Historice, Abrahae filii duo. Hagar, ancilla: Libera. Filius ancillae: Isaac filius liberae.
Allegorice, duo testamenta. Quae habet virum: Deserta. ° : Qui sunt a monte Sina: Qui sunt promissionis. Mons; (modo :) Quae sursum est; (mox.) Jerusalem, quae nunc est: Jerusalem, quae supra est. Caro: Spiritus.
Mater; gignit servos: gignit liberos. Proles; copiosa initio: copiosior postea. persequitur : persecutionem patitur. ejicitur : ‘ hereditate gaudet.
Loquitur autem Paulus latissime, ut sermo ejus et doctrinam legis et evangelii, et oeconomiam veterem ac novam; neque haec omnia simul in abstracto tantum, sed etiam populum utriusque doc- trinae et oeconomiae, quasi duas familias, cum earum matribus, in concreto, complectatur. Hine illa, enunciatio, Agar est testamentum a monte Sinai: cui opponitur, nos, v.28." Hine expeditus, a ratio- num paritate, in allegoria ab uno ad alterum commeatus. — ula pér, unum quidem) Huic quidem respondet autem, v. 26. subsequiturque versu 28. expressa promissionis mentio, in antitheto ad Sinai sive legem: idemque promissionis vocabulum absorbet, quod in apodosi dicendum videretur, alterum testamentum. — owva, Sina) Ergo maxime de lege morali disserit Paulus. conf. ¢c. 3,49. Hebr. 42, 48. seqq. — é¢ dslelav yevvaoa, in servitutem generans) Habet enim filios, eosque initio multos. — yreg, quae) Praedicatum. Hagar, subjectum: si enunciatio spectetur intra contextum. contra, praedica- tum, extra contextum, ut fit in sermone allegorico. Matth. 43,37. s.
v.25. to yag ovva ogog xrd., Sina enim mons est in Arabia, congruit autem Mierosolymae praesenti, servit enim cum filiis suis) Opponuntur inter se Hagar, v.24., et Isaac, v.28. ubi notandum, quod Hagar suo nomine appellatur, non Sara; et tamen Isaac, non IJsmaél. ancillam quippe matrem sequitur partus, at liberae filius suo nomine censetur. Sic Hagar in hac periocha expeditam habet rationem. Interim, versu 24. et 28., opponuntur inter se foe- dus ex monte Sina et promissio: item, versu 25. et 26., Jerusalem nunc et Jerusalem supra. Nonnulli haee verba, ova Geog égiv év ri} aoaBig, in omnibus monumentis reperta, pro glossemate habent; perperam. Sic enim enervatur argumentum Pauli, servitutem a monte Sina, ad eam, quae nunc est, Jerusalem, proferentis, v. 24. 25. Potius Hagar ex versu 24. in versum 25. inductam esse, do- cent monumenta idonea in Apparatu citata, et neutrum genus arti- culi rd. nam Hagar foemininum est, sed Sina neutrum *). Neque
*) Hine omissio vocis ayae hoc versu, in margine Ed. maj. minus adpro- bata, per marginem Ed. 2. lectionibus firmioribus adnumeratur, consen- tiente Vers. germ. — Sed conferri jam merentur, quae cel. Michaélis ~