v.2. #, si) Particula aegre concedens. — yao, enim) Causa post propositionem, et cur v. 4. limitarit, invenisse, secundum car- nem *). — moog) ad. Non ad Deum ex operibus justificatus est, adeoque non ad Deum habet gloriationem, sed utrumque secundum carnem. ae p ’ v.5. yao, enim) Refertur hoc ad sed non. — y yoagy, scrip- tura) Eleganter, seriptwra. non dicit h. 1. Moses. conf. c. 40,5. — énicevoe 62 aSoacam uri.) Gen. 15,6. LXX, nal énisevoev «foam xri. credidit, promissioni de semine copioso, et praecipue de semine Christo, semine mulieris, in quo omnes promissiones sunt ita et amen, et propter quem semen copiosum erat optatum. — éhoyio9n) doyi- Ceo9oe, numerare, aestimare, ducere, censere. notat h. 1. actum vo- luntatis benignae. Magna vi frequentatur hoc loco. ehoyiodn, pas- sivum, ut doyiferas, v. 4.5. ductum est. Hebr. duxit e2 _eam, seili- cet rem, sive fidem. nam hoe subauditur ex verbo proximo, credi- dit. — eg) Sic c. 2, 26. Act. 49, 27. not.
v. 4. dé) atqui. Removet Paulus contrarium; ut v. seq. conclu- dat ad illum, qui non operibus nititur, evincatque, Abrahamum non fuisse operantem. — éoyalouerq, operanti) si quis revera talis esset. Utrumque, operanti et non operant, reduplicative sumendum. ope-
*) £& Zoywr, ex operibus| Abrahamus ante Legem fuit: hine nullam Le- gis mentionem Paulus v.4—12. infert. V. g.
rari et merces in Hebr. 5yp sunt conjugata. [Operans h. 1. dicit eum, qui operibus omnia praestat, quae Lex desiderat. V. g.| — puadcg, merces) Antitheton, fides). — ogetAnua, debitum interce- dente contractu. Correlata: meritum strictissime dictum, et debz- tum. - y.5. tov aoe8h, impium) Hoc ostendit excellentiam fidei, quae statuit, impium justificari. c. 5,6. Conf. et expende cap. hujus v. 47. fin. Vert. ewm qui impius est. Justificatio individualis. Efficacissi- me ostendit hoc verbum, Paulo sermonem esse vel maxime de mo- rali lege, cujus operibus nemo justificetur. — xara rij» mo0Seour z7g yaouros t&é Ges.) Secundum propositum gratiae Dei, habet Lat. interpres vetustiss. et inde Hilarius Diac. Scholiastes apud Hie- ronymum etc. Id maxime convenire, Beza agnoscit. Etenim aper- ‘tum est antitheton: non secundum gratiam, sed secundum debitum: et, secundum propositum gratiae Dei. Facilis Graecorum librario- rum saltus a xara ad xaraneg. Interjecto inter editionem Appa- ratus Gnomonisque tempore, sine inconstantia, ad hoc incisum am- plectendum, non invito Beza, progressus sum: intercedit cel. Baum- gartenius. Ego meas indicayi rationes, ille suas. Judicent, qui possunt. Sane opera et nooo, propositum opponit Paulus in- vicem, et quidem tum,, quum definite de certis subjectis credenti- bus, ut h. 1. de Abrahamo, agitur.
v. 6. xat, etiam) post legem datam per Mosen. — david, Da- vid) Perapposite post Abrahamum introducitur David: quia uterque in Messiae progenitoribus promissionem suscepit et propagavit. Mosi nulla directa promissio data est de Messia: quia hie ei opponitur, neque ex Mosis stemmate prognatus est. — Agyer row waxugeouor) eloquitur illud beati praeconium, wuxaeitw, beatum dico. construen- dum, Ayes eloguitur sine operibus, i. e. David, rationem salutis ho- mini tribuendae enumerans, nullam plane mentionem facit operum. Efficax persaepe est argumentum a silentio Scripturae. Atqui Da- vid, inquis, continuo addit: nec est in spiritu ejus dolus. quod tan- tundem est ac opera allegare. Resp. Non tantundem est. Addi- tamentum hoc non est pars subjecti describendi, sed pars praedi- eati. quanquam ne tum quidem meritum operum statueretur: neque enim fur, qui delictum fatetur nee dolose id negat, ea sua confes- sione veniam delicti meretur. Sensus vero est: beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum: beatus est, nee est in spiritu ejus do- lus, 1. e. de re sua, de remissione peccatorum suorum, certus est. licet. ei bene confidere: spiritus ejus, cor ejus eum non fallit, ut es- set tanquam m5 mwp arcus dolosus, Ps. 78,57. Etiam Pinehasi factum ei ad justitiam imputatum fuit, Ps. 106, 34.; non vero ex in- tuitu operis, sed erat quasi mera fides. Nee videre quicquam aliud nec audire videbatur prae mero zelo, ut honorem Dei sui tueretur.
v.7. apednoay xrd.) Sic LXX, Ps. $2, 4. Synonyma: aplevar, Encuahvncery, ov AoyileoGa, ut peccatum commissum habeatur pro non commisso.