ginetai phaneron, pos to toiouto na me ginetai prin tes teleutaias kriseos choris kriseos merikes; einai loipon merikon kriterion. Kai hotan legomen pos den zeta logariasmon tes zoes mas ho Theos apo emas, touto noeitai pos den apodidotai ho logariasmos toutos kata ton edikon mas tropon. plenam rerum actionumque suarum mercedem ante extremum assequantur judicium: non tamen in uno et eodem omnes statu sunt, nec in unum compelluntur locum. Hinc facile patet, hoc ipsum ante postremum illud judicium sine particulari aliquo judicio non fieri, atque hujuscemodi particulare judicium omnino esse. Quando igitur dicimus, non exigere a nobis Detim vitæ nostræ rationem, tum intelligendum est, non reddi hanc rationem secundum proprium nostrorum judiciorum morem. Erotesis xb'. Quæstio LXII.
Tacha hai psuchai ton agion meta thanaton eis ton auton bathmon euriskontai?
Numquid vero in eodem beatitudinis gradu, postquam e vita excesserunt, collocatæ Sanctorum animæ sunt?
Ap. Diati hai psuchai den miseuousin apo ton kosmon touton eis mian kai ten auten charin, tetoias loges kai hustera, aph' hou miseusousin apo ton kosmon, den stekountai eis hena kai ton auton bathmon tes makariotetos kata ten Christou didaskalian, hopou (Ioan. id'. b'.) legei; en te oikia tou Patros mou monai pollai eisi; kai allachou (Louk. z'. mz'.); apheontai hai hamartiai autes hai pollai, hoti hegapese polu; ho de oligon aphietai, oligon agapa. Homoios kai ho Apostolos (Rhom. z'. s'.) legei, hoti apodosei hekasto kata ta erga autou.
Resp. Quoniam animæ non in uno et eodem gratiæ divinæ gradu ex hoc mundo emigrant; pari modo, postquam hinc emigrarunt, non in uno eodemque beatitatis gradu consistunt; Christo ipso his illud docente verbis (Ioh. xiv. 2): 'In domo Patris mei multæ sunt mansiones;' et alibi (Luc. vii. 47): 'Remissa sunt multa illius peccata, quoniam dilexit multum; at parum diligit, cui parum remittitur.' Consimiliter et Apostolus ait (Rom. ii. 6): 'Quod redditurus sit cuique secundum opera sua.'
Erotesis xg'. Quæstio LXIII.
Tina gnomen prepei na echomen di ekeinous, hopou apothneskousin eis ten orgen tou Theou?
Quid de iis vero judicandum, qui decedentes in offensa apud Deum sunt?
Ap. Pos meta ten eschaten krisin alloi thelousin einai eis megaleteren kolasin, kai alloi eis mikran, aionios; kata to eiremenon (Louk. ib'. mz'.) eis ten Graphen; ekeinos de ho doulos ho gnous to thelema tou Kuriou eautou kai me hetoimasas mede poiesas pros to thelema autou daresetai pollas. Ho de me gnous, poiesas de axia plegon, daresetai oligas.
Resp. Horum alios, ultimo peracto judicio, gravioribus, alios levioribus, sed æternis omnes tormentis cruciatum iri, dicente ita Scriptura (Luc. xii. 47): 'Servus ille, qui novit voluntatem Domini sui, neque tamen præparavit fecitque secundum voluntatem illius, vapulabit multis. Sed qui non cognovit et plagis tamen digna admisit, paucis vapulabit.' Erotesis xd'. Quæstio LXIV.
Apothneskousi tacha kai anthropoi, hopou na einai anamesa ton sozomenon kai apollumenon?
Annon et aliqui sic diem suum obeunt, ut beatorum damnatorumque medii sint?
