Resp. Ut ne profani homines bona nummosque ecclesiæ vi auferre aut ad privatas necessitates suas intervertere ausint. Ceterum ad sacrorum Antistites hæc cura pertinet, ut de bonis ecclesiæ mundum aliaque illi necessaria comparent: ut victum et vestitum iis, qui ecclesiæ ministrant, et egenis et peregrinis suppeditent, docente ita Scriptura (Act. xi. 29): 'Discipuli autem, prout cuique suppetebat, statuerunt in usum fratrum in Iudæa habitantium mittere. Quod etiam fecerunt, mittentes senioribus per Barnabam et Saulum.' Præterea minime æquum est, sive Sæculares, sive Pontifices ipsos, qui in Ecclesia aliqua sacrorum antistites sunt, nummos illius aut
oute eis tous kosmikous, oute eis tous archiereis, hopou archierateuousin eis kan mian ekklesian, na apoxenonousi ta aspra e ta alla kineta tes pragmata, hopou tes erchontai, e apo presbeias tinos e doreas; kai na ta metacheirizountai eis idiotikais tos chreiais; dia na men pathe bian kai anatropen he gnome ekeinou hopou ta edoken. res mobiles alias sive testamento legatas, sive dono datas, quovis rnodo intercipere, in propriosque usus suos convertere, ne vim et subversionem pia donantis intentio perpetiatur. Erotesis ke. Quæstio XCV.
Poia einai he ennate entole tes ekklesias?
Nonum Ecclesiæ præceptum quodnam est?
Ap. Na nen ginountai gamoi eis tais hemerais, hopou koluei he ekklesia. Akomi na men einai parontes hoi orthodoxoi Christianoi eis ta apegoreumena paignidia kai theatra; mete na akolouthousin eis ta ethe ta barbara, ma na enkrateuontai ap' auta hoson einai dunaton.
Resp. Ne solemnia nuptiarum vetitis ecclesiæ diebus celebrentur. Tum ne orthodoxi Christiani in ludis prohibitis theatralibusque spectaculis intersint; nec peregrinos et barbaros consectentur mores; verum ut ab iis quantum potest sibi temperent. Erotesis ks'. Quæstio XCVI.
Diati legomen pos pisteuomen eis ten ekklesian, hopou einai ktisma, hopheilontes eis monon ton Theon pisteuein?
Verum enimvero quo pacto profitemur, nos in ecclesiam, rem creatam, credere; qui in solum Deum credere debemus?
Ap. Diati kala kai he ekklesia na einai ktisma, apo anthropous sustemene, alla echei kephalen auton ton Christon ton alethinon Theon, to Pneuma to hagion, hopou ten didaskei pantar kai kamei ten hos legei (a. Tim. g'. ie.) ho Apostolos, numphen aspilon kai amomon tou Christou, kai stulon
Resp. Nempe quamquam res creata ab hominibusque conflata ecclesia est: habet illa tamen caput Christum ipsum verum Deum; habet Spiritum Sanctum, qui illam perpetuo docet et instruit, eamque efficit, teste Apostolo; sponsam immaculatam et inculpatam Christi
kai edraioma tes aletheias. Kai ta dogmata kai didagmata tes den einai anthropina alla theia; dia touto legontes pos pisteuomen eis auten, nooumen pos pisteuomen eis ta theoparadota tes logia, kai theopneusta dogmata. Phesi gar he Graphe; hoti hupo Pneumatos hagiou pheromenoi elalesan hoi hagioi Theou anthropoi; kai ho Paulos (a. Thess. b', ig'.) phesin; ou logon anthropou edexasthe, alla, kathos estin alethos, logon Theou. Kai apo touto kinoumetha na pisteuomen ochi monon to hieron Euangelion, hopou ekeine edialexe, peri hou ho Christos (Mark. a. ie.) dietaxato eipon; pisteuete en to Euangelio, alla kai eis pasas tas loipas graphas kai sunodikas diataxeis. (Ephes. v. 27); et 'columnam atque stabilimentum veritatis' (1 Tim. iii. 15). Sed et dogmata et doctrina illius nequaquam humana verum divina sunt. Quando itaque nos in illam credere profitemur; intelligimus, nos credere in traditas divinitus sacras illius Scripturas et inspirata a Deo dogmata. Ait enim Scriptura (2 Pet. i. 21), actos a Spiritu Sancto locutus fuisse sanctos Dei homines. Similiter et Paulus (1 Thess. ii. 13): 'Non ut sermonem hominum excepistis, sed (sicut revera est) ut sermonem Dei.' Hinc adducimur ad fidem habendam non modo sacro Evangelio ab Ecclesia recepto, de quo Christus ipse præcepit (Marc. i. 15): 'Credite Evangelio; verum etiam reliquis omnibus sacris Scripturis et synodicis decretis.' Erotesis kz'. Quæstio XCVII.
