omnia in illo convenerunt in unum systema: rerum universitas in illo eomplementum nacta est. LXX, roe ovugyuara trav vdarwy. Gen. 4, 40. Ipse est primus et novissimus. Ap. 22, 13. [Jes. 44, 4., an fonte: Ego Dominus, primus: et cum ultimis Ego sum. V. g.]
*) fs avror, in Ilwm] Omnia ad Ipsum referuntur. Nil quidquam sine Ipso factum est, Joh. 4, 5. Vi g.
‘
’
v. 48. xai, ef) Nune a toto descendit ad partem praecipuam, ecclesiam. conf. Eph. 1, 22. not. — o¢ ésev, qui est) Anaphora, coll. vy. 45. ostendit, hic initium esse novae periochae: et utrique membro additur suum érz, guia. — aoyn, principium) Hoe verbum respon- det Hebraeo wx praesertim de Christo, Hos. 2,2., et mw spe- ciatim de primogenito quopiam, Deut. 24, 17., sed maxime de Chri- sto, Prov. 8, 22. anagyy, primitiae, dicitur 4 Cor. 15, 23., vocabulo magis, restricto ad resurrectionem mortuorum: ayy, principium, expressius notat eminentiam. conf. c. 2,10. Ps. 89,28. wey singu- lare opponitur plurali aezai, imperia. v.16. — mowroroxog &% ta vexowrv, primogenitus ex mortuis) Christus etiam ante resurrectionem ex mortuis,,immo ante creationem mundi, erat primogenitus, v. 45., sed primogenitus ex mortuis dicitur, quatenus ideo, quia filius Dei erat, non potuit non resuscitari, et quatenus ex resurrectione agno- seitur Filius Dei esse. conf. Act. 43, 33. not. praesertim quum ex resurrectione illius fluat vita fratrum multorum. — r@oev, omnibus) Neutrum. v.47. — avrog) Ipse, per se, sine locumtenentibus, sine vicario. — mowtevwy, primas tenens) v. gr. in resurrectione, ascen- sione. etc. Joh. 3, 13. Primarius, interpretatur Victorinus.
v.49. *) evdoxnos, beneplacitum habuit) Deus. Hoe subaudien- dum ex mente Pauli, qui beneficium Christi commemorans, nunquam dimittit memoriam Patris. De Patris beneplacito in Filio confer Matth. 3, 17. evdoxm, sequente accusativo et infinitivo, 2 Mace. 44, 33. Porro ab evdcxnoe, beneplacitum habuit, pendet reconciliare, et pa- cificans. — nav to mhyonpa, omnem plenitudinem) c. 2, 9. 10. 2. A, 42. 47. 4, 9. 25. Eph. 4, 23. not. Quis exhauriat profundum hoc? — zxarotxroae, habitare) constanter, tanquam in templo, in quo nobis praesto est. Haec inhabitatio est fundamentum reconciliationis.
y. 20. anoxatakdatat, reconciliare) Eph. 2,16. — ro MOVTO, omnia) Eph. 1, 10. — @¢ avrov, in ipsum) in Deum. v. 22. fin. 2 Cor. 5, 19. — éonvonotjoas, pacificans) Eph. 2, 14.47. Nomi- nativus pendet a beneplacitum habuit.— dea ré aiwarog v8 Savos auré) per sanguinem in cruce effusum et mortem adco crucis: vel est appositio cum metonymia, per sanguinem, crucem ipstus. Cru- cifixionis effectus (quamvis non solius crucifixionis) est effusio san- guinis. — dv’ avré, per ipsum) Hoe, iteratum, et ad emphasin fa- cit, et ostendit, omnia statim declarari per illud, sive quae etc. Hoe omnia continet etiam defunctos. — éni tHg vig, m terra) In terra initium fuerat inimicitiarum; ideo terra priore loco ponitur. — ra éy roig soauvors, quae in coelis) Luc. 19, 38. Certum est, angelos, Dei amicos, fuisse inimicos hominum Deo infensorum.
v. 21. xal vag, et vos) Eph. 2, 4. 42. — arnnhhororamevss zal éyPoes, abalienatos et hostes) Abalienatio actualis effecit hostes habituales. — 17 dvavolg) prima intimaque vi mentis, ceteras facul- tates post se trahente. — wuri) nunc, quum fidem suscepistis, qua ad conciliationem in cruce factam aggregati estis. i. e. eratis pridem abalienati, nune autem reconciliavit. quanquam hostes eratis, tamen reconciliavit. Apodosis refertur ad proxime praecedentia, licet
*) 2y airy, in Ipso] Filio nimirum. Diligonter et hoc et seq. capite discernenda sunt verba, vel Patrem spectantia vel ve Ve gy 9
a