Kai hai psuchai ekeinai, hopou miseuousin apo ta kormia heuriskomenai eis theiken orgen einai?
At ubinam locorum illæ agunt animæ, quæ e corporibus suis exeuntes in offensa apud Deum sunt?
Ap. Ho topos ekeinon me diaphoretika onomata legetai. Proton onomazetai hades, eis ton hopoion apostheken ho diabolos, apo ton ouranon diochtheis; hos legei ho Prophetes (Es. id'. id'.); esomai homoios to hupsisto (eipen ho diabolos); nun de eis hadou katabese, kai eis ta themelia tes ges. Deuteron legetai pur aionion; legei gar (Matth. ke. ma.) he Graphe. poreuesthe ap' emou hoi kateramenoi eis to pur to aionion, to hetoimasmenon to diabolo kai tois angelois autou. Akomi skotos exoteron (eis to auto l'.); kai ton achreion doulon ekballete eis to skotos to exoteron; ekei estai ho klauthmos kai ho brugmos ton odonton. Onomazetai akomi kai me alla onomata. ma hola semainousi,
Resp. Variis locus ille designatur nominibus. Primum nuncupatur Infernus, in quem exturbatus coelo Diabolus detrusus est, teste Propheta (Jes. xiv. 14): 'Similis ero Altissimo' (dixit Diabolus). 'Nunc autem in infernum descendes, et in fundamenta terræ.' Secundum est: Ignis sempiternus, dicit enim Scriptura (Matt. xxv. 41): 'Discedite a me maledicti in ignem illum sempiternum, qui Diabolo et Angelis illius paratus est.' Etiam Tenebræ exteriores (ibidem versu 30): 'Ejicite inutilem istum servum in tenebras exteriores, ubi erit ejulatio et stridor dentium.' Appellatur et aliis vocabulis, sed quæ omnia locum condemnationis iræque divinæ valent, quem in locum
pos einai topos tes katakriseos kai tes theias orges; eis ton hopoion katabainousin hai psuchai ekeinon, hopou miseuousin ap' edo orgismenoi apo ton Theon kai apegnosmenoi. Ma touto einai axion na to exeure kath' henas, pos hai psuchai ton dikaion, kala kai na einai eis tous ouranous, den eperasi me holou touto teleion ton stephanon prin tes teleutaias kriseos mete hai psuchai ton katakriton teleian kolasin paschousi; ma hustera apo ten eschaten krisin thelousi parein hai psuchai mazi me ta somata teleios ton stephanon tes doxes e ten kolasin. animæ eorum descendunt, qui hinc demigrant invisi offensique Deo ac damnati. Porro et illud omnibus tenendum est, animas justorum, quamquam coelo jam receptas, neutiquam tamen ante extremum judicium plenam perfectamque gloriæ coronam consequi, neque rursus animas damnatorum plenam antea ultionem poenamque perpeti. Verum post summum illud atque decretorium judicium animas una cum corporibus suis usquequaque aut coronam gloriæ aut suppliciorum ferre cruciatus. Erotesis xth'. Quæstio LXIX.
Pos einai to ogdoon arthron tes pisteos?
Octavus fidei Articulus quomodo habet?
Ap. Kai eis to Pneuma, to hagion, to kuron, to zoopoion, to ek tou Patros ekporeuomenon; to sun Patri kai Huio sumproskunoumenon, kai sundoxazomenon, to lalesan dia ton Propheton.
Resp. Et in Spiritum Sanctum, Dominum et vivificantem, qui ex Patre procedit, et una cum Patre et Filio adoratur et glorificatur, qui item per Prophetas locutus est. Erotesis o'. Quæstio LXX.
Ti didaskei to arthron touto tes pisteos?
Quid iste docet Articulus?