Poion einai to dekaton arthron tes pisteos?
Decimus fidei Articulus quis est?
Ap. Homologo en baptisma eis aphesin hamartion.
Resp. Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum. Erotesis ke. Quæstio XCVIII.
Ti didaskei to arthron touto tes tisteos?
Quid hic fidei Articulus docet?
Ap. Epeide enthumatai tou baptismatos, hopou einai to proton musterion, mas didei aphormen, na theoresomen peri ton hepta musterion
Resp. Quandoquidem baptismatis mentionem facit, quod primum ecclesiæ mysterium est: locum nobis opportunum præbet disserendi,
tes ekklesias; ta hopoia einai tauta; to baptisma, to muron tou chrismatos, he eucharistia, he metanoia, he hierosune, ho timios gamos, kai to euchelaion. Tauta ta hepta musteria anabibazontai eis ta hepta charismata tou hagiou Pneumatos; epeide dia mesou ton musterion touton chunei tas doreas tou to Pneuma to hagion eis tas psuchas ekeinon, hopou ta metechousi kathos prepei, kai ten charin tou. Dia to hopoion pragma ho Patriarches Hieremias eis platos dialegetai eis to biblion, hopou egrapse pros tous Louteranous, dia na epistrepsousin. de septem mysteriis ecclesiæ, quæ sunt: Baptisma, Unguentum Chrismatis, Eucharistia, Poenitentia, Sacerdotium, honorabile Conjugium, et Oleum consecratum (extrema unctio). Quæ septem sacramenta septenis Spiritus Sancti donis respondent, quoniam per ea dona sua ac gratiam animis recte et legitime utentium Spiritus Sanctus infundit. Qua de re pluribus egit Patriarcha Hieremias in libro, quem convertendis Lutheranis scripsit. Erotesis kth'. Quæstio XCIX.
Ti esti musterion?
Quid est mysterium sive sacramentum?
Ap. To musterion einai mia telete, he hopoia apokato [311] eis kapoion eidos horaton einai aitia, kai pherei eis ten psuchen tou pistou ten aoraton charin tou Theou; diatachthen hupo tou Kuriou humon, di hou hekastos ton piston ten theian charin lambanei.
Resp. Mysterium est sacra quædam cærimonia, quæ sub specie aliqua visibili causa est, et in animam hominis fidelis invisibilem Dei gratiam infert: institutum a Domino nostro, per quem unusquisque fidelium divinam gratiam accipit. Erotesis r'. Quæstio C.
Posa pragmata zetoutai eis to musterion?
Quot res ad Mysterium opus sunt?
Ap. Tria, hule harmodios, hos einai to hudor eis to baptisma; ho artos kai ho oinos eis ten eucharistian; to elaion, kai ta loipa kata
Resp. Tres. Materia idonea, utpote aqua in baptismate; panis et vinum in eucharistia; oleum et cetera in suis quæque mysteriis.
to musterion. Deuteron ho hiereus, hopou na einai nomimos kecheirotonemenos e ho episkopos. Triton he epiklesis tou hagiou Pneumatos, kai to eidos ton logion, meta hopoia ho hiereus hagiazei to musterion te dunamei tou hagiou Pneumatos me gnomen apophasismenen tou na to agiase. Secunda, Sacerdos legitimis suffragiis ordinatus aut Episcopus. Tertia Invocatio Spiritus Sancti et solemnis verborum formula. Quibus verbis vi et efficacia Spiritus Sancti mysterium sacerdos rite sanctificat; accedente fixa et deliberata ejusdem intentione sanctificandi mysterii. Erotesis ra. Quæstio CI.
