoun na ematha peri tes psuches tou
Inter hæc quæ modo dicta fuere, suborta mihi cupido noscendi, quonam
Christou, eis poion topon na heurisketo hustera apo ton thanaton tou prin tes anastaseos? sane loco anima Christi post excessum e corpore ante resurrectionem egerit?
Ap. He psuche (Dam. homil. eis to hagion sabbaton.) tou Christou, estontas kai na choristhe apo to soma, eton pantote esmimene me ten theoteta, kai me ten theoteta ekatebeken eis ton haden; kala kai eis ton topon touton na men echomen kan mian enthumesin di auto. Monon to echomen bebaion apo holous tous ekklesiastikous humnous, hopou pragmateuontai di auto; pos ho Christos na ekatebeken eis ton haden me ten psuchen kai me ten theoteta; kai pleon chorista me to troparion ekeino tes ekklesias, hopou legei; "en tapho somatikos, en hadou de meta psuches hos Theos, en paradeiso de meta lestou, kai en throno huperches, Christe, meta Patros kai Pneumatos panta pleron ho aperigraptos." Kai apo ton haden elutrose tas psuchas ton hagion propatoron kai tas ebalen eis ton paradeison; mazi me tous hopoious suneisegage kai ton lesten, hopou episteusen en to stauro eis auton.
Resp. (Ex Damasc. in sanctum sabbatum, loc. cit. sup. pag. 113). Anima Christi, quamquam corpore suo tum exsoluta, usque tamen juncta manebat divinitati, quacum etiam ad inferos descendit, tametsi nihil hoc (hujus Articuli) loco de isto negotio innuitur. Sed certum illud tamen contestatumque ex tot ecclesiæ hymnis, qui de eo agunt, habemus, quod nimirum simul anima et divinitate sua ad inferos descendit Christus. Inprimis autem rem sigillatim exprimit hoc Ecclesiæ Troparium: Tu corpore in sepulcro: tu anima apud inferos, ut Deus: tu in Paradiso cum latrone: itemque in throno gloriæ cum Patre ac Spiritu, Christe, fuisti, qui cuncta imples, ipse incircumscriptus. Simul ereptas orco sanctorum Patrum animas Paradiso intulit, quibuscum etiam latronem, qui in cruce pendens in ipsum crediderat, introduxit. Erotesis n'. Quæstio L.
Ti einai to hekton, hopou pragmateuetai kai didaskei to arthron touto?
Quodnam sextum est, quod hic tractat docetque articulus?
Ap. Diati to arthron touto kamei enthumesin tou staurou tou Christou, eis to hopoion apano apethanen ho Christos, kai esose mas; didei aphormen
Resp. Quoniam mentionem crucis Christi, in qua Christus mortuus est nosque in salutem vindicavit, hic facit articulus: eo et nobis ansam
dia touto, na enthumoumen kai hemeis tou staurou; dia ton hopoion tetoias loges homilei (Gal. s'. id'.) ho Apostolos Paulos; emoi de me genoito kauchasthai, ei me en to stauro tou Kuriou hemon Iesou Christou, di hou emoi kosmos estaurotai, kago to kosmo. Kai allachou (a. Kor. a. ie.); ho logos gar tou staurou tois men apollumenois moria esti, tois de sozomenois eitoun hemin dunamis Theou estin. Hoste loipon dia megalais aphormais prepei na timatai apo hemas ho stauros; hos an semeion tou Christou, eis ton hopoion edotheke dunamis, diati echutheken eis auton to haima tou Huiou tou Theou, kai eis auton apethane, na dioke ta ponera pneumata. Dia touto ho hagios Kurillos ho Hierosolumon (Kat. ig'.) legei houtos; hotan me to semeion tou timiou staurou semeionomen tous heautous mas, tote ho diabolos, katanoontas pos ho Christos ho Kurios eis auton ekarphotheke dia ten soterian ten ediken mas kai dia ten exolothreusin tes daimonikes dunameos, den hemporei na steketai paron, mete na hupophere ten dunamin tou staurou; ma pheugei apo mas kai pleon den peirazei, kai malista diati tote echomen sunetheian, na epikaloumetha to onoma tou Christou. Dia touto chreostoumen na kamnomen ton stauron mas polla suchnia, diati suchnia groikoumen kai tous peirasmous tou daimonos; tous hopoious me allon de cruce commentandi offert, de qua hunc in modum Paulus Apostolus disserit (Gal. vi. 14): 'Absit a me ut gloriari velim, nisi