seriptum est) Deut. 27, 26., émexaragaros nas avBoumos, dsug sx Eumever mace voig Aoyoug ve vOMs TETB, MOLHOaL avTEs. ubi mag et maoe non est in Hebraeo, sed in Samaritano. Requiritur obe- dienta perfecta, in omnibus, et perpetua, permanet. Hance nemo praestat. — roig yeyoaumevorg év rH BeBdiw, scriptis in libro) Hoe addit Paulus paraphraseos gratia.
_v. AL. éy voum, in lege) Pressius urget Paulus rem, ne quis dicat: Agnosco, justitiam non esse ex operibus legis; sed ea tamen ex ipsa lege est. Multi nitebantur lege, quamvis eam non servarent. Rom. 2, 47. 23. Respondet, eam nil juvare non facientes. v. 42. — naga to Geo3, apud Deum) quicquid sit apud homines. Rom. 4, 2. — djdov, dre, manifestum, quia) Formula pertinet ad ea, quae sequuntur. 4 Tim. 6, 7. 4 Cor. 45, 27. Andovote a Graecis adhi- betur tanquam una vox, ut latinum id es¢. Quod attinet ad id, quod. in lege nemo justificetur coram Deo, id sane certum est et indubi- tatum, quod justus ex fide victurus sit. Prius illud adhue tanquam in dubio allegatur, posterius vero est ro dfjiov, manifestum, per quod etiam prius illud extra dubium collocari debet. — 0 Oixarog ix nisewg, justus ex fide) Vid. Rom. 4, 47. — Snoerae, vivet) Idem verbum, v. seq.
v.12. ovx fcuv én misews, non est ex fide) non agit fidei par- tes: non dicit, crede, sed, fac. — 0 moumoas aura’, faciens ila) Rom. 40, 5.
v. 43. yousos, Christus) Christus solus. Hoe ex abrupto, sine conjunctione, cum indignatione quadam adversus operarios legis, ex- clamat. Non dissimile asyndeton, Col. 3, 4., ubi item de Christo. — judg, nos) Judaeos praecipue pressit maledictio: nam etiam bene- dictio propior illis erat. antitheton, im gentes. v. 14. conf. ¢. 4, 3. 6. — é&nyooacer, exemit) emtione nos inde eruit, ubi tenebamur. Idem verbum, ¢. 4, 5. — é« t7¢ HATAOUS, Cx maledictione) sub qua sunt, qui vel lege vel legis operibus nituntur. — yévousvog UnEO NUGY xaraoa, factus pro nobis maledictio) Abstractum nomen, non con- cretum, hic ponitur. Quis auderet sine blasphemiae metu sic loqui, nisi apostolus praeiret? Maledictio plus dicit, quam anathema, Rom. 9, 3. nam maledictio aliunde infligitur, anathema ultro incur- ritur. Pariter de Christo dictum, m"75° éEolotoevInosrar, Dan. 9, 26. coll. v.24. cum annot. C. B. Michaélis. Etiam még pro. hic summa proprietate accipitur. nam maledictio, quae nos eramus, fac- tus est Christus, vicem nostram, ut nos esse desineremus. — yé- yoantar, scriptum est) Deut. 24, 23. HELATNOUMEVOS Un0 Ges TAG xosmamevos ert Evhe. — éni Evde, in ligno) inter coelum et terram. Nostra vernacula dicit patibulum. Apostoli, dum de redemtione agunt, crucem potius, quam agonem in monte Oliveti commemorant. 4 Petr. 2,24. Nisi crucis supplicium pridem esset abrogatum, magis in oculos incurreret stupenda crucis Christi vis.
v. 14. iva’ iva, ut: ut) Prius ut respondet rq@ factus etc. po- sterius respondet ri nos exemit. conf. ut geminatum, c 4, 5. not. — sig ce %9vn) in gentes, quae procul erant. v. 8. — Ty émayyéhiay té mvevmaros, promissionem Spiritus) Luc. 24, 49. not. — ho Boer, acciperemus) nos, Judaei, benedictioni in Christo propinqul. "Hoe verbo exprimitur natura fidei: promissio et fides, relata sunt. — Ove
rig nisews, per fidem) non ex operibus. nam fides sola promissione
258 GAL. Il, 14—46.
nititur. Spiritus ab extra in nobis excitat aliquam scintillam fidei, apprehendentem Christum et etiam ipsum Spiritum, ut intra nos habitet. Flacius.
v. 45. duwe) tamen; etsi hominis tantummodo testamentum est,
. . 2 . . e I . . unde comparatio sumitur. — ovdewne, hominis) cujus institutum - servari, longe minus refert. — xexvempéevny, sancitum) quum semel
omnia rata sunt, v. gr. per mortem testatoris. Hebr. 9, 46. sic, nal éxveadn 0 ayoos, pn Gen. 23, 20. — #delg) nemo, ne auctor qui- dem ipse, nisi causa nec opinata aut in animo ipsius aut extra inci- dat; (qualis causa Deo non potest occurrere:) nedum alter quispiam ; [Siquidem de jure sermo sit; ipso enim facto testamenta aut le- gata humana citius seriusve, non sine gravi reatu, infringuntur, V. g.J cui alteri in apodosi respondet lex. Consideratur enim hie lex o vomog quoque, ut alter quispiam a Dei promissione, quasi per prosopopoeiam, sicuti opponuntur peccatum et lex Deo, Rom. 6, 413. 8, 3. et Mamonas, quasi herus, opponitur Deo: Matth. 6, 24. et ele- menta mundi comparantur cum tutoribus, et lex dicitur paedago- gus: mox, v.24. ¢.4,2.3. Spectatur promissio, ut antiquior, et a Deo dicta: lex, ut recentior, et praescindendo a Deo legislatore: quia promissio est magis propria Dei; lex, quasi quiddam alienius. vid. v.17. 8. 24.8. nott. — aderet 7 énedcaracoerar, abrogat aut insuper praecipit) in toto vel in parte; abrogando, legata demendo, aut mandata et conditiones novas addendo. utrique verbo respondet, irritum facit, v.17.