Dia poion telos ta musteria dietachthesan?
Quem in finem instituta sunt mysteria?
Ap. Proton dia na einai semadia ton alethinon huion tou Theou, egoun tes ekklesias tes orthodoxou, tes katholikes kai apostolikes; diati hopoios chratai ta musteria touta kathos prepei, einai eis ten ekklesian tou Theou alethinon kai gnesion melos tes kai kata charin huios Theou. Deuteron, dia na echomen asphales semeion, tes eis Theon hemon pisteos, estontas kai na eimesthan bebaioi me ten pistin, kai meta kala erga, na sothoumen eis ten aionion zoen. Triton, dia na echomen iatrika anamphibola, na diochnomen tais astheneiais ton hamartion mas.
Resp. Primo ut signa atque tesseræ verorum Dei filiorum sive Ecclesiæ orthodoxæ, catholicæ et apostolicæ sint. Nam quisquis, ut oportet, hisce utitur mysteriis, is verum et genuinum ecclesiæ Dei membrum est et secundum gratiam Dei filius. Secundo ut certum nostræ in Deum fiduciæ habeamus pignus. Si videlicet in fide bonisque operibus constanter perseveraverimus, tum vitæ nos ac salutis æternæ compotes omnino fore. Tertio ut explorata atque præsentanea habeamus remedia, quibus infirmitates peccatorum nostrorum depellamus. Erotesis rb'. Quæstio CII.
Ti einai to proton musterion tou baptismatos?
Quid est primum mysterium sive baptismatis?
Ap. To baptisma einai mia ekplusis kai anairesis tou propatorikou
Resp. Baptisma est ablutio quædam et exstirpatio peccati originalis,
hamartematos; dia tes trites kataduseos eis to hudor, legontos tou hiereos ta logia touta; eis to onoma tou Patros, amen; kai tou Huiou, amen; kai tou hagiou Pneumatos, amen. (Ho anadochos opheilei propherein to amen.) Kai meta ten anagennesin touten ex hudatos kai Pneumatos ginetai he diallage tou anthropou me ton Theon, kai sunchoreitai he eisodos eis ten basileian ton ouranon, kata ta logia tou Soteros hemon (Ioan. t'. e.), legontos; ean me tis gennethe ex hudatos kai Pneumatos, ou dunatai eiselthein eis ten basileian tou Theou. Touto to musterion mian phoran lambanomenon den didetai deuteron; monon ekeinos hopou baptizei na pisteue orthodoxos hena Theon trisupostaton, kai na eipen akribos kai aparallaktos ta prorrhethenta logia; eis to onoma tou Patros, kai tou Huiou, kai tou hagiou Pneumatos amen, kata ten gnomen tes katholikes kai orthodoxou ekklesias. terna in aquam immersione facta, pronunciante hæc verba sacerdote: In nomine Patris; Amen; et Filii; Amen; et Spiritus Sancti; Amen. (Nota: Susceptor sive pater lustricus respondet: Amen.) Post hanc ex aqua et Spiritu regenerationem homo in gratiam cum Deo reducitur, patetque illi coelestis regni aditus secundum verba Servatoris nostri (Joh. iii. 5): 'Nisi quis ex aqua et Spiritu a genitus fuerit, non potest ingredi in regnum Dei.' Hoc autem mysterium semel acceptum iterum non repetitur; modo si is, qui baptizat, orthodoxe in unum Deum personis trinum credat, et accurate nullaque immutatione prædicta verba: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti Amen secundum catholicæ et orthodoxæ Ecclesiæ sententiam proferat. Erotesis rg'. Quæstio CIII.
Ti prepei na phulattetai eis to musterion touto?
Quidnam in hoc Mysterio observandum?