Ap. Toiautes taxeos anthropoi den heuriskontai. Ma bebaia polloi apo tous hamartolous eleutheronountai apo ton desmon tou hadou, ochi me metanoian e exomologesin ediken tous, kathos he Graphe (Psal. s'. e.) legei; en gar to hade tis exomologesetai soi? kai allachou (Psal. rie. iz'.); ouch hoi nekroi ainesousi se, Kurie, oude pantes hoi katabainontes eis hadou; alla me tas eupoiias ton zonton kai proseuchas huper auton tes ekklesias, kai me ten anaimakton malista thusian, hopou kath' hemeran prospherei he ekklesia
Resp. Hujusmodi homines nulli reperiuntur. At illud probe constat, sceleratos homines non paucos de orci claustris eripi atque liberari, non sua quidem ipsorum poenitentia sive confessione, quemadmodum Scriptura dicit (Psa. vi. 5): 'Quis enim confiteatur tibi in inferno?' et loco alio (Psa. cxv. 17): 'Non laudabunt te mortui, Domine, neque omnes qui descendunt in infernum,' verum piis superstitum officiis et ecclesiæ pro ipsis deprecationibus, præcipue vero per incruentum (Liturgiæ) sacrificium, quod Ecclesia
dia tous zontas kai tethnekotas koinos holous, kathos kai ho Christos apethane di autous. Kai hoti den eleutheronountai aph' heauton ton hai toiautai psuchai, legei ho Theophulaktos eis to kata Loukan s'. keph. hermeneuon ton logon tou Christou, hopou eipen, hoti echei exousian epi tes ges aphienai hamartias; hora, hoti epi tes ges aphientai hai hamartiai; heos hou gar esmen epi tes ges, dunametha exaleipsai tas hamartias hemon; meth' ho mentoi tes ges apanastomen, ouk eti hemeis autoi dunametha di exomologeseos exaleipsai tas hamartias hemon; apokekleistai gar he thura. Kai eis to kb'. tou Matthaiou hermeneuon to; desantes autou cheiras kai podas, anti ton praktikon tes psuches dunameon, legei; en to aioni men gar to enestoti esti praxai kai energesai ti, en de to mellonti desmountai pasai hai praktikai dunameis tes psuches; kai ouk esti poiesai ti agathon eis antisekosin ton hamartion. Kai eis to ke. tou autou euangeliou; metameleias gar kai ergasias kairos ouk esti meta ten enthende apobiosin. Apo ta hopoia logia ginetai phaneron pos hustera apo ton thanaton he psuche den emporei na eleutherothe e na metanoese; kai na kame tipotes ergon, hopou na lutrothe apo ton desmon tou hadou, monon hai theiai leitourgiai, hai proseuchai kai eleemosunai, hopou ginountai pro vivis mortuisque omnibus communiter, quemadmodum et Christus pro iis pariter mortuus est, quotidie offert. Ceterum haudquaquam suapte opera animas hujusmodi ex inferis liberari, docet Theophylactus in caput sextum Lucæ, ea Christi verba, quibus potestatem remittendi peccata in terra sibi vindicat, exponens (immo in cap. v. 24, p. 236, Rom.): Observa, inquit, remitti peccata in terra. Quamdiu enim in hac terra commoramur, peccata nostra expungere possumus; at postquam e terra demigravimus, non possumus deinde ipsimet ope confessionis peccata nostra inducere. Jam enim oppessulatæ sunt fores. Et in cap. xx. Matt. enarrans hæc verba (vers. 13): Colligantes manus illius ac pedes; per quæ animæ facultates activæ designantur, ait: In seculo quidem præsenti agere operarique licet; at in futuro vinciuntur omnes activæ facultates animæ, nec tum boni quidpiam efficere possumus in compensationem nostrarum noxiarum. Et in cap. xxv. ejusdem Evangelii (p. 108): Non est poenitentiæ operationisque tempus post discessum ex hac vita. Quibus ex verbis clarum evadit, ab excessu suo leberari per se animam, poenitentiamque agere non posse, nihilque ejusmodi moliri, quo infernis eximatur vinculis. Solæ igitur
di auten apo tous zontas, ekeina ten ophelousi pollotata, kai apo ta desma tou hadou ten eleutherousin. sacræ liturgiæ precesque et eleemosynæ, quæ animæ caussa a viventibus præstantur, illam plurimum adjuvant, atque ex Acheronte redimunt. Erotesis xe. Quæstio LXV.
Tina gnomen prepei na echomen dia tais eleemosunais kai tais agathoergiais, hopou didountai dia tous apothamenous?
