Stupenda magnitudo! Alexandria XXX stadiorum longitudinem, non minus X stadiorum latitudinem habuisse dicitur apud Josephum. Hierosolymorum circuitus apud eundem XXXII stadiis; Thebarum, apud Dicaearchum, XLII stadiis; Ninives, apud Diodorum Siculum, CCCC stadiis definitur. Babylonem Herodotus libro I. ait habuisse in quolibet latere CXX stadia; in cireuitu, CCCCLXXX stadia: murumque fuisse L cubitos crassum, CC cubitos altum. Quicquid urbium mundus habet, viculi sunt ad novam Jerusalem. éné habet hoc loco vim distributivam, ut in tacticis. ég évcs, éni rerragay, éx’ Cutw, singuli, quaterni, octoni. vide Budaei comm. linguae Gr. col. 88t. Itaque én? hoc versu, non sequenti, adhibetur, et signifi- cat, 12,000 stadia fi. e. plus ducentis quinquaginta ad minimum milliaria germanica, V. g.| singulorum esse laterum urbis, non to- tius circuitus.
vy. 17. wai éuéronoe ro ceiyog avtng, éxacoy réoougaxorre TéooUowY mérQov arOowns O ésev ayyéds) Post éxatoy reccaga- xovra téeooaowy plerique addidere nyyav. sed antiquum testem non unum hoc vocabulo carere, ostendimus in Apparatu, cujus Ed. I. vid. ad h. 1. Non muros, sed unius muri mensuras notari, certum est: ac possent subaudiri etiam calami. Stadia 412,000 exhibent urbis altitudinem quoque: 444 sive calami sive cubiti, dant muri altitudinem, altitudine urbis non multo minorem, vel ei potius parem. Etenim altitudo proprie spectatur in muris, ut vel poétarum Grae- corum Latinorumque epitheta comprobant. Stadia 42,000, quippe absolute dicta, erant humana: 444 sive cubiti sive calami, non erant humani, sed angelico-humani, humanis multo majores. Sive calami 444 sive cubiti erant, eandem muri altitudinem collatio 12,000 sta- diorum exhibet. Sed tamen ut calamos potius accipiamus, magna ratio suadet. Nam quot cubitos habeat calamus, non indicatur: pos- setque habere quatuor cubitos, quia staturam hominis quatuor cubiti metiuntur ; vel sex cubitos, ati Ez. 40, 5. Ergo si cubitorum 144 esset murus, nesciretur, quot idem calamorum esset; adeoque ca- lamus aureus, qui mensura dicitur, ignota, id est, nulla revera esset mensura. Plane calamum centies quadragies quater admovente an- gelo, muri noscebatur altitudo. Apud Ezechielem, in simili argu- mento, et per ellipsin notatur saepius mensura calami, et aliquando, cap. 42, 17., perinde ut hic in Apocalypsi, Graeci intrusere m7yevs. Vid. Joh. Meyer de ultimis Ezech. pag. 26. seqq. Saepe Hebraei adjectivum numerale et substantivum plurali et singulari numero construunt, v. gr. mu pp>s myann Ez. 48, 30. 33. Et sic Jo- hannes, éxatoy reooagaxovra recoaowy wérgov. Angelum menso- rem Johannes arPownosdug eFewonas, humana specie vidit, ut An- dreas Caesareensis loquitur. itaque ila pertica, inquit Grotius, tanta erat, quanta erat statura formae humanae, in qua angelus appare- bat, ac proinde ad eum modum etiam cubiti. Clausulam de cubitis compendifacere Grotius poterat.
v. 48. 7 évdounorg) Hesychius, dwunoeg (nam w et o scribitur) oixodoun. Ergo ipsa hic muri structura est jaspis, ut vulgo lapi- des. év in composito hocce valet penitus.
v. 49. xexoounuevor, ornati) id est, structi et ornati. nam ipsa fundamenta sunt gemmae; ut ipsae portae, margaritae. De Ada- mante vid. Hilleri Syntagm. p. 35. seq. Sermo concisus, ut apud
_, APOC RxD dSo7. ki, 1—s. 747
Vitruvium 1. 40. ¢. 20., pluteum, turriculae similitudine ornatum. Herodotus lib. 1. de Babylone, éxexcopnro 08 wg edév aAho noAcoua, ubi ornatum urbis appellat fossam, murum, portas.
v.20. oagdvos) oagdsov™) probatissimi habent codices h. 1. et LXX et Epiphanius. Conferatur hoc ad Hilleri Syntagmata, p. 86.
v.24. ra &Gvn) cov owlouevay adjecit Erasmus, et innumeri editores, eum videlicet sine ulteriore examine secuti. Erasmus si hodie viveret, Andreae commentarium, quem pro_textu arripuit, pro- tinus, opinor, expungeret. Idem, et alii, qui primo recensuere N. T. Graecum, si copias his duobus seculis collectas, cum ea paucitate, qua ipsi conflictabantur quondam, compararent, veritati lubentes cederent, et cupidissimum quemque lectionis ab ipsis tam aegre in- terdum constitutae defensorem ad sese in meliora vel sequendos vel -ducendos hortarentur. — dva) Respondet praefixo 5 Es. 60,3. Apud LXX est r@ geri sine praepositione. — gé¢osor) Praesens, post futurum méoenarynosor, vim futuri habet, coll. v. 26.
v. 27. **) mowwv) Alii, 6 nowy. Sed articulus abest etiam ¢.22,45., mao movmy. et hic quoque mag subaudiri potest e proximo nav, — webdos) éoyalousvoe wevdog, Sir. 54, 4.