in cruce Domini nostri Iesu Christi, per quam mihi mundus crucifixus est, et ego mundo.' Et alio loco (1 Cor. i. 18): 'Sermo crucis iis, qui pereunt, stultitia est: at nobis, qui salutem consequimur, potentia Dei est.' Multis igitur magnisque de causis venerabilis nobis crux erit, ut peculiare quoddam signum Christi, cui virtus mirifica fugandi dæmonum impressa est; siquidem effuso in illam sanguine filii Dei, qui et animam in ea efflabat, imbuta fuit. Qua de re ita dicit S. Cyrillus, Episcopus Hierosolymitanus (Catechesi XIII.): Quando venerabilis crucis signo nosmet ipsos signamus, tum Diabolus recogitans secum, Christum Dominum propter salutem nostram potentiæque diabolicæ exstirpationem cruci clavis suffixum fuisse, diutius præsens esse crucisque sufferre vim nequit; sed fugit a nobis, nec ulterius nos pertentat, maxime quoniam simul sanctissimum Servatoris Christi invocare nomen solemus. Est igitur necesse, ut crucis signum in nobis sæpe frequentemus, quoniam nimis frequentes dæmonis persentiscimus tentationes, quas haud alio profligare modo
tropon den hemporoumen na diokomen, para me ton zoopoion stauron kai me ten epiklesin tou onomatos tou Iesou Christou. Kai ochi monon tous diokomen apo hemas, alla kai apo hola ta alla mas pragmata, egoun apo phageta, pista, skeue kai ta loipa. Dia touto ho autos Kurillos (eis to auto) didaskei legon; kamne to semeion tou timiou staurou trogontas, pinontas, kathemenos, histamenos, homilontas, e kai peripatontas; kai men archizes kan mian sou douleian, para na kames to semeion, tou timiou staurou, eis to ospetion, eis ton dromon, hemeran kai nukta, kai eis katha topon. possumus, quam signo vivificæ crucis et seria invocatione nominis Iesu Christi. Quo modo non solum a nobis ipsis insultus dæmonum arcemus; sed a reliquis etiam omnibus rebus nostris, ut ab esculentis potulentisque, a vasis, aliisque quibuslibet. Quapropter ita idem ille Cyrillus docet (loco eodem): Fac venerabilis crucis signum, dum edis bibisque, dum sedes, aut stas; dum loqueris, aut ambulas. Nullam coeptabis rem, nullum opus, nisi facto prius venerabilis crucis signo, domi, in via, diu noctuque omnibusque in locis. Erotesis na. Quæstio LI.
Pos chreostoumen na semeionomesthan me to semeion tou timiou kai zoopoiou staurou?
Quo ritu signum venerabilis et vivificæ crucis in nobis formare debemus?
Ap. Me ten dexian cheira prepei na kamnes ton stauron banontas eis to metopon sou ta tria megala daktula; kai na leges; eis to onoma tou Patros. Kai tote katabazeis to cheri eis ton thoraka me to idion schema kai legeis kai tou Huiou. Kai ap' ekei eis ton dexion brachiona legontas; kai tou hagiou Pneumatos, pagenontas heos eis ton aristeron. Kai aph' hou semeioses ton heauton sou me to hagion touto semeion tou staurou, prepei na teleioses me ton logon touton; amen E kai hotan
Resp. Crucem hoc modo dextra manu formabis. Primum tribus majusculis digitis frontem tanges dicesque: In nomine Patris. Tum manum, eodem gestu conformatum, in pectus deduces addesque: et Filii. Hinc in brachium (sive potius humerum) dextrum traducens manum dices: et Spiritus Sancti, simul ductum manus in humerum sinistrum usque continuabis. Atque ubi sacro hocce crucis signaculo temet signasti, claudes verbo: Amen. Potes etiam
kames ton stauron sou, emporeis na leges; Kurie Iesou Christe, Huie tou Theou, eleeson me ton hamartolon, amen. in cruce formando hæc adhibere verba: Domine Iesu Christe, fili Dei, miserere mei peccatoris. Amen. Erotesis nb'. Quæstio LII.
Poion einai to pempton arthron tes pisteos?
Quintus Fidei Articulus, quis est?
Ap. Kai anastanta te trite hemera kata tas graphas.
Resp. Qui resurrexit die tertio secundum Scripturas. Erotesis ng'. Quæstio LIII.
Ti didaskalian mas didaskei to arthron touto tes pisteos?
Quam doctrinam iste nos fidei Articulus docet?