Quid igitur sentiendum de eleemosynis piisque officiis, quæ in refrigerium mortuorum præstantur?
Ap. Peri toutou ho idios Theophulaktos didaskei eis to ib'. keph. sich. e. tou Louka, exegontas ton logon tou Christou, hopou eipen; phobethete ton exousian echonta embalein eis ten geennan; graphei de houtos; hora gar, hoti ouk eipe, phobethete ton meta to apokteinai ballonta eis ten geennan, all' exousian echonta balein; ou gar pantos hoi apothneskontes hamartoloi ballontai eis ten geennan; all' en te exousia keitai touto tou Theou; hoste kai to sunchorein. Touto de lego dia tas epi tois kekoimemenois ginomenas prosphoras kai tas diadoseis; ahi ou mikra suntelousi tois kai en hamartiais bareiais apothanousin. Ou pantos oun meta to apokteinai ballei eis ten geennon; all' exousian echei balein. Me toinun elleipsomen hemeis spoudazontes di eleemosunon kai presbeion exileousthai ton exousian men echonta balein, ou pantos de te exousia taute chomenon,
Resp. Ea de re idem Theophylactus in caput xii. Lucæ exponens verba Christi (vers. 5): 'Timete illum, qui potestatem conjiciendi in geennam habet;' ita commentatur: Animadverte, sodes, non dicere, Christum, timete illum, qui postquam occidit, in geennam conjicit, sed qui potestatem conjiciendi habet. Neque enim omnes omnino, qui in peccatis suis moriuntur, in geennam conjiciuntur. Sed id in Dei situm est manu; sicut et veniam illis largiri, quod propter pias oblationes erogationesque, quæ dormientium bono fiunt, dico; quippe quæ non parum conducunt iis etiam, qui gravissimis sceleribus contaminati hinc decesserunt. Itaque non omnino postquam occidit, in geennam sontes projicit Deus; sed projiciendi potestatem habet. Ne igitur cessemus nos etiam atque etiam adniti, quo eleemosynis et intercessionibus nostris illum propitiemus,
alla kai sunchorein dunamenon.' Apo ten didaskalian loipon tes hagias Graphes kai tou Patros toutou ten exegesin touto ekbazomen, pos prepei pantos na parakaloumen dia tous kekoimemenous, kai na prospheromen thusias anaimaktous, didontes eleemosunas; epeide ekeinoi den emporousi ta toiauta na kamousin dia tous heautous tous. qui hac projiciendi potestate instructus ea non semper utitur; sed veniam etiam indulgere potest. Igitur e doctrina S. Scripturæ Patrisque hujus expositione illud deducimus: oportere omnino a nobis preces pro defunctis concipi atque offerri incruenta sacrificia spargique liberali manu eleemosynas; siquidem non possunt pia hujusmodi opera sua caussa ipsimet præstare. Erotesis xs'. Quæstio LXVI.
Pos prepei na groikoumen dia to pur to katharterion?
De Purgatorio autem Igne, quid nobis judicandum?
