v.46. aoa ovv, igitur) Sie quoque v.18. Infert autem h. 1. Paulus non ex particula dv &v, quemcunque, sed ex ipso verbo zheci et oixreign. — ov ra) non volentis, neque currentis (hominis) subaudi est, negotium, vel, voluntas, cursus. non quo irritum sit, recte velle, et, quod majus est, recte currere, sive contendere, 4 Cor, 9,26. Phil. 3, 44.: sed quod velle et currere affectatum operariorum nil efficiat. Voluntas humana opponitur gratiae divinae; et cursus humanus operationi divinae. conf. v. 30. 54.
!
v.17. héyee) dicit, i. e. Deum sie dicentem ostendit. Conf. ¢.
10, 20., dicit. — yao, enim) Probat, esse miserentis , Dei. a ha guoaw, Pharaoni) qui Mosis tempore vixit. —— ore €¢ auto TOUTO if oe
éijyeoa o#, onwg évdeliauat év oot ryv duvauly Mes uth.) Ex. 9, 46., LXX, wal évexev rere dvecnondns Ewe te viv, iva éevdslSmucae év oot tiv coyvy ms xd. — é&yyerga o€) Exod. le. posta LXX Int. duernon dns (ut Exod. 24, 24. a2 dvafrév) sed Paulus, pro in- stituto suo, significantius, éjyecoa oe. Observandum autem probe est, per éSeyeiow non exprimi hic verbum Dp, uti ponitur Zach. 44,46., sed tr~9m, quod omnibus locis omnino — sub- T. I,
jectum jam ante productum. vide differentiam O°pm et nym 4 Reg. 45,4. Sensus igitur est: Excitavi te regem, valde potentem (in quo ostenderem potentiam meam) et illustrem (propter quem nomen meum praedicaretur per omnem terram.) Itaque haec é&yeooug in- cludit. ro duarngsiv, ut LX X vertunt, leniore verbo; et ro éveyxeww, quod y. 22. ex hoc ipso Mosis loco infertur. Antecessor magis coe- perat pridem premere Israélem, Ex. 2, 23., nec tamen successor re- sipuit. _Perbreve hujus regnum fuisse, statuit Ordo temporum, pag. 461. [Ed. II. 142.] tota igitur ejus statio erat experientia potentiae divinae. Addendum illud, non initio, sed post multos contumaciae excessus Pharaoni hoc esse dictum: neque id vel jam eo pertinuisse, ut ab agnoscendo Jehovah dimittendoque populo deterreretur, sed ut ad frugem perduceretur. — duvamusr, potentiam) qua mersus cum copiis est Pharao. — dvayyedy, annuntietur) Id fit hodienum.
v.48. ov Oéhev, cujus vult) Quem autem velit Deus misereri, quem indurare; id aliis locis docet Paulus. — édset, miseretur) ut Mosis. — oxdnovver, indurat) ut Pharaonem. indurat, dicit, pro, non miseretur, per metonymiam consequentis, etsi ro non miserert quodammodo durius sonat. Sic, sanctificatus est, pro, non est im- purus, 4 Cor. 7,14. — é@ovoaode, pro, non tradidistis. Jos. 22, 34.
v.49. érv, adhuc) etiamnum. Particula valde exprimit moro- sum fremitum. Ad objectionem h. v. positam Paulus dupliciter re- spondet: I. Jus Dei in homines majus est, quam figuli in lutum. v. 20.24. demde II. respondet mitius: Deus non est usus jure suo, ne in irae quidem vasa. v.22. — avré, illius) Hoc, pro Dei posi- tum, exprimit affectum, quo Deum aversantur responsatores ejusmodi.
v.20. *) a«yPewne) homo, pusille, justitiae ignare. — pn éger uth.) Es. 29, 16.: 84 wg myhos TE xEQaEws AoycodjoEaIE ; un EOE TO wAaoua tw MAMOUuVEL avto, OU OU we Exhacas. Idem ec. 45, 9.: fen, Eos 0 myhog tH xEQamet’ vi moves, Ore x Eoyatn, 8dé eyes AelOuS. Un anoxgeIrGErae TO MhaoMa MOOS TOY NAaOaYTa AUTO;
v.24. 7) an? — éksolay, potestatem) Constr. cum luti. Figu- lus non facit lutum, sed fodit: Deus facit hominem. ergo majorem habet potestatem, quam figulus. Sed potestas et libertas absoluta non infert voluntatem decretumque absolutum. Si Deus totum ge- nus humanum reliquisset in peccato et morte, non fecisset injuste: sed illo jure non est usus. [Potestatis divinae repraesentatione per- cellitur homo, ut omnem posthac suspicacem cogitationum intemperiem contra justitiam divinam dediscat. Matth. 20, 15. Ex. 20, 20. Job. 42, 2.6. V. g.] — gpueauaros, massa) quae ex luto parata est et macerata, partes jam magis homogeneas habens. — sig atiplor, in dedecus) Circumspecte loquitur Paulus: nondum dicit, in iram. cum his verbis construendum est vas.
v.22. e¢ dé, st vero) Hace particula apodosin habet v. 23. in
*) wsvévys, enimvero] Severam hace regponsio atque vehementiorem in- dolem redolet. Feroces nimirum compescendi sunt. Deinceps vero ' suavissimum totius caussae fundamentum retegitur vocatis, v.24. In hae tractatione qui unum duntaxat membrum resecat a ceteris, eum necesse est, perplexum haerere in tricis: at expeditum iter tenet, qui totam Capitum 9. 10. 14. compagem perpendit. V. g.