Ap. Tria pragmata; proton pos to Pneuma to hagion einai Theos, homoousios to Patri kai to Huio, to hopoion einai phaneron apo ta logia tou Apostolou (a. Kor. ib'. d'.) legontos; Diaireseis de charismaton
Resp. Tria. Primum est: Spiritum Sanctum Deum esse Patri et Filio consubstantialem, quod ex verbis Apostoli manifestum est (1 Cor. xii. 4): 'Distinctiones donorum sunt, sed idem est Spiritus. Et distinctiones
eisi, to de auto Pneuma; kai diaireseis diakonion eisi, kai ho autos Kurios; kai diaireseis energematon heisin, ho de autos Theos, ho energon ta panta en pasi; kai allachou (b'. Kor. ig'. ig'.); he charis tou Kuriou hemon Iesou Christou, kai he agape tou Theou, kai he koinonia tou hagiou Pneumatos meta panton humon. Eis ta hopoia, kala kai pote na proegetai to Pneuma to hagion, kai pote ho Huios, touto ginetai diati einai homoousia, kai isotima, kai ta tria prosopa; ma ochi na eche kan mian ousian ho Huios e to Pneuma, kathos echei ho Pater; amesos kai homoios eis ton Huion kai to Pneuma. Kai eis tas Praxeis ton Apostolon to auto edeixen ho Petros (Prax. e. g'.), legon to Anania; diati eplerosen ho satanas ten kardian sou, pseusasthai se to Pneuma to hagion? kai teleionontas ton idion logon prostithesin; ouk epseuso aothropois alla to Theo. Theos ara to Pneuma to hagion. ministeriorum sunt, sed idem est Dominus. Et distinctiones operationum sunt, sed idem est Deus, qui omnia operatur in omnibus.' Et alibi (2 Cor. xiii. 13): 'Gratia Domini nostri Jesu Christi et caritas Dei et communio Spiritus Sancti sit vobiscum omnibus.' Quibus in locis quod alibi primo loco nominatur Spiritus Sanctus rursus alibi Filius, id ea re fit, quod tres Personæ ejusdem substantiæ, honorisque æqualis consortes sint; minime vero, quasi essentia a Spiritu Sancto Filius differat, aut a Filio Spiritus. Id quod dictu nefas est; sed quod ejusdem et essentiæ et gloriæ (personæ divinæ), ut jam diximus, consortes sint, et quod proxime ac pariter in simplicissimo simul, suam a Patre originem Filius Spiritusque habeant, per generationem Filius, at Spiritus per processionem. Idem et in Actibus Apostolicis declarat Petrus Ananiam alloquens cap. v. 3): 'Quare implevit Satanas cor tuum, ut falleres Spiritum Sanctum?' et mox sermonem illum suum absolvens addit: 'Non mentitus es hominibus sed Deo.' Est itaque omnino Spiritus Sanctus Deus. Erotesis oa. Quæstio LXXI.
Poion einai to deuteron, hopou didaskei to arthron touto?
Quodnam secundum est, quod hoc Articulo docetur?
Ap. Didaskei pos to Pneuma to
Resp. Quod Spiritus Sanctus ex
hagion ekporeuetai ek monou tou Patros, hos peges kai arches tes theotetos ; dia to hopoion ho autos Soter mas didaskei (Ioan. ie. ks'.) legon ; hotan elthe ho Parakletos, hon ego pempso umin para tou Patros, to Pneuma tes aletheias, ho para tou Patros ekporeuetai. Ten didaskalian tauten ten ermeneuei ho hieros Athanasios eis to sumbolon tou; to Pneuma to hagion apo tou Patros, ou pepoiemenon, oute dedemiourgemenon, oute gegennemenon; all' ekporeuton. Ho Theos (ho autos Athanas. en tais hierais erotesesi. d'.) kai Pater, autos monos estin aitios tois dusi kai agennetos; ho de Huios ek monou tou Patros aitiatos, kai gennetos; kai auto to Pneuma ek monou tou Patros aitiaton kai ekporeuton, dia de tou Huiou en to kosmo apostellomenon. Kai ho theologos Gregorios (log. e. peri theologias) houto