Ap. Oudemia Graphe dialambanei peri autou, na heurisketai delade kan mia proskairos kolasis kathartike ton psuchon, hustera apo ton thanaton; malista he gnome tou Origenous dia touto katekrithe hupo tes Ekklesias eis ten deuteran Sunodon ten en Konstantinoupolei. Eti de phaneron einai, pos hustera apo ton thanaton he psuche den emporei na dechthe kan hena musterion tes ekklesias; kai an isos kai ethelen einai dunaton, na plerose ate tes dia ta hamartemata tes, ethelen emporei na dechthe kai meros apo to musterion tes metanoias, to hopoion estontas kai na einai exo apo ten orthodoxon didaskalian. He ekklesia me dikaiosunen prospherei di autas ten anaimakton thusian, kai proseuchas pros Theon pempei huper apheseos ton hamartion
Resp. Nihil usquam de eo in sacris literis traditur, quod temporaria ulla poena, animorum expurgatrix, a morte exsistat. Imo vero eam præcipue ob caussam in secunda Synodo Constantinopolitana ab Ecclesia Origenis damnata est sententia. Præterea per se satis manifestum est, morte semel obita nullius Sacramenti ecclesiastici participem fieri posse animam. Tum si fieri fortassean posset, ut admissas noxias sua satisfactione ipsamet expiaret: haud dubie etiam partem aliquam sacramenti poenitentiæ accipere eadem posset. Quod quoniam ab orthodoxa doctrina abborret; jure meritoque ecclesia manium istorum caussa sacrificium incruentum offert, precesque ad Deum ablegat ad impetrandam eorum veniam,
auton; ma hochi ekeinoi na paschousi kan mian kolasin, kai met' auten na katharizontai. Tous de muthous tinon anthropoon, hopou legousi peri psuchon, pos, hotan miseusousin ametanoetas apo ton kosmon, kolazontai eis soublia, eis nera kai limnais, pote den tous edechtheken he ekklesia. quæ olim in vita deliquerant; non vero ut ipsi nonnihil supplicii sustinentes eo dein perpurgentur. Ceterum fabulas quorundam hominum, quas de animis comminiscuntur: quod videlicet, ubi poenitentia non procurati satis expiatique fato intercipiuntur, discrucientur subulis, aquis, lacubus nostra nunquam admisit probavitque ecclesia. Erotesis xz'. Quæstio LXVII.
Poios topos einai idia diorismenos eis tais psuchais ekeinon, hopou apothneskousin eis ten charin tou Theou?
Quinam locus peculiariter animabus eorum destinatus est, qui in gratia Dei vita concedunt?
Ap. Hai psuchai ton anthropon ekeinon, hopou miseuousin apo ton kosmon touton heuriskomenai eis ten charin tou Theou me metanoian ton idion hamartematon, echousi topon tas cheiras tou Theou; diati houto legei (Soph. g'. a.) he hagia Graphe; dikaion psuchai en cheiri Theou, kai ou me hapsetai auton basanos. Akomi onomazetai ho topos auton paradeisos; kathos ho Christos ho Kurios hemon (Louk. kg'. mg'.) eipen eis ton stauron apano pros ton lesten; hamen lego soi, semeron met' emou ese en to paradeiso. Krazetai kai kolpos tou Abraam, kata to (Louk. is'. kb'.) gegrammenon; egeneto de apothanein ton ptochon, kai apenechthenai auton apo ton angelon eis ton kolpon tou Abraam. Kai basileia ton ouranon, kata ton logon tou Kuriou (Matth. e. ia.) legontos;
Resp. Animæ hominum, quæ hoc mundo egredientes in gratia apud Deum sunt criminumque suorum poenitentiam egerunt, locum suum in manibus Dei habent. Sic enim sacra loquitur Scriptura (Sap. iii. 1): 'Animæ justorum in manu Dei sunt, nec attinget eas cruciatus.' Nuncupatur earum locus etiam Paradisus, quomodo Dominus noster Christus latroni in cruce dixit (Luc. xxiii. 43): 'Amen dico tibi, hodie mecum eris in Paradiso.' Vocatur et sinus Abraami, uti scriptum est (Luc. xvi. 22): 'Contigit autem, mori pauperem, et deferri ab Angelis in sinum Abraami.' Dicitur etiam regnum coelorum, secundum dictum Domini (Matt. viii. 11): 'Dico vobis, multi ab
lego de umin, hoti polloi apo anatolon kai dusmon hexousi, kai anaklithesontai meta Abraam kai Isaak kai Iakob en te basileia ton ouranon. Dia touto hopoios onomasei ton topon touton hena onoma apo hosa eipamen, den sphalei; monon na groika, pos einai hai psuchai eis ten charin tou Theou kai eis ten ouranion basileian; kai, kathos hoi ekklesiastikoi humnoi psallousin, eis ton ouranon. oriente et occidente venient, et accumbent cum Abraamo, Isaaco et Jacobo in regno coelorum.' Nihil igitur erraverit, quisquis locum illum aliquo istorum nominum, quæ recensuimus, nominaverit; modo ut recte intelligat, esse animas in gratia Dei et in regno coelesti et ut hymni ecclesiastici canunt in coelo. Erotesis xe. Quæstio LXVIII.