Ap. To proton einai, hopou to brephos me ton anadochon tou (ho hopoios prepei na einai orthodoxos) echei ananken, na apotage egoun na arnethe ton diabolon kai hola tou ta erga kai ten latreian tou kai pasan ten pompen tou. Ma an ho baptizomenos
Resp. Primum necesse infantulo est, per susceptorem suum, qui orthodoxus esse debet, penitus renunciare familiaritati diaboli, illumque cum operibus suis omnibus, cum cultu pompaque omni repudiare. Quod si baptizandus
thelei einai nomimou helikias, einai ananke, hoti autos ho idios, autos tou na kame ten arnesin tou diabolou, apokrinomenos eis tas eroteseis tou hiereos, kai emptuontas ton diabolon kai ta erga tou hola; epeita na homologese to sumbolon tes pisteos; kai an einai nepion, na homologese ho anadochos tou di auton to sumbolon touto tes pisteos; kai na huposchethe di auton eis ton Christon. Akomi kai touto prepei na phulattetai eis to baptisma, na einai eilikrines hudor, ochi mikton me allo pragma oute techneton, mete allo hugron. Kai to diatetagmenon baptisma den prepei na ginetai apo allon tina para apo ton nomimon hierea; ma eis kairon tinos anankes emporei na to kame to musterion touto kai kosmikon prosopon andros e gunaikos, metacheirizomenon ten prepoumenen hulen, neron aploun kai phusikon, epipheron kai ta rhethenta logia; eis to onoma tou Patros, kai tou Huiou, kai tou hagiou Pneumatos; kamontas kai ten triten katadusin. Kai to toiouton baptisma tosen dunamin echei, hopou estontas kai na me didetai deuteron, einai anamphibolos sphragis tes soterias tes aioniou. Kai poios na einai ho karpos kai to kerdos tou musteriou toutou, eukola kath' henas to gnorizei. Diati proton to musterion touto sikonei hola ta amartemata; eis men ta brephe to propatorikon, eis de tous justam ingressus est ætatem, ut ille ipse, suo ore, repudium diabolo renunciet, respondendo ad interrogationes sacerdotis, satanamque et omnia opera illius consputando. Dein ut symbolum fidei aperte profiteatur, sin infans est, ut ipsius nomine idem symbolum sponsor edat et Christo sacramentum dicat. Porro illud etiam in baptismate curandum est, ut aqua pura, nullaque re alia permixta, neque artificialis, nec alius liquor ullus adhibeatur. Tum legitimum baptisma a nemine alio administrari oportet, quam ordinario verbi ministro. Veruntamen urgente aliqua necessitate etiam alius quisque homo, sive mas sive femina hoc peragere sacramentum potest, sumta in manus debita materie, aqua simplici atque naturali, verbisque solemnibus: In nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti, ad trinam immersionem rite adjectis. Ea vero baptismatis hujus, etsi non amplius iterandi, vis et efficacitas est, ut indubium æternæ salutis signaculum ac pignus sit. Qui fructus vero quodve emolumentum hujus mysterii sit, id per se facile quisque videt. Primum enim peccata omnia abolet, in infantibus originale, in adultis tum illud tum voluntarium. Deinde hominem plane renovat, in eumque
megalous kai to propatorikon kai to proairetikon. Deuteron ho anthropos anakainizetai kai apokathistatai eis ten dikaiosin ekeinen, hopou eichen, hotan eton athoos kai anamartetos; kathos martura (a. Kor. s'. ia) ho Apostolos, legon; alla apelousasthe, alla hegiasthete, all' edikaiothete en to onomati tou Kuriou Iesou, kai en to Pneumati tou Theou hemon. Epeita hoi baptisthentes ginountai mele tou somatos tou Christou, kai ton Kurion hemon enduometha; diati (Gal. g'. kz'.) legei ho Apostolos; hosoi eis Christon ebaptisthete, Christon enedusasthe. justitiæ sanctitatisque restituit locum, quo innocens adhuc intactusque peccato olim steterat, quemadmodum testatur Apostolus (1 Cor. vi. 2): 'Sed abluti estis, sed sanctificati, sed justificati in nomine Domini Iesu et in Spiritu Dei nostri.' Super hæc membra corporis Christi baptizati evadimus, Dominumque nostrum induimus, teste Apostolo (Gal. iii. 27): 'Quotquot in Christum baptizati estis, Christum induistis.' Erotesis rd'. Quæstio CIV.