Jesum agnoscere Christum coeperant, confestim luce nova capitibus- hisee fundamentalibus illata initium Christi habere censebantur. Huic initio opponitur perfectio, perfecta de ipso Christo doctrina. [v. 4. 5.] — giouueda, feramur) Strenuum yerbum. Hune subjunctivum commode praemittit indicative sroejoouer, faciemus. v. 3.— nahev, iterum) Huc congruit v. 6., iterwm. — Deuehvov, fundamentum) Sy- nonymon aeyxi¢, iitit. — zaraBadhouevot, jacientes) Verbum archi- tectonicum. — meérarolag xri., poenitentiae etc.) Poterat dicere: de DEO et fide in eum, de peccato et de poenitentia; vel certe, de poenitentia ex operibus mortuis, de fide in DEUM: sed protinus dicit, fundamentum poenitentiae etc. Adeo non morari debemus in consideratione peccati, sed a poenitentia agenda incipere. Adeo cum prima de DEO mentione jidem copulare debemus. Adeo prac- tica est Theologia. — ano vexouv Egywv, a mortuis operibus) Sic _¢ 9, 44. Fastidium peccati habet haec appellatio.
v. 2. Banrioudy dvdayi¢) Non ponitur xai ante Banreouar, enumerantur enim tria capitum paria, et in quovis pari secundum caput habet conjunctionem; sed non nisi ipsum par tertium similiter conjungitur: ex quo etiam patet, Panrioudy dedayrg non esse di- vellenda. Banriouol dvdayng erant baptismi, quos qui suscipiebant, doctrinae sacrae Judaeorum sese addicebant. itaque adjecto didayig doctrinae distinguuntur a lotionibus ceteris leviticis. ¢. 9, 10. — xoiuatog aiwvis) judicii aeterni. Vid. Marc. 3, 29. not.
vy. 3. véro, hoc) Ref. ad geowueSa feramur. — éavneg, si quidem) Hue ref. enim, v. seq. Sine benedictione divina non pro- ficit agricultura. v. 7.
v. 4. advvarov) impossibile hominibus, quamlibet idoneis. — anaé, semel) Adverbium non extenuat rem, sed sermonem facit praecisum. — gwreodévtac, illuminatos) Totum est Christianismus, in quem intratur per evangelium fide susceptum et per baptismum. Sequuntur hic tres partes, respectu trium summorum beneficiorum in N. T. a Fito DEI, a Spiritu sancto, a DEO, proficiscentium. Sic, dluminati, c. 10, 52. unde perfrequens hujus verbi apud patres usus de baptismo. Vita et Lua saepe conjunctim memoratur, saepe alterum in altero connotatur. itaque in Baptismo, ut regeneratio, sic quoque iluminatio fieri dicitur. Inprimisque Israélitis haee locutio congruit; qui per fidem ex V. T. non expertes fuerant vitae, ubi abstinebant a mortuis operibus: v. 4. sed tamen nova deinde luce N. T. tingebantur. — yevoameves re rig dwoeag Hg énsgurie, gustum nactos doni coelestis) In visu est fructus lucis: nune visui additur gustus, quo invitati credentes semper retineri debent. 7) de- oea n émovoareos, donum coeleste, est DEI Filius, ut exprimitur versu 6. Christus, qui per fidem, nec non in sacra ipsius.Coena gustatur: 4 Petr. 2, 3. atque hic, gustus plus involvit, quam poeni- tentia a mortuis operibus et fides in DEUM. Participium yevoo- Hévesg, quanquam genitivus et accusativus saepe promiscue adhibe- tur, tamen hoe loco differentiam casuum videtur inferre. alter par- tem denotat; nam gustum Christi, dont coelestis, non exhaurimus in hac vita: alter plus dicit, quatenus Verdi DEI praedicati gustus totus ad hane vitam pertinet, quanquam eidem verbo futuri virtutes seculi annectuntur. -— wero ye¢, participes) Participatio haec, uti ad v. 1.
‘ HEBR. VI, 4—7. 425 notavimus, plus inyolvit, quam Japtismi doctrinae et impositio ma- -nuum. In hoe inciso non adhibetur vocabulum gustus; quia Spiritus sanctus hoe loco potius, ut effector gustus, quam ut objectum ejus- dem spectatur. — avevuaros ayle, spiritus sancti) Saepe hujus conjuncta cum Christo mentio. Act. 2, 38. ;
v. 5. yevoauerves, qui gustaverunt) Gustus novus, item plus in- volvens, quam notitia reswrrectionis mortuorum et judicit acternt. — xahov Ojua, bonum verbum) Jer. 33, 14. 2205 Naam nx Evange- lium. — duvamecc, virtutes) sapidissimas. Plurale grande. Idem verbum, ¢. 2, 4. conf. c. 44, 34. Uterque locus declarat emphasin vocabuli duvamecc. — pehiovrog aimvog, futuri aevi) Maxime in- nuitur gloria aeterna, coll. v. 2. fin. sicut dicitur 7 weAdeoa moheg futura civitas, c.43,414: Sed non excluditur tempus hoc sub N. T. nam sic quoque dicuntur ra meddovra futura..c. 9,44. 10, 4. 2, 5. not.
y. 6. xal meganesovrus, et prolapsos) Grave verbum, subito oceurrens, justum terrorem incutit. Sic Hebraeum 59% exprimunt LXX. Non relapsos modo dicit in pristina, sed nova pernicie prae- terlapsos a toto illo statu lautissimo, simulque a fide, spe et amore, y. 40. ss. idque sponte. c. 40, 26. Talis lapsus potest esse sejunctus a blasphemia in Spiritum sanctum: sed tamen amara animae constitutio