meretur ejectionem ; sed persecutio contra filios spirituales ansam dat exsequendae poenae. — # yao m7 xdnoovourjon, non enim heredi- tatem cernet) Respicit Sara divinam ordinationem de Isaaco herede unico, quamvis etiam Ismaé]l circumcisus esset.
v. 31. *) r79 éhevOcoag, liberae) Sequitur, libertate. Anadiplosis.
v.4. Ti éhevdegin — snxece, libertate — state) Incisum, qua nos Christus liberavit, vim habet aetiologiae. Antitheton, Libertas, servitus. Asyndeton, uti c.3, 43. lbertate emphatice ponitur sine in: ipsa libertas vim standi confert. 7AevOowoe significat liberos red- didit, et 7 cohaeret cum liberos. state, erecti, sine jugo. — madey, iterum) ¢. 4, 9. not. — Cuya dshelag, jugo servitutis) Sic appella- tur non circumcisio sola Abrahamo data pro signo promissionis, sed circumcisio cum tota multo post in Sinai data lege. ec. 4, 24. 3,47. Assueverant enim Judaei circumcisionem spectare potius, ut partem legis per Mosen susceptae, quam ut signum promissionis Abrahamo datum. Joh. 7,22. Neque circumcisio tam per se jugum erat, quam per legem jugum factum est, et lex ipsa multo magis jugum erat. Itaque Paulus gravi metonymia consequens pro antecedente ponit: no- lite circumcidi. nam qui circumciditur, cum hac parte legem totam subit et a Christo deficit. v. 2—4. Neque tam cireumcisioni Chri- stum apostolus, quam legi immediate opponit. Loquitur secundum eorum perversam consuetudinem, dum eorum Galatismum et Judais- mum refutat: et veritati tamen nil decedit. Etiam Petrus Act. 45, 40. jugum vocat. — évezyeode) Eveyouae, medium: obnixe teneo. Vim verbi ostendit illud Xzphil. in Epit. Dion. de pertica humi fixa et evelli recusante, gy ri yi éveozero, aioneg éunepunwe.
v.2. gov megureuvnote, si circumcidamini) Hoe cum magna vi pronunciandum. Cireumcidebantur, ut qui in lege justitiam quae- rerent. v. 4. — ovdév, nihil) c.2, 24.
v.3. ogerderng, deditor) sub periculo salutis. — Choy, totam) Id quod nunquam poterit praestare.
v.4. xarnoynOnre ano t8 yousé, evacuati estis a Christo) Sic Vulgatus. Germanice dixeris, ohne werden. Conf. v.2. Rom. 7, 2. 6. — dtxarsodte, justificamini) justitiam quaeritis. Medium. — rij¢ ya= ourog ékengoare, gratia excidistis) Conf. v.3. Excidistis Novo Te- stamento, quaqua patet. In gratia sumus et stamus nos potius, quam gratia est in nobis. Conf. Rom. 5, 2.
v.5. nusig yao, nos enim) Ego, et omnes fratres, et quotquot in Christo sumus. Qui a nobis dissentiunt, habeant sibi. — myev- fare) Spiritu gratiae, sine circumcisione etc. — &% misewg) ex fide Christi. conf. v. praec. — élnida duxaroovyng, spem justitiae) Ju- stitia jam est praesens; eaque nobis spem in reliquum praebet. Rom. 5, 4.8. — amnexdsycusda) exspectamus et exspectando assequimur. Decompositum. Paulus, dum ulteriora commemorat, praesentia in- cludit et confirmat.
v.6. éoyver) valet, pollet. Idem verbum, Matth. 5, 43. Jac. 5, 16. — &re axgofusia, neque praeputium) Hoc pertinet ad eos, qui
*) sx gouév, non sumus] i. e. nec debemus esse nec volumus. V. g.