Ap. Duo pragmata didaskei, proton pos ho Kurios hemon Iesous Christos me ten dunamin tos theotetos tou egerthe (Louk. kd'. z'.) apo ton nekron; kathos einai gegrammenon peri autou eis tous Prophetas kai eis tous Psalmous; deuteron, pos anestatheke me to idion soma, hopou egennethe kai apethane.
Resp. Duo docet. Alterum, Dominum nostrum Iesum Christum suæ divinitatis viribus in vitam rediisse (Luc. xxiv. 7), prout de illo perscriptum erat in Prophetis et Psalmis. Alterum, resurrexisse ipsum in eodem illo corpore suo, quicum natus mortuusque fuerat. Erotesis nd'. Quæstio LIV.
Kata tinas graphas ho Christos eton chreia na pathe, kai na apothane, kai ten triten hemeran na anastathe?
Secundum quas scripturas ita necesse erat, tum pati Christum atque emori, tum die tertio reviviscere?
Ap. Duo logion einai hai hagiai graphai; kapoiais tou palaiou nomou kai kapoiais tou neou. Hai protai eproeipasi, pos ho Christos mellei na elthe, kai me tina tropon eiche na sose to genos ton anthropon, egoun me to na pathe, na labe thanaton, kai na anastathe apo tous nekrous. Kai
Resp. Duplices sacræ scripturæ sunt, quædam veteris legis, quædam novæ. Priores Christum venturum, modumque ipsum, quo genus humanum in salutem asserturus esset, prædixerunt: nimirum passurum, moriturum, e mortuisque resurrecturum. Itaque hæc omnia
kata tas graphas tautas ho Christos eprepe, na ta plerose hola. Kata de tas graphas tou neou nomou ebebaiotheke, pos ta eplerose, kai pos tetoias loges elthe, kathos gegraptai peri autou; hos ho autos legei (Mark. id'. ka.) peri eautou; ho men Huios tou anthropou hupagei, kathos gegraptai peri autou. Kai hustera apo ten ek nekron autou anastasin elege (Louk. kd'. ks'.) pros duo tou mathetas stratokopous; ouchi tauta edei pathein ton Christon kai eiselthein eis ten doxan autou? kai arxamenos apo Moseos kai apo panton ton Propheton, diermeneuen autois en pasais tais graphais ta peri heautou. Kai pos prepei na eche to kuros kai ten bebaioteta he palaia graphe eis hemas, to martura legon ho Apostolos (b'. Petr. a. ith'.) peri autes; echomen bebaioteron ton prophetikon logon, ho kalos poieite prosechontes, hos luchno phainonti en auchmero topo, heos hou hemera diaugase, kai phosphoros anateile en tais kardiais humon. Kai pos na eteleiotheken houtos kata tas graphas tautas, holoi hoi euangelistai mas bebaionousi; kai ho Apostolos (a. Kor. ie. g'.) legei; hoti Christos apethanen huper ton hamartion hemon kata tas graphas; kai hoti etaphe, kai hoti egegertai te trite hemera kata tas graphas; kai hoti ophthe Kepha, eita tois dodeka. Epeita ophthe epano pentakosiois adelphois secundum istas scripturas adimplenda Christo fuere. Rursus ex novæ legis scripturis, isthæc omnia Christum implesse, luculenter confirmatum est, eaque prorsus ratione in mundum venisse, quemadmodum de eo scriptum fuerat. Sicut ipse de semet ipso affirmat (Marc. xiv. 21): 'Filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de illo.' Atque denuo ex inferis in lucem redux, duobus discipulis iter facientibus, dixit (Luc. xxiv. 26): 'Nonne hæc pati Christum oportuit, et intrare in gloriam suam? et exorsus a Mose et Prophetis omnibus, interpretabatur illis, quæ de ipso omnibus in scripturis prædicta essent.' Iam suam veteri testamento apud nos auctoritatem firmitudinemque sartam tectam constare oportere, illud testificatur Apostolus de ipso dicens (2 Pet. i. 19): 'Habemus firmiorem sermonem Propheticum, cui recte ac merito attenditis, veluti lucernæ lucenti in loco obscuro, donec elucescat dies, et lucifer in cordibus vestris exoriatur.' Porro quod eodem modo secundum Scripturas istas hæc perfecta sunt, Evangelistæ omnes nobis confirmant. Confirmat et Apostolus (1 Cor. xv. 3): 'Quod Christus mortuus fuerit pro peccatis nostris secundum Scripturas: quod sepultus sit, quodque tertio die resurrexerit secundum Scripturas;