phesi; to Pneuma to hagion, ho para tou Patros ekporeuetai, ho kath' hoson men ekeithen ekporeuetai, ou ktisma ; kath' hoson de ou genneton, ouch Huios ; kath' hoson de agennetou kai gennetou meson, Theos. Peri toutou eiretai platuteron eis to proton arthron ; phthanei loipon tora na kratoumen bebaion kai na pisteuomen ekeino, hopou ho Christos mas edidaxe, kai he anatolike ekklesia he katholike kai orthodoxos pisteuei, kai homologesen eis ten deuteran oikoumeniken sunodon solo Patre, velut fonte ac origine divinitatis, procedit. Qua de re ita ipse nos Servator noster edocet (Joh. xv. 26): 'Quando venerit Paracletus, quem ego a Patre missurus sum, Spiritus veritatis, qui a Patre procedit.' Eandem doctrinam ita in Symbolo suo explicat S. Athanasius (T. ii. p. 32): Spiritus Sanctus a Patre, non factus, nec creatus, nec genitus, sed procedens est (id. in sacris Quæstionibus IV. T. II. p. 438, conf. Quæst. XV.); Deus et Pater, ipse solus duorum caussa est, et ingenitus. Filius ex solo Patre, ortus sui caussa, editus genitusque est. Ipse etiam Spiritus de solo Patre ut caussa oritur ac procedit; sed per Filium in mundum emittitur. Et Gregorius Theologus hunc in modum loquitur (de Theologia, oratione V. de Spiritu Sancto, Ald. f. 58, Par. p. 597): Spiritus Sanctus, qui a Patre procedit, quatenus illinc procedit, res creata non est quatenus autem genitus non est, non est Filius; quatenus vero inter ingenitum et genitum medius est, Deus utique est. Verum de hoc negotio uberius jam actum a nobis fuit ad articulum primum. Satis igitur nunc nobis est, ut firma fide teneamus credamusque, quod ipse nos Christus docuit, quod orientalis Catholica et Orthodoxa credit Ecclesia et in secundo oecumenico
kai ekurose to sumbolon choris tes prosthekes; kai ek tou Huiou. Kai enantion ekeinon, hopou eprosthesasi ton logon touton kai ek tou Huiou, ekamen epitimesin, ochi monon he anatolike ekklesia he orthodoxos kai katholike, alla kai he dutike tes Rhomes; to hopoion diamarturontai duo pinakais argurai, eis tas hopoias eton gegrammenon to hieron sumbolon tes pisteos Hellenisti eis ten mian kai eis ten allen Latinisti, choris ten prosthesin toutou tou merous kai ek tou Huiou; hai hopoiai me prostagma tou Papa Rhomes Leontos tritou ekremanto eis ten ekklesian tou hagiou Petrou, en etei Christou oth'. hos phesi baronios. Dia touto hopoios steketai statheros kai bebaios eis ten pistin touten, echei bebaian elpida tes soterias tou, diati den parekklinei katholou apo ten koinen gnomen tes ekklesias. Concilio communiter professa fuit; atque symbolum sine isthac appendicula: et ex Filio ratum esse jussit. Immo vero gravi illos censura, qui hæc adjecere verba, non modo orientalis Ecclesia orthodoxa ac Catholica perstrinxit: sed et occidentalis Romana. Quod satis confirmant tabulæ binæ argenteæ, in quarum altera Græce altera Latine sacrum fidei symbolum, non adjecta ista particula, et ex Filio, proscriptum erat. Quæ jussu Leonis tertii, Papæ Romani, in æde S Petri fixæ propositæque sunt, anno Christi ICCCCIX, quemadmodum prodit Baronius (A. 809, tmem. 62). Qui itaque constans et firmus in hac fide persistit, is indubiam suæ salutis habet fiduciam, ut qui nihil omnino declinat a communi Ecclesiæ sententia. Erotesis ob'. Quæstio LXXII.
Ti didaskei triton to arthron touto?
Quid tertium est, quod in hoc Articulo docetur?
Ap. Didaskei pos to Pneuma to hagion einai euretes tes hagias Graphes, toson tes palaias hoson kai tes neas, kai auto ten homilese me to meson pollon sunergon. Dia touto kathos he Graphe tes palaias diathekes tetoias loges kai tes neas einai didaskalia tou agiou Pneumatos. Kai dia ten aphormen touten eis holas
Resp. Spiritum Sanctum sacræ Scripturæ tam Veteris quam Novæ, genuinum esse auctorem, illamque per manus multorum administrorum ipsum edidisse, eaque re ut Veteris Testamenti Scripturam ita etiam Novi Spiritus Sancti doctrinam esse. Quamobrem quidquid sancti Patres in omnibus universalibus
tas oikoumenikas sunodous kai topikas, tas orthodoxous, hopou kai an eginesan, pisteue pos ho, ti apophasisasin hoi hagioi Pateres, na einai apo to hagion Pneuma; kathos eipasin hoi Apostoloi (Prax ie. ke.) eis ten sunodon; edoxe to hagio Pneumati kai hemin; kata to paradeigma ton hopoion kai hai loipai allai orthodoxoi sunodoi esumperainasi ta dogmata tos me ton homoion tropon. atque particularibus orthodoxis Conciliis quocunque tandem loco habitis statuerunt: id a Spiritu Sancto profectum esse credas oportet; quemadmodum in Synodo sua ipsimet loquuntur Apostoli (Act xv. 28): 'Visum est Spiritu Sancto ac nobis.' Quorum exemplo cetera item orthodoxa Concilia simili modo decreta sua concluserunt. Erotesis og'. Quæstio LXXIII.
Posa kai poia einai ta Charismata tou agiou Pneumatos?
Quot et quænam Spiritus Sancti Charismata sunt?
Ap. Hepta, dia ta hopoia legei he Graphe eis ten Apokalupsin (Keph. d'. e.); kai hepta lampades puros kaiomenai enopion tou thronou; ahi eisi ta epta pneumata tou Theou. Tauta loipon ta charismata tou Pneumatos e mallon eipein auto to Pneuma eton eis ton Christon plousiotera kai teleiotera, e kat' anthropon, hos legei ho Prophetes (Es. ia. b'.); kai anapausetai ep' auton pneuma Kuriou; pneuma sophias kai suneseos; pneuma boules kai ischuos; pneuma gnoseos kai eusebeias; kai emplesei auton pneuma phobou Theou. Touto bebaionei ho euangelistes Ioannes (Keph. a. id'.) legontas; kai ho logos sarx egeneto kai eskenosen en hemin, kai etheasametha ten doxan autou, doxan hos monogenous para patros, pleres charitos kai aletheias. Kai ek tou
Resp. Septem. De quibus ita in Apocalypsi sacra Scriptura loquitur (iv. 5): 'Et septem lampades igneæ ardentes coram throno, quæ sunt septem Spiritus Dei.' Hæc igitur Spiritus dona, aut rectius loquendo, ipse Spiritus Sanctus in Christo, quam in ullo alio homine modis omnibus copiosiora atque consummatiora erant, dicente Propheta (Ies. xi. 2): 'Et requiescet super illum Spiritus Domini, Spiritus sapientiæ et intelligentiæ, Spiritus consilii et roboris, Spiritus cognitionis et pietatis, et implebit illum Spiritus timoris Domini.' Quod suo testimonio affirmat Evangelista Ioannes (i. 14: 'Et verbum caro factum est, et habitabat nobiscum et vidimus gloriam illius, ut gloriam. unigeniti a Patre, plenum
pleoomatos autou hemeis pantes elabomen; kai charin anti charitos; dioti to Pneuma eton eis auton hos homoousion auto kata ten theoteta; kai eplesen auton sophias kai charitos; kata to (Louk. b'. m'.) eiremenon; to de paidion euxane kai ekrataiouto pneumati, pleroumenon sophias, kai charis Theou en ep' auto. Kai tauta panta prepei na groikountai kata ten anthropoteta. gratia et veritate' (v. 16), 'et ex plenitudine ipsius nos omnes accepimus, et gratiam pro gratia.' Erat enim in Christo Spiritus Sanctus, ut ipsi secundum divinitatem consubstantialis, ipsumque sapientia ac gratia replebat, prout dictum est (Luc. ii. 40): 'Puer vero adolescebat et corroborabatur Spiritu, et implebatur sapientia, et gratia Dei cum illo erat.' Quæ omnia de humanitate Christi exaudienda sunt. Erotesis od'. Quæstio LXXIV.